Ежелгі грек тілі — нұсқалар арасындағы айырмашылық

ш
clean up, replaced: Греция → Грекия (4) using AWB
ш (Bot: Migrating 67 interwiki links, now provided by Wikidata on d:q35497 (translate me))
ш (clean up, replaced: Греция → Грекия (4) using AWB)
'''Ежелгі грек тіл білімі''' {{lang-ru|древнегреческое языкознание}} — [[ГрециядаГрекияда]] туған тіл біліміндегі ой-пікір бүкіл [[Еуропа]] тіл ғылымының қалыптасып дамуына күшті әсерін тигізді. Тілге қатысты жазба материалдары б. з. д. 5 ғасыр шамасынан басталады.
 
'''Ежелгі грек тіл білімі''' [[Гомер]]дің "''Илиада''" мен "''Одиссея''" жырларының тілін зерттеуден басталады. Көне заманнан сақталған бұл дастандартілі гректердін сөйлеу тілінен мейлінше алыстап, оларға түсініксіз бола бастаған сон, грек ойшылдары соны зерттеу, айкындаумен шүғылданған.
Грек ғалымдары көтерген тағы бір проблема — '''[[грамматика]] мәселелері'''. [[Грамматика]]ны да алғашында [[философия]], әсіресе [[логика]] ғылымына тәуелді, соның бір саласы ретінде, [[логикалық категория]]лардың көрсеткіші ретінде ғана қараған. [[Платон]] тілдегі сөздерді есім, [[етістік]] деп екі топка бөлсе, [[Аристотель]] алдынғы екеуінің үстіне жалғауыш дегенді қосып, үш топқа бөледі. [[Аристотель]] — [[грамматика]] мен [[логика]] арасындағы қарым-қатысты алғаш сөз еткен ғалым. Онын [[логика]] мен [[поэтика]] жөніндегі ілімі кейінгі заман окымыстыларына да күшті ықпал жасады. [[Аристотель]] [[логика]]ны ұғым, пайымдау сияқты категорияларды зерттейтін ғылым деп анықтайды да, сөз табы деген — сөйлемнің элементтері, ал, сөйлем — есім мен [[етістік]]тің байланысы, бұл екі категория арасында елеулі өзгешеліктер бар: етістік шақты білдіреді, предикативтік қызмет атқарады, ал, есім септеледі, сөйлемде субъектілік қызмет атқарады дейді. Бірак [[Платон]] да, [[Аристотель]] де сөздерді тапқа бөлгенде, [[тілдік категория]] ретінде емес, [[логикалық категория]] ретінде қарайды. Соған қарамастан [[Аристотель]]дің лингвистикалық көзқарастары бұл ғылымның кейінгі замандардағы дамуына зор әсерін тигізді. Күні бүгінге Дейін қолданылып жүрген [[грамматикалық категория]]лардың, Терминдердің көпшілігі [[Аристотель]]ден қалған.
 
'''Ежелгі грек тіл білімі''' өз дамуының ең биігіне [[ГрецияГрекия тарихы]]нда '''эллинизм''' деп аталатын дәуірде көтерілді (бұл б. з. д. 3 ғ. мен б. з. 4 ғ. арасы). [[Тіл білімі тарихы]]нда грамматистердін [[Александрия мектебі]] деп аталатын бағыты осы дәуірде қалыптаскан. Бұл кезен '''Ежелгі грек тіл білімі''' тарихында [[филология]] дәуірі деп аталады. Бұл дәуірде [[грамматика]]лық ілім [[философия]]ның, [[логика]]ның ықпалынан босанып, өзалды на дербес пән ретінде қаралды. [[Грамматика]] ілімін дамытушылар: [[Аристрах Самофракийский]] (б. з. д. 200—150 жылдары), онын шәкірттері [[Дионисий Фракийский]], [[Аполлоний Дискол]] (б. з. 2 ғ.) болды. Аристрах тілдегі сөздерді [[есім]], [[етістік]], [[есімше]], [[член]] (артикль), [[есімдік]], [[предлог]], [[үстеу]], [[жалғаулық]] деп сегіз топка бөлген. [[Дионисий Фракийский]] негізгі [[сөз таптары]]ның көптеген [[грамматикалық категория]]ларын, [[Аполлоний Дискол]] [[синтаксис]] мәселелерін зерттейді. Дегенмен, [[Ежелгі ГрецияГрекия]]да [[морфология]]ға қарағанда [[синтаксис]], [[фонетика]], [[лексикология]] аз зерттелген.
 
Бұл дәуірдегі [[филология]] жазба ескерткіштерді жинап зерттеу ісімен ерекше шұғылданған. Ежелгі [[Грек дәуірі]]нен келе жаткан зат пен оның атауы арасындағы қарым-қатынас жөніндегі талас бұл кезенде де болды, бірақ бұл тілдегі заңдылық тұрғысынан қаралды. Оны [[бардеушілер]] [[аналогистер]], [[жокдеушілер]] [[аномапистер]] деп аталды.
[[Аномалистер]] ([[Ктатес Малое]]) зат пен оның атауы және [[грамматикалық категория]]лар арасында ұқсастық, заңдылық жоқ десе, [[аналогистер]] ([[Аристрах Самофракийский]]) тілде аналогияның рөлі ерекше, тілдік элементтерде [[аналогия]] жолымен бірыңғай, біркелкі болу тенденциясы кұшті, тілдегінің барлығы да белгілі заңдылыққа бағынады деді.
 
[[Тіл білімі тарихы]]нда елеулі мәні барлығына қарамастан,''' Ежелгі грек тіл білімінің''' әлсіз жақтары да мол болған. Тіл мәселелерін алғашқыда [[философия]], [[логика]] ғылымдарына тәуелді, соның бір саласы ретінде қарады; тілдік категорияның өзгеріп, дамып отыратың тарихи кұбылыс екеніне жете мән бермеді; гректер өз тілінен баска тілді зерттемеді.<ref> Тіл білімі терминдерінін түсіндірме сөздігі — Алматы.
"Сөздік-Словарь", 2005. ISBN 9965-409-88-9</ref>
 
* [[Ежелгі үнді тіл білімі]]
* [[Тіл білімінің тарихы]]
* [[ГрецияГрекия]]
* [[Грек тілі]]
* [[Платон]]
== Пайдаланған әдебиет ==
<references/>
 
{{Stub}}
{{wikify}}
 
[[Санат:Грамматика]]
[[Санат:Ежелгі тілдер]]
 
 
{{Stub}}
 
{{Link GA|de}}