Еңбек бөлінісі — нұсқалар арасындағы айырмашылық

ш
clean up, replaced: Пайдаланылған әдебиеттер → Дереккөздер, Қазақ энциклопедиясы,10 том → «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас using AWB
ш ({{Суретсіз мақала}} үлгісін үстедім)
ш (clean up, replaced: Пайдаланылған әдебиеттер → Дереккөздер, Қазақ энциклопедиясы,10 том → «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас using AWB)
* жалпы қоғамдық өндіріс ауқымында қалыптасатын жалпы еңбек бөлінісі;
* түрлі [[сала]]лар мен өндірістер арасында орын алатын жеке еңбек бөлінісі;
* жекелеген [[кәсіпорын]]дар мен бірлестіктер, қызметкерлер арасында орын алатын жеке-дара еңбек бөлінісі <br>
Сонымен қатар аумақтық, халықаралық еңбек бөлінісі де болады. '''Кәсіпорындарда''':
* қызметкерлердің өндірістік-шаруашылық қызметтерге қатысуына, орындалатын міндеттердің сипатына, өндірістік үдеріске қатысуына қарай атқарымдық еңбек бөлінісі;
* қызметкерлерді кәсібі (мамандығы) және біліктілік деңгейі ([[разряд]]тар, санаттар) бойынша бөлетін [[кәсіп]]тік-біліктілік еңбек бөлінісі.
==Тарихы==
Саяси экономияның негізін қалаушылардың бірі [[Адам Смит|Адам Смит]] «Халықтар байлығы» (1776 ж.) атты еңбегінде, тұрмыстық жағдайдың '''еңбектің бөлінісімен''' байланысты болатынына көз жеткізіп, мынадай ой айтады: егер әр адам өздерінің жұмыс орындарында әртүрлі еңбек операцияларын орындауға толық маманданса, онда еңбек өнімділігі көтеріліп, оның бөлінісі тиімді түрде жүзеге асады, ал еңбектің бөлінісі дұрыс болуы үшін барлық өндіріс факторлары мен дайын өнім өзара байланыста болуы шарт.
 
Осы логиканы ұстанатын болсақ, онда еңбек бөлінісінің «тереңдеуі» алға қойылған өндірістік мақсатқа, оған жеткізу үшін қолданылатын материалдық құрал-жабдықтарға байланысты. Басқаша айтқанда, қоғамның өндіргіш күштерінің дамуы пайдалы еңбектің бөлінісіне тікелей байланысты.
 
Бір топ ([[Петти Вильям |Вильям Петти]], Адам Смит, [[Рикардо Давид|Давид Рикардо]], Джон Мейнард Кейнс, [[Фридман Милтон|Милтон Фридман]]) ғалымдар еңбектің өндіргіш күшінің дамуының, жетістігінің және ептілік пен зеректілігінің белгілі бір бағытта болуының өзі оның бөлінісінің нәтижесінде көрінеді деген түйін жасайды.
 
«Неміс идеологиясы» атты еңбегінде К.Маркс және Ф.Энгельс осы байланысқа анықтама бере отырып, ұлттың өндіргіш күштерінің даму деңгейінің көрнектілігін ондағы еңбектің бөлінісі дәрежесінен білуге болады деп көрсетеді. Осы тұжырымға қоса олар еңбек бөлінісі үрдісінің қоғамдық, салалық және аумақтық астарларын да ғылыми тұрғыдан зерделеген болатын. Сонымен қатар, кез келген қоғамдық-экономикалық жүйенің тауарлы шаруашылық жағдайында қоғамдық еңбек жиынтығы жекелеген іс-әрекет және оның қосалқы түрлеріне, сфераларға бөлінетіні туралы да алғашқы дәлелдемелерді ғылыми еңбектерінде келтірген.
 
Осы факторлар жергілікті өндіргіш күштер әлеуетін сипаттап қана қоймай, оған қоса сол аумақтағы шаруашылықтың даму болашағы мен құрылымына да үлкен әсер етеді. Айтылғандарға көрнекілік сипат беретін болсақ, онда оны 1-ші сурет арқылы келтіруге болады.
 
 
== Қарама-қайшылықтар ==
* аймақта (қалада, ауданда, ауылда) шикізатты дайын өнімге дейін жеткізетін өндірісті комбинациялау.
Осыдан келіп, еңбектің аумақтық бөлінісі аймақ өндірісінің басты тетігі ғана емес, қоғамдық өндірістің тиімділігін арттыратын қуатты фактор болып табылады деп қорытынды жасауға болады.
<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы,10 1998 ISBN 5-89800-123-9, X том</ref>
==Дереккөздер==
==Пайдаланылған әдебиеттер==
<references/>
 
{{stub}}
{{Суретсіз мақала}}
 
[[Санат:Экономика]]
 
 
{{stub}}