Кефал (мифология) — нұсқалар арасындағы айырмашылық

ш
уикилендіру
ш (уикилендіру)
ш (уикилендіру)
[[Сурет:Nicolas Poussin 007.jpg|thumb|right|350px|Кефал мен Аурора]]
'''Кефал''' (Cephalus) от құдайы Гефест мен Афина қаласын салушы Кекропстің (Cecrops) қызы Герсадан (Herse) туған ұл. Ол бүкіл грекке танымал аңшы, жауынгер батыр. Ол өз әйелі Прокриданы (Procris) өте жақсы көрген екен. Прокрида [[Афина]] патшасы Эрехтейдің (Erechtheus) қызы болатын.<ref>G. Daux, in ''L'Antiquité Classique'' '''52''' pp 150-74 and ''J. Paul Getty Museum'' '''12''' (1984:145-52); discussed in D. Whitehead, ''The demes of Attica'' (1986:194-99), noted by Fowler 1993.</ref>
 
Бақытқа қарсы, бұл көңілді отбасыға үшінші жақ килігеді, ол Таңсәрі құдайы ЭосАурора<ref>[[Aurora (Римшеmythology)|Aurora]] нұсқасыin [[Roman mythology]].</ref> (римше: Аурора, грекше Эос) Кефал аздырып көңіл қосады да, одан астыртын үш ұл туады. Сонда да Кефал өз әйелін сағына берген соң ЭосАурора оның Прокриданың қасына қайтуып баруына жол қояды, бірақ олардың отбасына қарғыс айтады. Таңсәрі құдайы ЭосАурора Кефалдың келбетін өзгертіп, оған өз әйелінің адалдығын тексеруді бұйырады. Сонымен сандырақ арқылы сандырақты тексеру сөзсіз сандырақ туғызады, Прокрида келбетін өзгерткен өз күйеуіне ақыры көңілін аударады. Сол кезде күйеуі Кефал қайта өз қалпына келеді де, ұялған әйелі Прокрида орманға қашып кетеді. Ол сонда аңшылар құдайы Артемиданың ілесушісі болады. Артемида оған мүлтіксіз тиетін найза мен ешбір аңды құтқармайтын тазы (Лелап (Laelaps) береді.
[[Сурет:Piero di Cosimo 013.jpg|thumb|left|350px|Прокриданың өлімі және Лелап]]
Қатты өкінген Кефал өз әйелін орманнан табады және екеуі өткенді ұмытысып, қайтадан бақытты тұрмыс кешіре бастайды. Ол әйелінің найзасын алып, тазы Лелапты ертіп, орманда ғашықтық әндер айтып аң аулаумен болады. Оның әнінің мағынасын түсінбеген бір Афиналық Прокридаға барып күейі Кефал орманда періштелермен сайран салып жүр деп өсек жеткізеді. Шын екен деп сеніп қалған Прокрида орманға жүгіріп барғанда күйеуі аң екен деп оған найза лақтырады. Сөйтіп Прокрида тіл тартпай өледі.
Әйелін оқыс өлтіргеніне қатты қапаланған Кефал [[Афина]]дан кетіп, жеті қабат қақпасы бар Фивы (Thebes) қаласына келеді. Онда ол Амфитрионға көмектесіп ешкім ұстай алмайтын қу түлкі Теуместі (Tevmess) ұстамақшы болады. Ол түлкі Теңіз құдайы [[Посейдон]] Фивылықтарды жазалау үшін жіберген түлкі екен. Ол ай сайын олардың бір ұл баласын жеп кетіп отырыпты. Кефал түлкіге әйелінің ешбір аң қашып құтыла алмайтын аң иті Лелапты (Laelaps) жібереді. Ал, оның алдындағы түлкі ешбір аң иті ұстауы мүлде мүмкін емес түлкі болатын. Бұл [[парадокс]]ке басы қатқан Зевс екі хайуанды олар қуалай-қаша бастағанда Теуместі тасқа айналдырып жіберіпті, ал Лелапты аспанға көтеріп [[шоқжұлдыз]]ға айналдырыпты. [[Тазы шоқжұлдызы]] осылай пайда болыпты.
Кефал кейін Амфитрионмен бірге телебоямилықтарға қарсы соғысқа қатысып, жеңіске жетуге үлкен ерлік көрсетеді. Соғыстағы ерлігі үшін оған бір арал сыйға беріліп, ол арал "Кефалиния" (Κεφαλλονιά,Kefalonia,ағыл: Cephalonia) деп аталыпты. [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B5%D1%84%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%8F Кефалиния аралы] күні бүгінге дейін солай аталады.<ref>Robert L. Fowler, "The myth of Kephalos as aition of rain-magic (Pherekydes FrGHist 3F34)", ''Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik'' '''97''' (1993:29–42).</ref> Ол өзі де сол аралда қартаяды.Кефал сондай-ақ батырлығына айласы сай Итака патшасы, Лаэрттің ұлы [[Одиссей]]дің арғы атасы есептеледі.
[[Сурет:Guérin-amouretomphale.jpg|thumb|left|350px|Аурора]]
Бұл ертегінің тағы бір нұсқасы былай айтылады:<ref>for different versions of this story, emphasizing the tragic misunderstanding of Procris, see [[Procris]]</ref
 
Таңсәрі құдайы Аурора(Aurora, грекше Эос) жас аңшы Кефалға ғашық болып қалып, түрлі амалды түгел қолданса да оның көңілін бұра алмайды. Кефал өзінің жас әйелі Прокридагы әрқашан бұл періштеден артық көреді. Соңында Аурора қатты қапаланып, былай дейді: «Жоғал, ұятсыз екі аяқты пенде! Өз әйеліңе арқандала бер! Бірақ бір күні оны көргенде қатты өкінетін боласың» дейді.
[[Сурет:Eos Kephalos MNA Inv11158.jpg|thumb|right|200px|Аурораның Кафелді алып кетуі]]
Кефал үйіне келген соң бұрынғыдай әйелімен бақытты тұрмыс кешіре береді. Оның әйелі аңшылар құдайы Артемиданы (Artemis) қатты құрметтейді. Артемиде оған аң аулағанда қолданатын тазы Лелап пен бір найза береді. Прокрида тазы мен найзаны Кефалға береді. Оның тазысы әлемдегі ең тез қуатын тазы екен. Ол орманда әлемдегі ең тез қашатын түлкінің соңына түсіп енді жете бергенде екеуі де бірдей тасқа айналып кетеді. Өйткені бұл ең тез екі хайуанды жаратушы Құдайлар олардың бірінің жеңіліс табуын қаламаған екен. Ал, Артемида берген найзаның жамандық, сор әкелетіні жазымыш екен. Әдетте Кефал аң аулап шаршағанда көлеңкеге келіп желге терін құрғатады екен. Кейде ол көлеңкеде отырып: "кел, үлбіреген Аурора, жұмсақ самал періштесі, менің денемдегі терді құрғат" дейді екен. Мұны естіген әлдекім оны Аурорамен сөйлесіп отыр деп түсініп, Прокридаға өсек жеткізеді. Прокрида шын деп сеніп қалады да, екінші күні астыртын Кефалға білдірмей ілесіп шығып, Кефал демалатын жердің мағына жасырынады. Кефал аң аулап шаршағанда тағы да көлеңкеге барып, Аурораны шақырады. Мұны естіген Прокрида ауыр күрсінеді. Оның күрсінген дауысын естіген Кефал оны аң деп ойлайды да найзасын лақтырады. Найза еш мүлт кетпей Прокридаға қадалады. Ол жүгіріп барып Прокриданы құшақтайды. Өлім алдында көзін зорға ашқаш Прокрида: "өтінемін, егер мені шын сүйген болсаң, менің соңғы тілегімді орындашы, ешқашан мынау сұрқия самалмен үйленбеші" дейді. Сөйтіп ол Кефалдың құшағында жан тапсырады.<ref>Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology [http://books.google.com/books?id=H8QPAAAAYAAJ&pg=PA191&dq=Cephalus+Antinous] by William Smith</ref>
 
[[Санат:Мифология]]