Құм — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Түйіндемесі өңделмейді
ш (clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер using AWB)
[[Сурет:Қосшағыл құмды алқап.jpg|thumb|right|200px|Қосшағыл құмындағы құмды [[шағыл]]дар]]
'''Құм'''– ұсақ түйірлі борпылдақ шөгінді тау жыныстары. Пайда болу тегі жағынан құмдар көлдік, теңіздік, флювиогляциалдық (сулық-мұздық), элювийлік, делювийлік, пролювийлік және эолдық (желдік) топтарға бөлінеді.
'''Құм'''<ref>Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5</ref> – ұсақ түйірлі борпылдақ [[шөгінді]] [[тау жынысы]]. [[Құрам]]ында әр түрлі [[минерал]]дар мен тау жыныстарының түйіршіктері бар.
 
== Топтары ==
<ref name="source1">Қазақ Ұлттық Энциклопедиясы</ref>
Пайда болу тегі жағынан құмдар бірнеше топтарға бөлінеді:
== Дереккөздер==
* көлдік
<references/>
* теңіздік
* флювиогляциалдық ([[су]]лық-[[мұздық]])
* [[элювий]]лік
* [[делювий]]лік
* [[пролювий]]лік және эолдық ([[жел]]дік).
 
== Түйір мөлшеріне қарай жіктелуі ==
{{wikify}}
[[Сурет:PismoBeachSand.JPG|thumb|right|200px|Ұсақ түйірлі құм]]
{{Суретсіз мақала}}
[[Сурет:KelsoSandMarch2010.jpg|thumb|right|200px|Өте ұсақ түйірлі құм]]
* Өте ұсақ түйірлі (0,05-0,1 мм)
* Ұсақ түйірлі (0,1-1,00 мм)
* Ірі түйірлі (1-2 мм)
Саз [[алеврит]] мөлшерінің молаюына қарай алевритті құм , сазды құм болып ажыратылады.
 
== Түстері ==
[[Санат:Шөгінді тау жыныстары]]
[[Құрам]]ындағы [[тау жыныстары]]ның, минералдардың және олардың сыртын қаптаған әр түрлі минералдық заттардың түсіне сәйкес құм [[ақ]], [[сары]], [[қоңыр]], қара, [[қызыл]], т.б. түсті болады.
 
== Қасиеті ==
Құраушы бөліктерінің ірілігі әр түрлі және қуыстылығы жоғары (20%-дан астам) болғандықтан құм су, [[мұнай]], [[газ]] сияқты заттарды бойына жеңіл сіңдіреді.
<br />
Құм құрамында [[алтын]], [[платина]], [[алмас]], [[сапфир]], [[лағыл]], [[циркон]] сияқты сирек минералдар көп шоғырланса, пайдалы қазынды болып саналады.
 
== Пайдалануына қарай топтары ==
* Жаппай - [[автомобиль]] және [[темір жол]] [[құрылыс]]ында, [[бетон]], [[цемент]] [[ерітінді]]сін даярлауда, [[силикат]]тық [[құрылыс материалдары]]н өндіруде және басқа салаларда пайдаланылатындар жатады.
* Арнаулы [[мақсат]]та - [[құю]] [[өндіріс]]інде ([[форма]]лық құмдар), [[от]]қа төзімді материалдар ([[динас]]), [[фарфор]] - [[фаянс]], [[әйнек]], абразивтік материалдар ([[қайрақ]], [[егеу]]) өндіруде қолданылатындар жатады.
 
== Дереккөздер==
<references/>
 
[[Санат:Шөгінді тау жыныстары]][[Санат:Құм]][[Санат:Құрылыс материалдары]][[Санат:Шөгінді тау жыныстары]]
{{stub}}
48 856

өңдеме