Жапон тілі — нұсқалар арасындағы айырмашылық

 
VІІІ ғасырдағы «Фудоки атты ескерткіш алғашқы этимиологиялық ізденіс болып табылады, себебі онда 100-ден астам географиялық атаудың түп-төркіні қарастырылған.
ІХ ғасырдың аяғында құрастырылған « Син сэндзике» (898–901ж.ж.) сөздігінде иероглифтердің (камбундардың) мағыналары мен жапон тіліндегі дыбысталуы түсіндіріледі. І кезеңнің соңы, жаңа кезеңнің басыболды. Комментаторлық әдебиеттер, фонетикалық кестелер (гюдзюон) құрастырылды. Х–ХІ ғасырда комментаторлар алдында «Манъесю», «Кокин-сю» деген ескерткіштерің тілін, лексикасын түсіндіру міндеті тұрды. Негізінен 3 тәсіл қолданылды:
Х–ХІ ғасырда комментаторлар алдында «Манъесю», «Кокин-сю» деген ескерткіштерің тілін, лексикасын түсіндіру міндеті тұрды. Негізінен 3 тәсіл қолданылды:
*Сөздің мағынасы контекстарқылы анықталады;
*Жоғалған сөздердің «ізін» диалектілерден іздегендіктен, диалектілік құбылыстарға деген қызығушылық артты;
*Тілдегі көне әдебиеттермен сол кездегі тілдің лексикасының байланысын іздеді.
Осы кезеңде жапон лингвистері дыбыстық ауысу процесінің заңдарын, яғни дауыстылар мен дауыссыздардың тарихи ауысуын зерттеді.
Жапон әдеби ьілініңтілінің алғашқы орфографиялық нормаларын зерттеген ғалым Фудзивар Тэйк (1162–1291) болды.
 
Сөздердің лексикалық –тақырыптық топтарға бөліп қарастыру ХІІІ ғасырдың 60-жылдарынан басталады. Оның авторы –Фудзивар Ик.
ХVІ– ХVІІ ғасырлар жапон тіл білімі үшін, зерттеушілердің айтуынша, тоқырауда болып, бұрыңғыларды қайталаумен болды. Оның есесіне ХҮІІ ғасыр басында Жапонияға португалиялық миссионер Ж. Родригес кккеліп, жапон тілінің тұңғыш жалпы грамматикасын жазды.
Фудзитани Нариакира (ХҮІІғХVІІғ) етістікті сын есімнен ерекшелеп, етістікті 9 формаға бөліп талдады.
Жапон тілінің жапон жазған алғашқы грамматикасы «Гогана- синсе» 1883 жылы жазылдды, оның авторы Цуруминэ Сингэнобу.
 
Жапон тіліндегі сыпайы сөйлесудің негізгі санаттары. Сыпайы сөз. Ізетті сөз, Ибалы сөз. Жапон мәдениетіндегі сыпайылық тұрғысы.
Жапонтану — Жапонияны зерттейтін ғылымдар жиынтығы, жапонтану тіл білімі жапон тілін зерттеумен шұғылданады. Жапонияда тілдік ұғым туралы түсініктер 8 ғасырда қытай иероглифтерімен жазылған көне ескерткіштерді зерттеуден басталады. 9 ғасырдың бастап буын жазуының ұлттық жүйесі – кана қалыптасқан, 11 ғасырда үнділердің әсерімен кананын фонетикалық жүйені білдіретін әліпбиі – годзюон пайда болған. 11– 12 ғ. көне мәтіндерді түсіндіру жұмысы жүргізілген.
 
*17ғ. Кэйтю 8 ғасырдағы фонетикалық жүйеге сүйеніп, тарихи орфографияны жасаған. 18 ғ. 2-жартысымен 19 ғ. 1-жартысында жапон тілдік дәстүрі қарқынды дамыды. Н.Мотоори, Н. Фудзитани, Г. Тодзе т. б. көне жазулар мен фонетиканы зерттеуді жалғастырады, сөз таптарынын классификациясын жасады.
 
19 ғ. бастап Жапонтануға Еуропа тіл білімі ықпал ете бастады. 20 ғ. 1-жартысында Жапонияда бір катартеориялық енбектер жарық көрді. Е. Ямада психологиялық мектеп идеясын дамытты; Д. Мацусита грамматикалық соны концепция ұсынды; Ф. де Соссюр идеяларын дамытқан С. Хасимото еңбектері Жапонтануға зор ықпал етті т. б. Еуропалықтардың жапон тілімен таныстығы 16 ғ. соңында басталды. Америкалық дескриптивтік әдістің өкілі Б. Блок Жапонтануда жана кезенді бастады, ол жапон тілінін фонологиясы мен грамматикасын дәстүрлі зерттеуден бас тартып, дескриптивтік әдісті қолданды. Ресейде жапон тілін зерттеу 18 ғасырда басталды. Содан былай орыс ғалымдары (Д. М. Позднеев, Е. Г. Спальвин т. б.) бірнеше сөздік, грамматикалар жасады. 20 ғ. 1-жартысында Е. Д. Поливанов жапон тілінін филологиялық жүйе¬сін, акцентуациясы мен диалектологиясын түбегейлі зерттеді. Н. И. Конрад кеңес заманында жапон тілін зерттеушілер мектебінің негізін қалады. Жапон тілін зерттеуде Н. И. Фельдман, А. А. Холодович, Е. М. Колпаков, А. А. Пашковский т. б. көп енбек етті. Жапон тілін зерттейтін орталықтар Токиода, бұрынғы КСРО-да (Мәскеу, Петербург, Владивосток) құрылған.
 
6682

өңдеме