Бригада: нұсқалар арасындағы айырмашылық

Түйіндемесі өңделмейді
ш (r2.6.3) (Боттың үстегені: ro:Brigadă)
No edit summary
'''Бригада''' (итал. brіgata — қауым, отряд) —
'''''Бригада''''' — [[полк]] сияқты негізгі [[Тактика|тактикалық]] [[әскери қосын|әскери қосындардың]] бірі. Бригада үлкендігі жағынан [[полк]] пен [[Дивизия|дивизияның]] арасында орын алады. Екі немесе одан көп бригада бірігіп дивизияны құрайды. Бригаданың құрылымы полктікіндей, бірақ бригадада [[батальон|батальондар]] мен басқа да бөлімдердің саны әлдеқайда көп. Мысалы, [[Мотоатқыштар бригадасы|мотоатқыштар бригадасында]] мотоатқыш және [[танк батальоны|танк батальондары]] полктағыға қарағанда бір жарым-екі есе көп болады. Бригада екі полктан, батальондардан және қосымша құрамалардан да тұра алады. Орта есеппен алғанда бригадада 2000-8000 адам болады. НАТО әскери ұйымында бригада 4000-5000 адамнан тұрады. Шыейцария мен Австрияда бригада 11000 адамға дейін жете алады. [[Ресей армиясы|Ресей армиясында]] полк сияқты, бригаданы да [[полковник]] шеніндегі әскери басқарады. Басқа армияларда бригаданы [[бригада генералы]] басқарады.
# әскери істе — [[Қарулы Күштер|Қарулы Күштердегі]] әскери, теңіз және әуе ұрыстарын, жауынгерлік дайындық қимылдарды үйлестіре жүргізуді қамтамасыз ететін әскери-тактикалық бірлестік. Б. — жауынгерлік құрамы жөнінен [[полк|полктен]] көлемді, [[дивизия|дивизиядан]] шағын құрама. Құрлықтағы әскерлерде Б. бірнеше [[батальон|батальондардан](ішінара полктардан), [[дивизион|дивизиондардан]], арнаулы әскери бөлімшелерден; әуе шабуылына қарсы қорғаныс әскерлерінде — дивизиондардан (батальондардан); Әскери-теңіз флотында — бір кластағы кемелер мен кеме дивизиондарынан; арнаулы әскерлерде — батальондардан құралады. Б-лар дивизиялар құрамына енеді немесе әскери бірлестіктердің жеке бөлімдері болып есептеледі. Б. 16 ғ-дың 2-жартысында [[испандықтар]] әскерінде пайда болған. 17 ғ-дың 2-жартысында бұл барлық елдерде дерлік жаяу әскердің де, атты әскердің де негізгі тактикалық құрылымы болып қалыптасты. Б-лық жүйе 1799 — 1815 ж. наполеондық соғыстар ықпалымен уақытша ұйымнан тұрақты құрылымға айналды және оның қуаты күшті әрі басқаруға ыңғайлы, маневр жасауға оңтайлы екендігі тәжірибе жүзінде дәлелденді. [[Ұлы Отан соғысы]] жылдарында бірнеше отрядтардан тұратын 3 — 4 мың адамдық (кейде одан да көп) партизан құрамалары да Б. деп аталды. Қазіргі кезде Б. құрамында моторлы техникамен қамтамасыз етілген 2 — 5 батальон, өздігінен жүретін 155 мм-лік [[гаубица|гаубицалардың]] 1 — 2 дивизионы, барлау және саперлік роталар, зениттік қондырғылы батареялар, жабдықтау және транспорт батальоны бар. Олар құрылымдық жағынан: моторлы техникалы жаяу әскер, танк (бронетанк), әуе-десант, атты, шаңғылы, танкіге қарсы, тік ұшақ, теңіз атқыштары, арнаулы инж. бағыттағы, инж.-саперлік, понтонды-көпір, шабуылдық инж.-саперлік, артилл. (гаубицалы, зеңбіректі, минометті, зенитті, реактивті), т.б. Б-лар болып бөлінеді. Көптеген елдердің Әскери әуе күштерінде, Әскери-теңіз флоты авиацияларында жойғыш ұшақтар, бомбалаушы, жеңіл бомбалаушы, ауыр бомбалаушы, жақыннан бомбалаушы ұшақтар, шабуылдық, т.б. Б-лар бар. Кеңестік Әскери әуе күштерінде мұндай Б-лар 1927 жылдан бастап жасақталды. 1940 ж. Әскери әуе күштерінің дивизиялық құрылымға көшуіне байланысты таратылды. Әскери-теңіз флоты авиациясында Б-лық құрылым Ұлы Отан соғысының ақырына дейін сақталды. Авиациялық Б-лар қазір ұйымдық құрылым ретінде [[АҚШ]]-тың құрлық әскерлері авиациясында ғана сақталған. Онда әр Б-да 120 — 132 тікұшақтан (вертолет) болады. Көптеген арнаулы әскер құрамаларында байланыс әскерінің, инж. әскердің, хим. әскердің Б-лары, т.б. бар. Әскери күштер тылы құрамында материалдық қамтамасыз ету, автомобиль, әр түрлі жүйелер жүргізу, коменданттық-жол құрылысы және көпір салу Б-лары болады. [[Қазақстанның Қарулы Күштері|Қазақстанның Қарулы Күштерінде]] Б-лық ұйымға көшу 1997 ж. басталды. Мотоатқыштар (танкілік, десантты-шабуылдық) Б-сына бірнеше мотоатқыштар батальондары, арнаулы әскери бөлімдер, жауынгерлік қамтамасыз ету және қызмет көрсету бөлімшелері енеді;
 
# экономикада — ұжымдық еңбекті бөлісіп істеу негізінде өндірістің бір саласында өнімнің бір не бірнеше түрін өндіретін адамдар тобы. Шаруашылықтың саласына және өндіретін өнімнің түріне байланысты кешенді Б., трактор Б-сы, т.б. түрлерге бөлінеді. Б. еңбекті ұйымдастырудың бір түрі ретінде [[КСРО]] экономикасында кең қолданылды. Қазақстан нарықтық экономикаға көшкеннен кейін бірте-бірте өз мәнін жоғалта бастады. Әйтсе де құрылыс, а. ш. салаларында еңбекті ұйымдастырудың Б-лық формасы ішінара нарықтық экономикаға оңтайландырыла пайдаланылып жүр.
 
= Тарихы =
* [[Қарулы күштердің құрылымы]]
 
==Пайдаланылған әдебиет==
== Сілтемелер ==
“Қазақ Энциклопедиясы”, ||-том
 
{{stub}}
{{wikify}}
[[санат:ұғым]]
 
== Сілтемелер ==
 
[[Санат:Әскери құрамалар]]
 
[[ar:لواء (وحدة عسكرية)]]
993

өңдеме