Джон Дальтон — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Түйіндемесі өңделмейді
ш (clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер using AWB)
{{Ғалым
'''(06.09.1766-27.07.1844)'''
|Есімі = Джон Дальтон
<br />[[Ағылшын]] химигі және физигі. 1822 жылдан бастап [[Лондон]] патшалық қоғамына мүше. Білімін өз бетінше алған. 1781-1793 Кендаль мектебінің [[математика]] оқытушысы (1781-1793), 1793 жылдан бастап Манчестрдегі жаңа колледжінің [[физика]] математика оқытушысы болған. 1800-1803 жылдарға дейінгі негізгі зерттеулері физикаға, кейінірек химияға жатады. 1787 жылдан метеорогиялық бақылаулар жүргізген, [[аспан]]ның түсін, [[жылу]]дың табиғатын, [[жарық]]тың жалтару мен сәулеленуін зерттеген. Нәтижесінде [[газ]]дардың булану және араласу теориясын жасаған. ''"Дальтонизм"'' деп аталған көз кемістігін сипаттаған.
|Шынайы есімі = John Dalton
|Суреті = Dalton_John_desk.jpg
|Сурет ені = 240 px
|Сурет тақырыбы =
|Туылған күні =
|Туылған жері = [[Иглсфилд, Камбрия|Иглсфилд]], [[Камберленд|Камберленд]], [[Англия]]
|Қайтыс болған күні =
|Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Манчестер}}, [[Англия]]
|Азаматтығы =
|Ғылыми аясы =
|Жұмыс орны =
|Ғылыми дәрежесі =
|Ғылыми атағы =
|Альма-матер =
|Ғылыми жетекші =
|Атақты шәкірттері =
|Несімен белгілі =
|Марапаттары =
|Қолтаңбасы = John Dalton Signature c1827.svg
|Қолтаңба ені = 240 px
|Сайты =
|Commons =
}}
<br'''Джон Дальтон''' ([[6 қыркүйек]] [[1766 жыл|1766]] — [[27 шілде]] [[1844 жыл|1844]]) — />[[Ағылшынағылшын]] химигі және физигі. 1822 жылдан бастап [[Лондон]] патшалық қоғамына мүше. Білімін өз бетінше алған. 1781-1793 Кендаль мектебінің [[математика]] оқытушысы (1781-1793), 1793 жылдан бастап Манчестрдегі жаңа колледжінің [[физика]] математика оқытушысы болған. 1800-1803 жылдарға дейінгі негізгі зерттеулері физикаға, кейінірек химияға жатады. 1787 жылдан метеорогиялық бақылаулар жүргізген, [[аспан]]ның түсін, [[жылу]]дың табиғатын, [[жарық]]тың жалтару мен сәулеленуін зерттеген. Нәтижесінде [[газ]]дардың булану және араласу теориясын жасаған. ''"Дальтонизм"'' деп аталған көз кемістігін сипаттаған.
<br />Физикалық атомистиканың және газдар қоспаларының теориясының мазмұнын құраған үш заң ашты: газдардың парциалдық қысымдарының (1802), тұрақты қысымдағы газдардың кеңеюінің температураға тәуелділігін (1802, Ж.Л. Гей-Люссактан тәуелсіз) және газдардың ерігіштігінің парциалдық қысымдардан тәуелділігін (1803).
<br />Бұл еңбектері оны заттың құрамы мен құрылысы арасындағы қатынастың химиялық мәселелерін шешуге әкелді. Химиялық атомистиканың негізгі қағидаларын ұсынған, атомдық [[салмақ]] жайлы фундаменталдық түсінік енгізген. Еселі қатынас заңын ашқан (1804): екі элемент бірімен-бірі бірнеше қосылыс түзетін болса, ол қосылыстарды, сол элементтердің біреуінің бірдей етіп алынған салмақ бөлігіне екіншісінің сай келетін салмақ бөліктерінің өзара қатынасы, кішкене бүтін сандар қатынасындай болады, сутегінің атом салмағын бірлік ретінде қабылдап [[сутек]]тің, [[азот]]тың, [[көміртегі]]нің, [[күкірт]]тің және [[фосфор]]дың салыстырмалы атомдық салмақтарының бірінші кестесін құрған (1803). ''"Жай"'' және ''"күрделі"'' атомдар үшін химиялық таңбалар жүйесін ұсынған (1804). 1808 жылдан бастап атомистикалық теорияның жеке қағидаларын анықтауға және мазмұнын түсіндіруге бағытталған жұмыстарды жүргізген. Әлемге әйгілі ''"Химиялық философияның жаңа жүйесі"'' еңбегінің авторы (1808-1827). Көптеген [[ғылым]] академиялары мен ғылым қоғамдарының мүшесі болған.
520

өңдеме