Сырым ауданы — нұсқалар арасындағы айырмашылық

ш
Түйіндемесі өңделмейді
ш
| timezone = +5
| utc_offset = +5
|population_as_of http://www.stat.gov.kz/faces/wcnav_externalId/homeNumbersPopulation;jsessionid=QhNHJFVQ3nnK2wQpy86QccBcQ9S9DdHs41NQgwdtwg0cMpGcqT2f!-1198873997?_adf.ctrl-state=2bicwwe72_136&_afrLoop=163684643289796#%40%3F_afrLoop%3D163684643289796%26_adf.ctrl-state%3D1aodcc6m3s_4
|population_as_of <ref>http://www.batys.stat.kz/index.php?option=com_content&view=article&id=314&Itemid=145&lang=kz</ref>
|population_total = 20 652324
}}
'''Сырым ауданы''' - [[Батыс Қазақстан облысы]]ның оңтүстік-шығысында орналасқан аудан. Бұрынғы аты-Жымпиты ауданы. Аудан орталығы - [[Жымпиты]] ауылы облыс орталығынан 140 км. қашықтықта орналасқан. Ауданның құрамына 12 ауылдық округ кіреді, оның ішінде 38 елді мекен бар. Аудан әкімі- Абат Шыныбеков (2013 жылдың 27 маусымынан бастап)<ref>http://www.syrym-bko.gov.kz/?id=115&menuid=538&section=3&module=text&action=&lang=kz</ref>
 
Аудан өңірінің аумағы 11,9 мың шаршы километр, тұрғындар саны - 2010 жылдың 1 мамырына 20 652 адам<ref>http://www.batys.stat.kz/index.php?option=com_content&view=article&id=314&Itemid=145&lang=kz</ref>. Аудандағы халықтың басым көпшілігі қазақтар (98,9%). Тұрғындардың орташа тығыздығы 1 шаршы километрге 2,6 адамнан келеді (Жымпиты (5,8) [[Бұлдырты]] (2,0), [[Алғабас (Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданы)|Алғабас]] (1,8), [[Аралтөбе (Батыс Қазақстан облысы)|Аралтөбе]] (1,6), Қоңыр (1,2)). Аудан аумағынан Бұлдырты, Өлеңті, Шідерті, [[Жымпиты (өзен)|Жымпиты]] өзендері ағып өтеді.
Сырым ауданы солтүстігінде [[Бөрілі ауданы|Бөрілі]], солтүстік-шығысында [[Шыңғырлау ауданы|Шыңғырлау]], оңтүстік-шығысында [[Қаратөбе ауданы|Қаратөбе]], оңтүстік-батысында [[Ақжайық ауданы|Ақжайық]], солтүстік-батысында [[Теректі ауданы]]мен шектесіп тұр. Аудан өңірінің аумағы 11,9 мың шаршы километр.
 
=== Халқы ===
Аудан өңірінің аумағы 11,9 мың шаршы километр, тұрғындарХалық саны - 20102014 жылдың 1 мамырынашілдесіне 20 652324 адам<ref>http://www.batys.stat.kz/index.php?option=com_content&view=article&id=314&Itemid=145&lang=kz</ref>. Аудандағы халықтың басым көпшілігі қазақтар (98,94%). Одан басқа татар 0,6%, орыс 0,6%. Тұрғындардың орташа тығыздығы 1 шаршы километрге 2,6 адамнан келеді (Жымпиты (5,8) [[Бұлдырты]] (2,0), [[Алғабас (Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданы)|Алғабас]] (1,8), [[Аралтөбе (Батыс Қазақстан облысы)|Аралтөбе]] (1,6), Қоңыр (1,2)). Аудан аумағынан Бұлдырты, Өлеңті, Шідерті, [[Жымпиты (өзен)|Жымпиты]] өзендері ағып өтеді.
 
=== Әкімшілік құрылымы ===
Ауданның құрамына 12 ауылдық округ кіреді, оның ішінде 38 елді мекен бар. Округтері: Алғабас, Аралтөбе, Бұлан, Бұлдырты, Елтай, Жетікөл, Жосалы, Жымпиты, Қособа, Сарой, Талдыбұлақ, Шолақаңқаты.
 
Аудан жері жазық
Аудан аумағынан Бұлдырты, Өлеңті, Шідерті, [[Жымпиты (өзен)|Жымпиты]], Есенаңқаты өзендері ағып өтеді.
 
 
 
=== Ресей империясының құрамында ===
Тәуелсіздікті сақтау жолында [[Әбілқайыр хан]]ның [[Ресей]]мен әскери одақ құруы негізінде басталған қазақ жерін отарлау саясатына қарсы күрестің өзі - бір шежіре. Солардың бірі [[1773]] - [[1797]] жылдары кіші жүзде [[Сырым Датұлы|Сырым]] батыр бастаған ұлт - азаттық қозғалысы болды. Осы өңірде [[Байбарақ батыр]], [[Тайлақ батыр]], [[Бұлан би]], Есенгелді бай өмір сүрген. [[Қабанбай батыр|Қабанбай]] - Қақпақтыны мекендеген Қаратай сұлтан әулеті, соның бір ұрпағы Мұхит Мерәлы ұлы екені әлі зерттеуді қажет етеді. Белгілі қайраткер Халел Досмұхамедов: "Кіші жүздің жүз жарым жылдай тарихы қанмен жазылған" - дейді. Шынында да патша үкіметі қолға түскен қазақ басшыларын құртумен болды. [[Нұралы хан|Хан Нұралы]] тұтқындалып [[УфаҮфі]]даде өлді .Оның баласы Орман [[Петербург (Ленинград) мектебі|Петербор]] түрмесінде қаза тапты. Орманның баласы Күсеп бүкіл ұрпағымен жер аударылды.
 
Патша тәртібіне қарсы шыққан Байбақты руынан 400 адам каторгіге айдалды . Белгілі би Жүніс пен [[Сәнгерәлі батыр]] [[Орынбор]] түрмесінің құрбаны болды.
[[1933]] жылы аудан көлемінде ''" Сарыой", "Игілік", "Қызыл таң", "Социализм", "Калинин", "Сталин", "Жұмыскер", "Төңкеріс","Сәуле", "Бірлік", "Ұмтыл", "Кедей", "Алға", "Тамды", "Жұлдыз", "Иса"'' атты 16 колхоз ұйымдастырылып, олардың төңірегінде 40 серік (ТОЗ) құрылды.
 
[[1934]] жылдан бастап [[Жымпиты]] ауданында ПатшаКеңес үкіметінің репрессиялық саясаты кеңінен етек алды. Қазақ зиялыларына «Халық жауы» деген кінә тағылды. Жазықсыз жапа шеккендердің басым бөлігі кейін ақталып, олардың аты-жөндерін ұлықтау мақсатында [[2008]] жылы «Алаш қозғалысының 90 жылдық мерейтойына орай» Жымпиты ауылынан саябақ ашылып, олардың есімдері ескерткіш тақтаға жазылды.
 
Ұлы Отан соғысы қарсаңында ауданда 41 колхоз, 5 совхоз, 2 МТС болған. Аудан шаруашылықтары [[1940]] жылы мемлекет есебіне 13100 центнер астық, 16740 центнер ет, 607 центнер жүн дайындап берген.
[[1990]] жылы ауданда он совхоз, бір колхоз болды. Оларда 45240 бас ірі қара, 168500 бас қой, 4400 бас жылқы есепте тұрған.
 
[[1989]] жылдың қорытындысы бойынша өндірілген ет 94757, сүт 14452, жүн 3984 центнер болғаны айтылады. Ал, астық көлемі 1228456 центнерге жеткен. Сол кезде аудан халқының саны 34534 адам болып, 17 ұлт өкілдері көрсетілгенөмір сүрген.
 
=== Тәуелсіздік кезең ===
125

өңдеме