Скандинавия түбегі — нұсқалар арасындағы айырмашылық

ш
r2.7.3) (Боттың үстегені: hu:Skandináv-félsziget, mn:Скандинавын хойг, ms:Semenanjung Scandinavia; косметические изменения
ш (r2.7.2) (Боттың үстегені: vep:Skandinavijan pol'sar')
ш (r2.7.3) (Боттың үстегені: hu:Skandináv-félsziget, mn:Скандинавын хойг, ms:Semenanjung Scandinavia; косметические изменения)
[[Сурет:Scandinavia.TMO2003050.jpg|200px|thumb|Скандинавия түбегі (2003 ж )]]
[[Сурет:Scandinavia.nasa.jpg|200px|thumb|Гарыштан көрініс]]
'''Скандинавия түбегі''' — [[Еуропа|Еуропадағы]]дағы ең ірі [[түбек]]. Түбек аумағына [[Норвегия]], [[Швеция]] мемлекеттері түгелімен және [[Финляндияның]] солтүстік бөлігі кіреді. Жер аумағы 800 мың км<sup>2</sup>. Солтүстік -шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 1900 км-ге созыла орналасқан, ені 800 км-дей. [[Баренц]], [[Норвегия|Норвег]], Солтүстік, Балтық [[түбек|түбектерімен]]терімен ([[бұғаз|бұғаздармен]]дармен, [[Шығанақ|шығанақтармен]]) қоршалған. Құрлықтағы шартты шекарасы [[Ботния]] және Варангер-фьорд шығанақтары аралығымен жүргізіледі. Солтүстік және батыс жағалаулары тік құз жартасты, фьордтармен күшті тілімделген. Ірі аралдары мен топаралдары көп. Оңтүстік және шығыс [[Жағалау|жағалауы]] жазық келеді. Түбектің басым бөлігін Скандинавия таулары мен Норланд қыраты (биіктігі 800 м) алып жатыр. Скандинавия түбегінің қазіргі жер бедерінің сипаты ежелгі [[мұз]] басудан кейін өзгеріске ұшыраған Балтық қалқаны мен каледон қатпарлық құрылымдарына байланысты. Кен байлықтарынан [[темір]], [[мыс]], [[титан]], [[қорғасын]], т.б. өндіріледі. Батыс бөлігінің климаты мұхиттық, шығысқа қарай континенттілік арта түседі. Қаңтар айының орташа температурасы — 16<sup>о</sup>С-тан 2<sup>о</sup>С-қа дейін, шілденікі 10 — 17<sup>о</sup>С. Жылдық жауын-шашын мөлш. 400 — 3000 мм. [[Өзен]] торы жиі; өзендері негізінен қысқа, мол сулы. Лулеэльвен, Умеэльвен т.б. өзендерде ірі СЭС-тер жұмыс істейді. Көлдерге бай (ең ірілері: [[Венерн]], [[Меларен]], [[Веттерн]]). Жерінің 43%-ға жуығын ормандар (тайга, аралас және жалпақ жапырақты), қиыр солт-н тундра алып жатыр. Негізінен орман жануарлары ([[бұлан]], [[түлкі]], [[қоян]] т.б.), солт-нде бұғылар мекендейді. Құз-жартасты жағалауы мен аралдар — құс базары. Теңіздің жағалық бөлігі, өзен-көлдері балыққа ([[треска]], [[май шабақ]]) бай.<ref>Қазақ Энциклопедиясы, 7 том</ref>
 
== Пайдаланылған cілтемелер ==
<references/>
{{wikify}}
[[hr:Skandinavski poluotok]]
[[hsb:Skandinawiska połkupa]]
[[hu:Skandináv-félsziget]]
[[is:Skandinavíuskaginn]]
[[it:Penisola scandinava]]
[[lv:Skandināvijas pussala]]
[[mk:Скандинавски Полуостров]]
[[mn:Скандинавын хойг]]
[[ms:Semenanjung Scandinavia]]
[[nds-nl:Skandinavies schiereilaand]]
[[nl:Scandinavisch schiereiland]]
29 048

өңдеме