Кендірлік көмір-жанғыш кен орны — нұсқалар арасындағы айырмашылық

ш
clean up, replaced: <ref name="source1">Қазақ энциклопедиясы</ref> → <ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы « using AWB
ш (clean up, replaced: Пайдаланылған әдебиет → Дереккөздер using AWB)
ш (clean up, replaced: <ref name="source1">Қазақ энциклопедиясы</ref> → <ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы « using AWB)
 
'''Кендірлік көмір-жанғыш кен орны''', [[Шығыс Қазақстан облысы]] [[Зайсан ауданы]]нда, Зайсан қаласынан оңт.-шығысқа қарай 50 – 65 км жерде орналасқан. Кен орны 1874 ж. ашылған. 1920 ж. барлау жұмыстары жүргізілді. Кен орны солт.-батыс бағытта синклиналь қатпар жасай орналасқан. Геологиялық құрылымы палеозой, мезозой, кайнозой шөгінділерінен түзілген. Көмір қабаттары ортаңғы – жоғарғы [[карбон]] (Кендірлік свитасы), жоғарғы [[пермь]] [[(Аққалқан свитасы)]] және жоғарғы [[триас]] (Толағай свитасы) кезеңдері түзілімдерімен байланысты. Жанғыш тақтатастар Кендірлік, [[Қараүңгір]] және [[Тараншы]] ([[Сайқан]]) свиталарында шоғырланған. Кендірлік свитасында бір көмір (қалыңд. 2,1 – 2,7 м) және екі жанғыш тақтатас қабаттары анықталған. Аққалқан свитасында 50 шақты көмір қабаттары (жиынтық қалыңд. 19 м) анықталған, олардың ірілерінің қалыңд. 0,6 – 1,6 м-ден 5,1 м-ге дейін. [[Толағай]] свитасы синклинальдің орт. бөлігін толтырады, оның құрамында 48 қоңыр көмір қабаты бар, олардың 16-сының қалыңдығы 0,6 – 7,2 м. Тас көмірдің күлділігі жоғары (45%-ке дейін), күкірті аз (0,4 – 0,9%). Жанғыш массасының жылу бөлгіштігі 7,7 мың ккал/кг-ға дейін. Толағай свитасының көмірі қоңыр, күлділігі 10 – 55%, күкірті аз. Тас көмірдің 1800 м тереңдікке дейінгі қоры 587 млн. т, қоңыр көмір – 1033 млн. т (600 м тереңдікке дейін). Жанғыш тақтатастардың жалпы қоры 4075 млн. т, оның ішінде 708 млн. т-сы баланстық. Қазір кен орнындағы шағын ашық кеніштерде жергілікті тұтынушылардың қажетін өтейтін мөлшерде отын өндірілуде.<ref name="source1">«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том</ref>
 
==Дереккөздер:==
 
<references/>
<references/>[[Қазақ энциклопедиясы]], 4-том
 
{{wikify}}