Моғолстан — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Түйіндемесі өңделмейді
'''Моғолстан''' — [[14 ғ.]] орталығында құрылған мемлекет. Ол [[Шағатай әулеті]] иеліктерінің шығыс бөлігінде қалыптасты. Бұл мемлекеттің негізін қалаған [[Тоғлық Темір]] (1348—1362) болды.
 
''Моғолстан'' атауы [[моңғол]] деген сөздің [[Түркі тілдері|түркіше]], [[Парсы тілі|парсыша]] атауы болып табылады.
 
[[14 ғ.|14]]—[[15 ғ.|15]] ғғ. Моғолстан құрамына [[Түркістан (аумақ)|Түркістан]], оңтүстік-шығыс [[Қазақстан]] және [[Орта Азияның]] кейбір аумақтары кірді. Оған кіретін тайпалар: [[дұғлаттар]], [[қаңлылар]], [[керейттер]], [[арғындар]], [[барластар]] кірді. Орталығы — [[Алмалық]] қаласы.
 
Бұрынғы [[Шағатай ұлысы]]ның жерін толық билеуді көздеген Тоғылық Темір [[Мәуереннахр]]ды Шыңғыс әулеті Денішмендінің атынан билеп отырған [[Қазаған]]ның көзін құртуды, сол арқылы бұл өңірді Моғолстанға қосып алуды ойлады. Сөйтіп, ол [[1358]] ж. Қазаған әмірді өлтіртті. Бір жылдан кейін Қазағанның мұрагері Абдолла да қаза болды. Осыдан кейін Мәуереннахр тәуелсіз ұлыстарға бөлінді. Оны пайдалану үшін Тоғлық Темір жанталасты.
 
Ал Осы кезде [[Ақсақ Темір]] өзінің шағын әскерімен [[Кеш]] қаласының әміріне қызмет етіп жүрді. Тоғылық әскерлері Кешті алады. Темір Тоғылық Темірге қызметке кіреді.
 
[[1361]] ж. Мәуереннахрға екінші рет шабуылға аттанып, оны бағындырған Тоғылық темір баласы Ілияс қожаны оған билеуші етіп қалдырды. Бұл жолы ол Темірді Кеш қаласының бастығы етіп тағайындады.
 
[[1362]] ж. Тоғылық Темір қаза тауып, Моғолстанда билік Ілияс қожаға көшкенде Мәуереннахрға билеуші болып Қазағанның немересі Хұсайн тағайындалды. [[Ақсақ Темір]] онымен бірге Моғолстанға қарсы шығып, Мәуереннахрды өздерінің қол астына біріктіруге кірісті. Ақсақ Темір мен Хұсайн Моғолстан әскерлерін талқандады.
 
Енді Хұсайн мен Ақсақ Темір арасында билік үшін күрес басталды. Осындай шайқастардың бірінде Темір [[Балқы]] қаласында Хұсайнды өлтіріп, Мәуереннахрға ие болды.
 
 
==Моғолстанның құрылуы, жер аумағы==
14 ғ. ортасына қарай Шағатай ұлысы ыдырап, Шағатай ұлысының шығыс бөлігі – Оңтүстік шығыс Қазақстан мен Қырғызстан аумағында Моғолстан мемлекеті құрылады. Ал ұлыстың келесі бөлігі – Мауараннахрдың батысында Әмір Темір мемлекеті құрылған. Моғолстан аталу себебі, Шығыс деректерінде «монғол» сөзіндегі «н» әрпі түсіп қалып, «моғол» немесе «моғолстан» сөзі қалыптасып кеткен.
 
[[Санат:Қазақстан тарихы]]
 
[[en:Moghulistan]]
[[fr:Mogholistan]]
[[ko:모굴리스탄 칸국]]
[[ru:Могулистан]]
[[zh:蒙兀兒斯坦]]
82 019

өңдеме