Эльзас — нұсқалар арасындағы айырмашылық

ш
clean up, replaced: км2 → км² using AWB
ш (r2.7.2) (Боттың үстегені: diq:Elzas)
ш (clean up, replaced: км2 → км² using AWB)
[[Сурет:Alsace topo.png|thumb|220px|right|Эльзастың топографиялық картасы]]
'''Эльзас''' (Alsace) – Шығыс [[Франция|Франциядағы]]дағы, [[Рейн]] өзені алабындағы тарихи аймақ. Аум. 8,2 мың км2км². Құрамында Төменгі және Жоғарғы [[Рейн]] департаменттері барлық Халқы 1,5 млн-нан астам (2003), этникалық құрамы негізінен эльзастықтардан тұрады. Негізгі қаласы – [[Страсбург]] порты. Эльзас – маңызды өнеркәсіптік – а. ш-ты аудан. Еңбекке жарамды халқының басым бөлігі өнеркәсіп саласында жұмыс істейді. Калий тұздары өндіріледі. [[Рейн]] өзенінде [[СЭС]] орналасқан. Өнеркәсібінің негізгі салалары – машина жасау, металл өңдеу, тоқыма. Машина жасаудың маңызды орт-тары – [[Страсбур]] мен [[Мюлуз]], тоқыма өнеркәсібінің орт-тары – [[Страсбур]] мен [[Кольмар]] қалалары. Мұнай өңдеу, тағам (сыра, жүзім шараптарын шығару, ұн, ірімшік), темекі, ағаш кесу мен қағаз, шыны, тігін кәсіпорындары жұмыс істейді. Ауыл шарушылығы өнімдерінің жартысынан астамын мал шарушылығы (сүтті ірі қара, шошқа, құс өсіру) береді. Бидай, қара бидай, картоп, қант қызылшасы, темекі, мал азықтық дақылдар, [[Вогез]] тауларының етегінде жүзім өсіріледі. Эльзас жөніндегі алғашқы деректер 7 ғасырдағы жазба ескерткіштерде кездеседі. 7 ғасырдың соңы – 8 ғасырдың 1-жартысында герцогтік, одан кейін [[Каролингтер]] мемлекетінің құрамында – графтық болды. 870 ж. Э. [[Лотарингия|Лотарингияның]]ның шығыс бөлігінің құрамында Шығыс [[Франк]] корольдігінің қарамағына өтті. Аймақтық [[Италия|Италиядан]]дан [[Германия]] мен [[Франция|Францияға]]ға қарай өтетін сауда жолдарында орналасуы 12 ғ-да оның қалаларының экон. және саяси жағынан дамуына жағдай жасады. Қалалардың көпшілігі өзін-өзі басақаруға қол жеткізді, кейбіреулері империялық мәртебеге ие болды. 13 – 14 ғасырларда шұға тоқу, шарап жасау дамыды. 15 – 16 ғасырларда Эльзас реформация мен гуманизмнің маңызды орт. болып, [[Страсбург|Страсбургте]]те кітап басып шығару ісі тез дами бастады. 15 ғасырдың соңы – 16 ғасырдың бас кезінде Эльзасты шаруалар мен қала кедейлерінің қозғалысы шарпыды. 1648 ж. [[Вестфаль]] бітімі бойынша Эльзасты [[Франция|Францияға]]ға қарады, бірақ империялық қалалар Қасиетті [[Рим]] империясы қарамағында қалып қойды. 1673 ж. француз королі [[Людовик XІV]] Э-тың 10 қаласын, ал 1681 ж. [[Страсбург|Страсбургты]]ты басып алды. [[Рисвик]] бітімі бойынша (1697) [[Страсбург]] пен басқа да эльзастық жерлер [[Франция|Францияға]]ға бекітілді. 1871 ж. [[Франкфурт]] бітіміне сай [[Франция|Франциядан]]дан тартып алынған Э. пен Шығыс [[Лотарингия]] [[Германия|Германияға]]ға қосылып, [[Эльзас-Лотарингия]] жерін құрады. Бұл жер 1919 жылғы [[Версаль]] бейбіт келісімі бойынша [[Франция|Францияға]]ға қайтарылып берілді. 1940 – 45 ж. Эльзас пен [[Лотарингия|Лотарингияны]]ны фашистық [[Германия]] басып алды. Фаш. [[Германия]] талқандалғаннан кейін Э. біржолата [[Франция|Францияға]]ға қайтарылды.
[[Г. Көкебаева]] <ref>Қазақ энциклопедиясы, 10 том</ref>
==Пайдаланған әдебиет==
<references>
 
{{stub}}
{{wikify}}
 
[[Сурет:Lac Blanc Rocher Hans.jpg|thumb|300px|left|Блан көлі]]
[[Сурет:Grand Ballon.jpg|thumb|250px|right|Эльзастағы ең биік нүкте — Гран Баллон шыңы.]]
 
[[Санат:Франция]]
{{Link FA|mk}}
 
 
{{stub}}
 
{{Link FA|mk}}
[[af:Elsas]]
[[als:Elsass]]