Маржан полиптері: Нұсқалар арасындағы айырмашылық

Түйіндемесі өңделмейді
ш (clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер, Геология— Алматы: "Мектеп" баспасы" → Геология — Алматы: «Мектеп» баспасы using AWB)
Өңдеу түйіні жоқ
[[Image:Coral polyp.jpg|thumb|right|280px|Сегізсәулелі маржан құрылысы.]]
 
'''Маржан Полиптеріполиптері''' (немесе ''Anthozoa'Көпқармалауышты маржандар''' ({{lang-la|Anthozoa}}) – [[омыртқасыз]] жануарлардың [[ішекқуыстылар типі]]нің бір класы. Маржан полиптері '''5 класс тармағына бөлінеді''', оның '''үшеуі жойылып кеткен''', '''екеуі''':
 
Маржан полиптері 5 класс тармағына бөлінеді, оның үшеуі жойылып кеткен, қалған екеуі:
* сегіз сәулелі маржандар (Octocorallіa)
және
* алты сәулелі маржандар (Hexacorallіa).
 
<br>
'''Қазіргі таңда Маржан полиптерінің 6000-дай түрі белгілі'''. ''Қаңқасы барлары'' '''топтанып''' тіршілік етеді. Ал''' жеке''' М.Маржан п-ндеполиптерінде ''қаңқа болмайды'', олардың денесі '''[[цилиндр]]''' тәрізді, төм.төмен жағы жалпайып табанға айналған, табанымен су астындағы [[грунт]]қа бекиді. Табанының қарама-қарсы жақ ұшында ұзын жіңішке '''қармалауыш шоғырлары'''меншоғырларымен (6 не 8 сәулелі) қоршалған '''ауыз қуысы''' бар. Көбінесе [[планктон]]мен қоректенеді. М.Маржан п.полиптері '''[[жыныс]]ты да, жыныссыз''' да түрде көбейе береді. [[Дернәсіл]]і планула ауыз тесігі арқылы аналық полиптан бөлініп шығып, біраз уақыт суда жүзіп жүргеннен кейін су астында субстратқа орнығып, [[ересек]] түріне айналады. Жыныссыз көбеюі '''[[бүршіктену]]''' арқылы жүреді. Полиптің денесінде бүршік пайда болады да, оның ұшында жаңа қармалауыштардың бастамасы түзіледі, бірақ аналық дарабастан бөлінбей көбейе береді. Кейбір жеке тіршілік ететін [[актиниялар]] көлденең және ұзына бойына бөліну арқылы көбейеді. М.Маржан п-ніңполиптерінің көпшілігі '''дара жыныстыла'''ржыныстылар, түрленбей дамиды, тек полип пішінді болады (қ. Гидроидтар). [[Атлант мұхиты|"Атлант"]], [[Үнді мұхит|"Үнді"]], [[Тынық мұхит|"Тынық"]] мұхиттарының тропиктік аймағында [[риф]] құрушы [[мадрепор маржандары]] (6 сәулелі маржандар) кең таралған. Бұл маржандар тұзд.тұздылығы ''3,5ү'' болатын, темп-расытемпературасы ''20С20°С-тан'' төмендемейтін, ''таза оттекке бай'' теңіз суында ғана (50 м-ге дейінгі тереңдікте) тіршілік ете алады. [[Маржан рифі|"Маржан рифтерінің"]] арасындағы жануарлар ([[балықақуыз]], [[моллюск]], [[шаянтәрізділер]], т.б.) мен өсімдіктер ([[балдырлар]]) бірігіп, біртұтас ерекше бірлестік немесе [[биоценоз]] құрайды. ''Б. Минсаринова''
<ref>Б. Минсаринова. Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Геология — Алматы: «Мектеп» баспасы, 2003.ӀSВN 5-7667-8188-1 ӀSВN 9965-16-512-2</ref>
 
==Дереккөздер==
<references/>
{{wikify}}
 
[[Санат:Геология]]
[[Санат:Ішекқуыстылар]]
 
 
{{Geology-stub}}
24 505

өңдеме