Зат алмасу — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Түйіндемесі өңделмейді
No edit summary
No edit summary
Тег: Mobile edit Mobile web edit
''Зат алмасу'' - организмде жүріп жататын барлық химиялық процестердің жиынтығы.
 
Бұл организмнің тіршілік қабіінқабілетін сақтау және сыртқы ортамен қарым-қатынасын, организмге қоректік заттардың еніп, олармен ферменттер әсерінен ыдырауын, пайда болған жай заттардың жасушалар мен органдарға тасымалданып, олардың тотығуын, энергия бөлініп шығуын, жасуша құрамындағы түзілістердің биосинтезделуін және қорытылған өнімдердің организмнен бөлініп шығуын қамтамасыз етеді. [[Жасуша]]дағы қандай да болса, бір заттың белгілі бір тәртіппен ферменттік айналуға түсуін – метаболизмдік жол, ал осы кезде пайда болатын аралық өнім – метаболиттер деп аталады. Метаболизмнің қарапайым молекулалардан күрделі құрылымдық заттардың түзілу реакциясы – [[анаболизм]], ал бұған қарама-қарсы өтіп жататын процесті [[катаболизм]] дейді. Жасыл өсімдіктерде фотосинтез нәтижесінде түрлі көмірсулар түзіледі. [[Жануарлар]] әдетте осы көмірсулармен қоректенеді. Қарапайым қанттар қанмен жануарлар денесіне таралып, күрделі полисахарид – гликогенге айналады. Метаболизм нәтижесінде [[көмірсулар]] ([[пируват]]) органикалық қышқылға, одан әрі майға, көмірсудан пайда болған органикалық қышқылдар [[аммиак азоты]]мен реакцияласу нәтижесінде амин қышқылына, май, ақуыздар метаболизм нәтижесінде ыдырап, соңында несеп зәрі, аммиак, көмірқышқыл газы, т.б. қарапайым заттарға айналады.
 
[[Адам]] мен жануарлар организміндегі метаболизм процесін реттеуде жүйке жүйесінің атқаратын (әсіресе, үлкен ми сыңарлары қыртысының) маңызы зор. Организмнің дамуы, өсуі, т.б. Метаболизм заңдылықтарына бағынады. Адамда метаболизм процесінің ауытқуы байқалса, адам ауруға шалдығады.
 
'''''Мысалы''''', ''диабет, семіздік, бүйрекке тас байлану, [[атеросклероз]],'' т.б.<ref>[["Қазақ Энциклопедиясы"]],4 том 3 бөлім</ref>
 
== Катаболизм мен анаболизм арасындағы энергия алмасуы ==
Катабалистік жол АТФ және НАДФ*Н түрінде химиялық энергия бөледі. Анабализм кезінде ол энергия қарапайым молекулалардан макромолекулар құрастыруға жұмсалады.