Грегор Иоганн Мендель — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Бұл сызбанұсқадан екінші ұрпақтағы дарақтардың бір бөлігі, яғни 25-і генотипі жағынан доминантты белгі бойынша гомозиготалы (АА), екі бөлігі — 50-і, гетерозиготалы (Аа) және бір бөлігі 25 рецессивті белгі бойынша гомозиготалы (аа) екенін оңай түсінуге болады. Осы айтылғандарды қорыта келе, ажырау заңын былай тұжырымдайды:
Бірінші ұрпақтағы алынған гибридтерді өзара будандастырған жағдайда, екінші ұрпақта (Ғ2) белгілердің ажырауы жүреді. Ажырау ара қатынасы фенотипі бойынша — 3 : 1, ал генотипі бойынша — 1:2:1-ге тең болады, бұл ара қатынастар жоғарыдағы сызбанұсқада бейнеленген.
== Моногибридті шағылыстырудың цитологиялық негіздері ==
Өз тәжірибелері негізінде тиянақты да дұрыс нәтиже алғанымен бірінші ұрпақтағы будандардың біркелкі болуы және екінші ұрпақта белгілердің ажырау себептері , '''гаметалар''' тазалығының механизмі Мендельге белгісіз болды. Себебі, ол кезде жасуша туралы мәліметтер жеткіліксіз еді. Атап айтқанда, жасушаның тұқым қуалау аппараты, митоздық бөліну және мейоз , гаметалардың түзілуі мен ұрықтануы, т.б. Ал қазір цитология ғылымы жан-жақты зерттеулер нәтижесінде орасан зор табыстарға жетті. Сондықтан Мендель заңдылықтарына цитологиялық тұрғыдан негіздеме беруге толық мүмкіндік бар.
 
Ағзаның кез келген сомалық жасушасында хромосомалардың жиплоидты жиынтығы бар. [[Асбұршақ]]тың хромосомалар саны 14, яғни 7 жұп. Алуан түрлі белгілерді анықтайтын аллельді гендер түрлі жұп хромосомалардың бірдей үлескілерінде орналасқан. Тұқымның түсін анықтайтын аллельді гендерді бір ғана жұп хромосомада : А-тұқымның сары түсін анықтайтын доминантты ген, а-жасыл түстің рецессивті гені. Әр гаметада бір хромосомадан немесе бір геннен ғана болады. Ұрықтану нәтижесінде гаметалар арқылы келген хромосомалар қайтадан жұпталып, ондағы гендер аллельді жұп құрайды. Мендель тәжірибесіндегі алғашқы доминантты және рецессивті белгі бойынша гомозиготалы даралар ұрпақта біркелкі гетерозиготалы будандар (Аа) алынған. Бұл будандардың екі түрлі гендері бар гомологтық хромосомалары мейоздық бөлінуі кезінде екі гаметаға ажырап кетеді. Осындай екі түрлі бірінде доминантты, ал екіншісінде рецессивті гені бар гаметалардың қосылуына байланысты келесі ұрпақта (Ғ2) ажырау жүрген. Ажыраудың арақатынасы 1АА/2Аа/ 1аа сипатта болатыны сондықтан. <ref>Қасымбаева Т.,"Тіршіліктану",10-11,2003,112 б,ISBN 9965-16-200-X</ref>
 
==Пайдаланған әдебиет==
184

өңдеме