Кишинев — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Түйіндемесі өңделмейді
ш (clean up, replaced: March → наурыз using AWB)
|сайт тілі = ru
}}
'''Кишинев''' ({{lang-mo|Chişinău}} {{IPA|[kiʃiˈnəw]}}) – [[Молдова Республикасы]]ның астанасы әрі ірі [[қала]]сы. [[БыкБық өзені]]нің бойындағы елдің ортасында орналасқан экономикалық және мәдени орталық. Молдованың әкімшілік үлесінде Кишинев ерекше мәртебеге ие – ол басқару орны болып табылады. Кишиневтен басқа бір аттас бсқарубасқару орнына 6 төңіректегі қалалар ([[Сынжер]], [[Дурлешты]], [[Ватра]], [[Кодру]], [[Вадул-луй-Водэ]], [[Криково]]) және 13 коммунаға біріккен 25 елді мекен кіреді.
 
Кишинев алғашқы рет [[1436|1436 жылы]] жазбаларда көрсетіледі. Қала мәртебесін [[1818|1818 жылы]] [[Ресей империясы]]ның құрамына енген соң, басқару орны ретінде - [[1995|1995 жылы]] беріледі.Басқару орнының жалпы тұрғындар саны [[2011]] жылы 790 мың тұрғынды құрады.<ref name="pop">Национальное бюро статистики Республики Молдова http://www.statistica.md/newsview.php?l=ru&id=3319&idc=168</ref>
 
== Атауы ==
Көбірек таралған нұсқасы 125 жылдан астам уақыт бұрын Жаңаресей күнтізбесінде қаланың атауын ескірумыниялық ''Chişla nouă'' [кишла ноуэ] — ''жаңа қыстау'' атауына жатқызады. ''«Сhişla»'' сөзінің өзі түріктің ''«барақ''» мағынасындағы ''kışla'' сөзімен кірме сөз болып табылады. [[Бессарабия]]да бұл сөз "кішкене кент, қыстақ" мағынасын береді. Атаудың шығу сипатына (сөздің бір бөлігі түрік, екіншісі румын) қарай заманауи зерттеушілер бұл көзқарастың дұрыстығына күманкүмән келтіреді.<ref>В.Г. Фоменко Ещё о топониме Кишенёв. [[Ономастика]]. 1969</ref>
 
Алғашқы уақыттарда кишинев элементіндегі [[топонимдер]] [[XV ғасыр]]да [[түріктер]]дің жаулап алып, кейін бірнеше жүздеген жылдар бойы көшпенділер шоғырланған орын боп қалған аймақтарындағы құжаттарда кездеседі,. сондықтанСондықтан да кейбір зерттеушілер қаланың атауы романдық емес, керісінше, түрік атауынан туындаған деген болжамға келеді. Олар [[далалықтар]]дың кишения ''(«kesene»)'', ''(жерлеу орны, кесене'') мағынсынан туындаған деп есептейді. Атаудың құрамында болған кишинев сөзінің бөлігі көптеген орындарда болады, мысалы, Украинаның Полтава облысындағы Оржицк ауданының Кишеньки елдімекенелді мекені, бір уақытарыуақыттары кесене, ескерткіштер және қабірлер түріндегі ескілікті уақыттағы жерлеулер ішкі белгі болды. Мұндай жерлеу б.з. ІІ мыңжылдықтың басында Қара теңіз жағалауын мекендеген печенегтер мен далалықтарға немесе [[ХІІІ]] ғасырда осы өлкені басып алған моңғол-татарларға тиесілі болуы мүмкін. Печенегтер жерлеуінің заманауи Кишинев аймағында болуын археологиялық қазбалар айғақтайды.<ref>Т.М. Обалдуева Курганы эпохи бронзы на р. Когильник Изв. Молдавск. филиала АН КСРО Кишинёв, 1955, №5 (25), стр.</ref>
 
Басқа нұсқалар мажарстандық Kisjenő — «маленькийкіші Йено» (Йено – [[896]] жылы [[Еуропа]]ға келген мажарстандық таупа). Батыс [[Румыния]]ның [[Мажарстан]]мен шекарасында ''Kisjenő'', немес Chişineu (en:Chişineu-Criş) қаласы бар,. алайдаАлайда бұл қалалардың атаудың шығу төркініне байланысы болуын бекітетін ешқандай айғақ табылмады.
 
[[Кеңес Одағы]]ның құлауынан кейін Молодова елдімекендерініңелді мекендерінің атауын өзгерту тенденциясы ұйғарылды, атап айтқанда [[орыс тілі]]не «Кишинэу»сөзін белсенді түрде енгізу басталды. Заманауи Молдовада бұл атау ресми және бейресми құжаттарда жиі қолданылады. Ресейде, сол сияқты, орыс тілде реттеуші органдарда Кишенев атауы қабылданған.
 
== Географиясы ==
Тіркелгісіз қатысушы