Михаил Юрьевич Лермонтов — нұсқалар арасындағы айырмашылық

ш
ш (→‎Лермонтов және Абай: clean up, replaced: Пушкин, Александр Сергеевич → Пушкин Александр Сергеевич using AWB)
[[File:Mikhail Lermontov, 1840.jpg|thumb| alt=A.| ''М.Ю Лермонтов'']]
'''Лермонтов Михаил Юрьевич''' (''15.10.1814, [[Мәскеу]] — 27.7.1841, [[Пятигорск]]'') — орыс ақыны.
'''Лермонтов Михаил Юрьевич''' (''15.10.1814, [[Мәскеу]] — 27.7.1841, [[Пятигорск]]'') — орыс ақыны. 1828 — 30 ж. Мәскеу ақсүйектер пансионында тәрбиеленіп, 1830 — 32 ж. Мәскеу университетінде білім алған. 1834 — 37 ж. Гусар полкінде әскери қызметте болды. Тұңғыш өлеңдері мен поэмаларын пансионда оқып жүргенде жазған (''“Черкестер”, “Кавказ тұтқыны”''). 1837 ж. 1 ақпанда [[А.С. Пушкин]] қаза болғанда жазған ''“Ақын қазасы”'' атты өлеңі үшін қамауға алынып, [[Кавказ]]ға жер аударылды. 1841 ж. [[Пятигорск]] қаласында офицер ''Мартыновпен'' дуэлде мерт болды. Лермонтов орыс әдебиетінде Пушкиннің ізбасары ретінде танылды. Лермонтовтың ''“Періште”, “Желкен”, “Русалка”, “Бородино”, “Тұтқын”, “Дұға”, “Теректің сыйы”, “Пайғамбар”'', т.б. лирик. өлеңдері; ''“Мцыри”, “Демон”'', т.б. поэмалары, ''“Бір түрлі адам”, “Екі ағайынды”, “Маскарад”'' (''өлеңмен жазылған'') драмалары; ''“Біздің заманның қаһарманы”'' романы, т.б. повестері мен очерктері орыс әдебиетінің озық үлгілері болып саналады. Лермонтов өз шығармаларында 19 ғ-дағы орыс өмірін, қала мен дала адамдарын, әскерлер, зиялылар, шаруалар өмірін, өзге халықтар тағдырын көрсетті. [[Орыс]], [[кавказ]], [[түркі халықтары]] тарихы мен фольклорының сюжеттерін шығармаларында ұтымды пайдаланды. Лермонтов шығармаларын [[І.Жансүгіров]], [[Қ.Аманжолов]], [[Т.Жароков]], т.б. көптеген ақындар қазақ тіліне аударды.
 
'''Лермонтов Михаил Юрьевич''' (''15.10.1814, [[Мәскеу]] — 27.7.1841, [[Пятигорск]]'') — орыс ақыны. 1828 — 30 ж. Мәскеу ақсүйектер пансионында тәрбиеленіп, 1830 — 32 ж. Мәскеу университетінде білім алған. 1834 — 37 ж. Гусар полкінде әскери қызметте болды. Тұңғыш өлеңдері мен поэмаларын пансионда оқып жүргенде жазған (''“Черкестер”, “Кавказ тұтқыны”''). 1837 ж. 1 ақпанда [[А.С. [[Пушкин]] қаза болғанда жазған ''“Ақын қазасы”'' атты өлеңі үшін қамауға алынып, [[Кавказ]]ға жер аударылды. 1841 ж. [[Пятигорск]] қаласында офицер ''Мартыновпен'' дуэлде мерт болды. Лермонтов орыс әдебиетінде Пушкиннің ізбасары ретінде танылды. Лермонтовтың ''“Періште”, “Желкен”, “Русалка”, “Бородино”, “Тұтқын”, “Дұға”, “Теректің сыйы”, “Пайғамбар”'', т.б. лирик. өлеңдері; ''“Мцыри”, “Демон”'', т.б. поэмалары, ''“Бір түрлі адам”, “Екі ағайынды”, “Маскарад”'' (''өлеңмен жазылған'') драмалары; ''“Біздің заманның қаһарманы”'' романы, т.б. повестері мен очерктері орыс әдебиетінің озық үлгілері болып саналады. Лермонтов өз шығармаларында 19 ғ-дағы орыс өмірін, қала мен дала адамдарын, әскерлер, зиялылар, шаруалар өмірін, өзге халықтар тағдырын көрсетті. [[Орыс]], [[кавказ]], [[түркі халықтары]] тарихы мен фольклорының сюжеттерін шығармаларында ұтымды пайдаланды. Лермонтов шығармаларын [[І.Жансүгіров]], [[Қ.Аманжолов]], [[Т.Жароков]], т.б. көптеген ақындар қазақ тіліне аударды.
 
==Лермонтов және Абай==
Өнерсіз қартаяр деп біл балаңды...»,- деп кетеді.
 
Мұндайда Абайдың Лермонтов өлеңінің мазмұнын бастан-аяқ бұлжытпай дәл жеткізуді мақсат етпей, кейде толғанып, тебіреніп жарыса отыратыны көзге түседі. Сондықтан оның кейбір аудармасы өзінің қолтума өлеңіндей болып шыққан. Абай аударып қазақ арасына кең таратқан Лермонтов шығарма- ларышығармалары қатарында сондай-ақ [[«Қанжар»]], [[«Жартас»]], [[«Жалау»]], [[«Теректің сыйы»]], [[«Күнді уақыт итеріп»]], [[«Өзіңе сенбе, жас ойшыл»]], [[«Асау той, тентек жиын опыр-топыр»]], [[«Тұтқындағы батыр»]] сияқты бірнеше өлең бар. Абай «Бородиноны» да аударған (түтас келіпжетпеген). Көңіл аударарлық біржайбір жай - Лермонтов осы өлеңін [[1837]] ж. [[1812]] жылғы Отан соғысының 25 жылдық мерекесі тұсында жазса, Абай оны 1882 ж., яғни [[Ресей]] осы ұлы шайқастың 70 жылдығын атап өтер көзеңдеаударды. Осыдан-ақ бұл өлеңге Абайдың көздейсоқ кеңіл бұрмағаны, сол зор оқиғаның тарихи мәнін терең тұсініп, жете тексеріп біліп ба- рыпбарып үн қосқаны айқын болады. Абай орыс ақынының өлең-жырларын ғана аударып қойған жоқ, сонымен бірге дастандарын ([[«Демон»]], [[«Исповедь»]]), прозалық шығармаларын ([[«Вадим»]]) аударуға да баса көңіл бөлді.
Лермонтов шығармаларын игеру нәтижесінде Абай поэ- зиясының тынысы кеңейіп, жаңа дәстүр тауып, Абайдың Лермонтовтан аударғандары – негізінде әлеуметтік өмірдің көлеңкелі жақтарын, еріншек, белсенділігі жоқ адамды сынайтын шығармалар, азамат ақынның образын беретін өлең-жыр жайындағы шығармалар, жалғыздығын, бірақ оған мойымайтын беріктігін айтатын шығармалар.
Абай Лермонтов шығармасының ішкі әлемін, оның толқын-лебізін, жаңа сапасын қазақ тілінің суреттеу мүмкіншіліктерін пайдаланып мол жеткізді. Абай Лермонтов оригиналын барлық жарастық сәнімен, бар ерекшелігімен қазақ тілінде қайтадан туғызды. «Альбомға», «Жолға шықтым қараңғы түнде жалғыз», «Көңілдің күйі тағы да», «Сұрғылт тұман дым бүркіп», «Махаббат, достық қылуға», «Менің сырым, жігіттер, емес оңай», «Ғашықтық іздеп тантыма» тағы басқа аудармалары әдебиет тарихында өте көркемдік шеберлікпен, ақындық қуатпен аударылған деп бағаланып келеді. Абайдың Лермонтовтан тәржімелеген шығармалырының тең жартысы дерлік – осындай дәл, жақын аудармалар.<ref>Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9</ref>
редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9</ref>
 
<references/>
 
{{wikify}}
 
[[Санат:Тұлғалар]]
 
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
 
[[Санат:1814 жылы туғандар]]
{{stub}}
[[Санат:1841 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:Орыс ақындары]]