Араб түбегі — нұсқалар арасындағы айырмашылық

ш
'''Арабия түбегі''' , [[Арабия]] — [[Оңтүстік-Батыс Азия]]да орналасқан дүние жүзіндегі ең ірі түбек (ауд. 3 млн. км²). Ол [[Жерорта теңізі|Жерорта]], [[Қызыл теңіз|Қызыл]], [[Арабия теңізі|Арабия]] теңіздерімен қоршалған. Құрлықтағы шартты шекарасы солтүстігінде [[Месопотамия ойпаты]], [[Парсы шығанағы]], [[Ормуз мойнағы]], [[Оман шығанағы]] арқылы өтеді. Оңт. шекарасы [[Акаба шығанағы]], Қызыл т., [[Баб-эл-Мандеб бұғазы]], [[Аден шығанағы]] арқылы Арабия т-нің батыс жағалауымен жалғасады. А. т-не түгелімен [[Сауд Арабиясы]], [[Йордания]], [[Йемен республикасы]], [[Оман]], [[Бахрейн]], [[Кувейт]], [[Ливан]], [[Палестина]], [[Израиль]] мемлекеттері және [[Сирия]] мен [[Ирак]]тың бір бөлігі енеді.
[[File:Two-point-equidistant-asia.jpg|thumb|300px|Африка, Арабия субқұрлығы, және Еуразия]]
[[Image:Arabian peninsula definition2definition.pngPNG|right|210px|thumb|Арабия түбегі]]
Жағалаулары аз тілімденген. Жерінің басым көпшілігін таулы үстірт алып жатыр. Солт. және солт.-шығыс аймағы жазық келеді. Жер бедерінің ерекшеліктеріне қуаңшылық климат зор әсер етеді. Ең биік нүктесі Йемен жерінде (ән-Наби Шаиб, биікт. 2620 м). Түбектің ең ойыс жері — [[Өлі теңіз]] ойысы. Ол теңіз деңгейінен 403 м. төмен орналасқан. А. т-нің ішкі бөлігінде ірі [[Руб-әл-Хали]], [[Үлкен Нефуд]], [[Кіші Нефуд]], Сирия атты құмды шөлдер бар. Батыстан оңт-ке қарай Қызыл теңіздің жағалауын бойлай таулы аудандар (Хиджаз, Асир, Йемен), ал [[тектоника]]лық. жағынан түбекті түгелімен дерлік арабия [[платформа]]сы алып жатыр. Оның кристалды іргетасы батысында. Ал оңт.-батысы жер бетіне жақын орналасқан басқа аудандарды құрамы әр түрлі қатпарлы және көлбеу жатқан [[юра]], [[бор]], [[палеоген]] дәуірлерінің [[шөгінді]]лерімен жабылған. Оңт-те ежелгі жанартаулық әрекеттердің іздері байқалады. Түбектің қойнауы мұнайға өте бай. Мұнайдың негізгі қорлары [[Сауд Арабиясы]], [[Кувейт]], [[Катар]], [[Біріккен Араб Әмірлігі]]нде. Жер қойнауында мұнайдан басқа [[алтын]], [[түсті металдар]], [[көмір]] т.б. кен байлықтары бар. А. т. — әлемдегі [[күн радиациясы]]ның ең көп мөлшерде түсетін жері. Сондықтан жыл бойына онда жоғары темп-ра сақталады.
[[Image:Salalah Oman.jpg|thumb|left|Әйгілі [[Салалах]] Арабиядағы туристік бағыт.]]
32

өңдеме