Бірінші дүниежүзілік соғыс — нұсқалар арасындағы айырмашылық

(clean up, replaced: ХХ → XX using AWB)
[[Сурет:World War I-d.jpg|thumb|right]]
'''''Бірінші дүниежізілік соғыстың шығу себептері және оның сипаты'''''
<p style="text-indent: 25px;"> [[Империалистік дәуір]]де жеке елдердің біркелкі дамымауының нәтижесінде бірінші [[дүниежүзілік соғыс]] болды. [[XX ғасыр]]дың басында халықаралық жағдай күрт шиеленісіп, ірі [[мемлекет]]тер арасындағы бақталастық [[күрес]] күшейді. [[Англия]] дүниежүзілік шеберхана атанған дәрежесінен өнеркәсібі дамудағы бірінші орнынан айрылды. Елдің басын біріктіру арқасында және [[Француз]]–прусс соғысының нәтижесінде бес миллиард марк контрибуция алған [[Германия]] өз экономикасын жедел дамыту мүмкіндігіне жетіп, өнеркәсіп өнімдерін шығаруда Англияны үшінші орынға ығыстырып, дүиие жүзінде [[АҚШ]]-тан кейінгі екінші орынға шықты. [[1912]] жылы мысалы, [[Германия]]да 17,6 миллион тонна шойын қорытылса, [[Англия]]да 9 миллион тонна ғана болды. Экономикалық қуатыныцқуатының шапшаң өсуін пайдаланған жас герман империалистері жаңа нарықтық аймақтарды алуға, отарланған жерлерді қайта бөлісуге, еуропалық континентте билік жүргізуге тырысты.
[[Сурет:Returning from World War I.tif|thumb|left]]
<p style="text-indent: 25px;"> Германияның күшеюі [[Еуропа]]дағы басқа ірі мемлекеттерді абыржытты. Әсіресе отарлап алған жері жеткілікті әрі өнеркәсібі ерте дамыған, байырғы империалистік елдерді ― Франция мен [[Ресей]]ді қатты алаңдатты. Оның үстіне герман–австриялық одақ шартына қол қойылды, оған Италияның қосылуы жас герман империалистерінің [[Еуропа]]дағы салмағын күшейтті. Осы құрылған үштік одаққа жауап ретінде [[орыс-француз одағы]] пайда болды. Бұл еуропалық мемлекеттерді екі антогонистік топқа бөліп, екі жақты шешуші шайқасқа дайындыққа кірісті.
Бірінші дүниежүзілік соғыс сипаты жағынан әділетсіз, жаулаушылық, империалистік соғыс болды. Мемлекеттер жаулау-шылық саясат жүргізді. Соғыс ірі мемлекеттердің империалистік катынастарынан туды. Олар отарлар мен ұсақ елдерді қайта бөлісу үшін ұрыс дала ұрыс даласына шықты. Бұл соғыста екі қақтығыс алдыңғы шепте тұрды. Бірі Англия мен Германия, екіншісі Герман мен Ресей арасында болды. Осы үш ірі мемлекет бірінші дүниежүзілік соғысты бастаушылар болды. Ал қалғандары олардың одақтастары еді. Соғыс шеңберіне біртіндеп құрамында бір жарым миллиардтан астам халық бар 38 мемлекет кірді. Төрттік одаққа Германия, Германия отарларымен, Австрия-Венгрия, Түркия мен Болгария кірді. Ал Антантаға — [[Англия]], [[Ресей]], [[Франция]], [[Бельгия]], [[АҚШ]], [[Португалия]], (бәрінің де отарлары бар) [[Сербия]], [[Жапония]], [[Румыния]], [[Грекия]], [[Черногория]] және басқа елдер енді. Империалистік соғысқа байланысты армия қатарына 77 миллион адам шақырылды. Оның ішінде [[Германия]] – 13,2 миллион, [[Австрия-Венгрия]] – 9 миллион, [[Түркия]] – 1,8 миллион, [[Болгария]] – 1 миллион, [[Ресей]] – 19 миллион, [[Англия]] – 9,4 миллион, [[Франция]] – 8,1 миллион, [[Италия]] – 5,6 миллион, [[АҚШ]] – 3,9 миллион, [[Румыния]] – 1 миллион және тағы басқалар.s<ref>Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007.
ISBN 9965-32-491-3</ref><ref>Қазақстанның қазіргі заман тарихы: Жалпы білім беретін мектептің 9-сыныбына арналған окулық. 2-басылымы, өңделген. Жалпы редакциясын басқарған тарих ғылымының докторы, профессор Б. Ғ. Аяған. Алматы: Атамұра, 2009. ISBN 9965-34-933-9</ref></p>
 
== Дереккөздер ==
<references/>
Тіркелгісіз қатысушы