Орыс-жапон соғысы — нұсқалар арасындағы айырмашылық

ш
r2.7.3) (Боттың үстегені: sh:Rusko-japanski rat; косметические изменения
ш (r2.7.2) (Боттың үстегені: et:Vene-Jaapani sõda)
ш (r2.7.3) (Боттың үстегені: sh:Rusko-japanski rat; косметические изменения)
[[FileСурет:RUSSOJAPANESEWARIMAGE.jpg|thumb| alt=A.|Жоғ: Крейсер «Паллада» Порт-Артурдың айлагындагы атылыста]]
'''Орыс-жапон соғысы''' (1904 – 05) – Қиыр Шығысқа үстемдік орнатуға ұмтылған Ресей мен Жапония арасындағы соғыс. 1894 – 95 ж. [[Жапония]] [[Қытай]] армиясы мен флотын талқандап, [[Тайвань]], [[Пэнхледао]] аралдарын және [[Ляодун]] түбегін басып алды. 1900 ж. [[Ресей]] шетелдік державалармен бірге Қытайдағы [[Ихэтуаньдер]] көтерілісін басып жаншуға қатыса отырып, [[Маньчжурия]]ны өзінің ықпал аймағына айналдырды. 1902 ж. [[АҚШ]] және [[Ұлыбритания]]ның қолдауымен Жапония, Маньчжурия мен [[Корей]] түбегіне батыл еніп келе жатқан Ресейге қарсы әскери одақ құрды.
* 1904 ж. 9 ақпанға қараған түні жапон флоты соғыс жарияламастан [[Порт-Артур]]дағы орыс эскадрасына шабуыл жасады. Жапонияның кенеттен соғыс бастауы Ресей үшін үлкен қиындық тудырды. Бұл кезде [[транссібір магистралі]] мен Порт-Артурдағы ірі әскери құрылыстар әлі бітпеген еді.
* 1904 ж. 10 ақпанда Жапония Ресейге ресми түрде соғыс жариялады.
 
[[FileСурет:Photo by Bulla 1904-1905 Russo-Japanese War-2.jpg|thumb| alt=A.|Әскерлердiң орын ауыстыруы]]
 
Жапон әскері сәуірдің аяғында [[Ялу]] өз. маңында тұрған орыс әскерлерін талқандап, Маньчжурияға шабуыл жасады. Сонымен бір мезгілде Порт-Артурдың сол жағындағы [[Ляодун]] түбегіне әскери күштерін түсіріп, бекіністі қоршауға алды және Оңт. Маньчжуриядағы орыс әскерлеріне соққы берді. Орыс әскері шегінуге мәжбүр болды.
* Мамырда [[Цзиньчжоу]] қ-на ие болған Жапония Порт-Артурды Маньчжуриядан оқшаулап тастады.
* 1904 ж. қыркүйектің басында патша әскері [[Ляоян]] шайқасында ірі жеңіліске ұшырады.
* 2 қаңтар [[1905 ]]ж. Ұзаққа созылған қоршаудан кейін Порт-Артур берілуге мәжбүр болды. Порт-Артурды қолға түсіруі Жапонияның стратег. жағдайын едәуір жақсартты.
* 1905 ж. 27 – 28 мамырда [[Цусима]] теңіз шайқасында орыс эскадрасы толық талқандалды. Орыс-жапон соғысында Ресей біржола жеңілді. Бұл соғыстың барысы мен нәтижесінде патшалық Ресей өзінің экон., әскери тұрғыдан артта қалғандығын көрсетті.
* 1905 ж. 5 қыркүйекте [[Жапония мүддесі]]не шешілген екі ел арасында [[Портсмут бітім шарты]]на қол қойылды. Орыс-жапон соғысы нәтижесінде Корея мен оңт. Маньчжурияда Жапон үстемдігі орнады. Жапония Қиыр Шығыстағы жетекші елге айналды. Ал Ресейде бірінші орыс революциясы ([[1905 – 1907]]) басталды.
<ref>Васильев Л.С., История Востока, М., 2000. </ref>
 
== Пайдаланған әдебиет ==
<references/>
{{stub}}
{{wikify}}
 
[[Санат: Жапония мен Ресей қарым-қатынасы]]
[[Санат:Соғыстар]]
[[Санат:Маньчжурия]]
[[ro:Războiul ruso-japonez]]
[[ru:Русско-японская война]]
[[sh:Rusko-japanski rat]]
[[simple:Russo-Japanese War]]
[[sk:Rusko-japonská vojna]]
29 030

өңдеме