Геном — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Түйіндемесі өңделмейді
(Жаңа бетте: Геном – хромосомалардың гаплоидты (сыңар) жиынтығында шоғырланған гендердің бірлестігі. Геном (...)
 
Геном'''ГЕНОМ'''(ағылш. genome, грек. genos — шығу, тек) хромосомалардың гаплоидты (сыңар) жиынтығында шоғырланған гендердің бірлестігі. Геном (ағылшынша genome, грекше genos – шығу, тек)Г. терминін 1920 ж. неміс биологы ГансГ. Винклер енгізді. Гаплоидты жиынтық көбінесе жыныс клеткаларына тән, ал сомалық (дене) клеткаларында хромосомалардың диплоидты (екі еселенген) жиынтығы болады. Кейде хромосомалардың саны қалыпты диплоидты жағдайдан артып кетеді. Егер гаплоидты жиынтықтан геномГ. үш не төрт есе артық болса, триплоидты және тетраплоидты, ал бір геномГ. организмде бірнеше рет қайталанса ол, автополиплоидты, ал әр түрлі біріккен организм аллополиплоидты деп аталады. Хромосомалардың жиынтығы еселеніп, артқан сайын геномГ. саны да өсіп отырады. Әдетте диплоидты клеткада хромосомалар жұп болып келеді. Себебі, ұрықтану кезінде оның бір сыңары аналық гаметадан, екіншісі аталық гаметадан беріледі, яғни бұл геномдарГ-дар сәйкес (гомологты) болады. Сөйтіп екі гаплоидты клеткадан бір диплоидты клетка түзіліп, жаңа организм қалыптасады. ОрганизмӘр эволюциялықхромосомада дамуындатізбектеліп неғұрлыморналасқан жоғарыгендердің сатыдаөзара тұрсадәл келуін екі Г-ның сәйкестігі деп атайды. Туыстығы қашық буындарда барлық немесе бірнеше Г-дар арасында сәйкестік болмайды. Бұл тұрақтылық бұзылып, соғұрлымбелгілі олардыңбір геномындафакторлардың ДНҚәсерінен көбірекхромосома боладысанының өзгеруін (мыс., артып, не кеміп кетсе) геномдық мутация деп атайды.
Тірі организмдерде хромосомалардың саны тұрақты болады. Мыс., адамда — 46, маймылда — 48, қиярда — 14, жүгеріде — 20, қатты бидайда — 28, жұмсақ бидайда — 42, дрозофила шыбындарында — 8, т.б. Организм эволюциялық дамуында неғұрлым жоғары сатыда тұрса, соғұрлым олардың Г-ында ДНҚ көбірек болады.
[[Санат:Генетика]]
 
 
 
==Пайдаланылған әдебиет==
 
“Қазақ Энциклопедиясы”, 2-том
 
{{stub}}
 
{{wikify}}
813

өңдеме