Жабайы шошқа: нұсқалар арасындағы айырмашылық

ш
clean up, replaced: <ref>Қазақ энциклопедиясы</ref> → <ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ э using AWB
ш (clean up, replaced: Пайдаланылған әдебиеттер → Дереккөздер using AWB)
ш (clean up, replaced: <ref>Қазақ энциклопедиясы</ref> → <ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ э using AWB)
| binomial_authority = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]
}}
'''Жабайы шошқа''', қабан, доңыз ({{lang-la|Sus scrofa}}) – [[сүтқоректілер]] класының [[жұптұяқтылар]] отрядына жататын [[жануар]]. [[Қызылорда облысы]]ның [[қамыс]]-құрақты қопалар мен [[батпақ]]ты жерлерінде, [[өзен]] аңғарларында көп кездеседі. Денесі [[ірі]], екі бүйірі қысыңқы, мойыны [[жуан]], басы [[сүйір]], тұмсығы [[конус]] тәрізді көлденеңнен кесілген болып келеді. Ұшында [[жұп]] тұяғы бар, аяғы мықты, екеуі жақсы жетілген [[төрт]] саусағы болады. Құлағы үлкен және жалпақ, көзі кішкентай, танауы таңқы. Денесін қалың қылшық басқан. Аталығының арқасында жалы болады. Жыныстық жағынан 18 – 20 айда жетіледі. Күйлеуге түсуі тамыздың ортасынан [[желтоқсан]]ға дейін созылады. Аналығы (мегежіні) 4 – 10 торай туады. Тістері көп, бұдырлы. Қарыны жіктелмеген, күйіс қайтармайды. [[Қорек]] таңдамайтын жануар, топырақты қазып [[құрт-құмырсқа]], [[өсімдік]] тамырлары, ұлулар және [[ұсақ]] тышқандармен қоректенеді. Доңыз – кәсіптік маңызы бар аң, еті, [[тері]]сі, қылшығы пайдаланылады. Орта есеппен әр Доңыз 50 кг ет, 10 кг [[май]], 250 дм<sup>2</sup> тері және 0,5 кг [[қылшық]] береді.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref>
 
Қабан [[Африка|Солүстік Африка]] мен [[Еуразия]]да таралған, [[ТМД]] аймағында, [[Балтика]] жағалауынан Қиыр Шығысқа дейін кездеседі. Аталықтарының азу тістері өте ірі және жоғары, сыртқа қарай қайқы. Денесін ірі қылтан қаптаған. Ересек қабан шошқаларынын түсі коңыр, торайларының терісінде ұзынан орналасқан ақ жолақтары бар. Ірі қабандардың ұзындығы 2 м, салмағы 300 кг. Топтасып өмір сүреді. Күйлеу кезінде, жекелей тіршілік етеді. Орташа 4-6 торай табады. Үй шошқасының арғы тегі. Кәсіпшілік жануар.<ref>Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: [[Биология]] / Жалпы редакциясын басқарған профессор Е. Арын – [[Павлодар]]: [[2007]] - 1028 б. ISBN 9965-08-286-3</ref>