Чарли Чаплин — нұсқалар арасындағы айырмашылық

ш
clean up, replaced: Пер. с англ. → Ағылш. аудару using AWB
ш (clean up, replaced: Пер. с англ. → Ағылш. аудару using AWB)
Сэр '''Чарльз Спэнсер (Чарли) Чаплин''' ({{lang-en|Sir Charles Spencer «Charlie» Chaplin}}; [[16 сәуір]] [[1889 жыл|1889]], [[Лондон]] қ. — [[25 желтоқсан]] [[1977 жыл|1977]], [[Швейцария]], Корсье-сюр-Веве) — Англияның әйгілі киноактері, кинорежиссері, сценарийшісі, композиторы әрі продюсері. Ол алғашында киноактер және соғысқа қарсы азамат ретінде өз шығармашылығын бастаған және біртіндеп әлемге танылып, әйгілі [[Бастер Китон]], [[Гарольд Ллойд]] үшеуі "әлемнің ең таңдаулы үш комигі" деп аталған.
 
Чарльз Чаплин сыртқы келбеті қаңғыбасқа, ішкі жан дүниесі мырзалық сипатқа ие Чарли образын жасады. Ол үстінде тар костюмі мен кең шалбары бар, аяғына дәу етік, басына дөңгелек қалпақ киген, қолына бамбұк таяқ ұстаған, кішкентай мұрты бар, кейде аңғалдау, кейде ақылды, кейде тым күлкілі, кейде бейшара, көбінесе өте кедей болып көрінетін, бірақ бәрібір айырықша адал ниетті, нәзік [[жүрек]]ті [[азамат]] екені ақыры айқындалатын сегіз қырлы, бір сырлы [[кейіпкер]] болатын. Кейін көптеген әйгілі өнер иелері осы образды еліктеп, оның актерлік шеберлігінен үлгі алған болатын.
 
Чарльз Чаплин дыбыссыз кино заманында қимыл мен мимика арқылы ішкі жан дүниені көрсетудің шебері болды. Ол өзі сценари жазып, өзі ойнап, өзі жетекші композиторлық жасап, өзі продюсер бола білді. [[Англия]]ның үлкен [[сахна]]ларында өнер көрсетуден бастап, 88 жасында қайтыс болғанға дейін ол 70 жыл бойы шығармашылық еңбектенуді үздіксіз жалғастырған екен. Чаплин [[Чарльз Диккенс|Диккенс]]тік [[Лондон]]да жастық өмірін бастады, [[голливуд]] [[актер]]і ретінде [[кино]] [[өнеркәсіп]]і заманының танымал майталманына айналды, тірі кезінде-ақ әлемдегі бірегей [[мәдениет]] [[символ]]дарының бірі болды.
== Шығармашылық жолы ==
[[Сурет:Chaplin2.jpg|thumb|left|200px|Ч.Чаплин]]
[[1897 жыл]]дан мюзик-холл сахнасында, ал [[1907]]–[[1942]] жылы Ф. Карго жетекшілік еткен пантомима театрында ойнап, актерлік өнер шеберлігін жетілдірді. Әсіресе, ол мұнда мюзик-холлдың талабына орай пластика мен [[пантомима]] өнерін үздік меңгерді. [[Кино]]дағы актерлік және режисерлік өнер жолын [[1914]] жылы АҚШ-та бастады. Қойған фильмдерінің [[сценарий]]лерін де өзі жазды.
 
Бірқатар фильмдерінде (“Қаңғыбас”, “Банк”, 1915; “Тыныш көше”, “Иммигрант”, “Ит өмір”, “Иыққа!”, 1917–1918) лирикалық және комедиялық бояуды шебер шендестіре отырып, “кішкене адамның” есте қалар жиынтық бейнесін жасады. [[Пантомима]] мен [[комедия]] өнерін жан-жақты дамыта отырып, өз орнымен пайдалану арқылы “Нәресте” ([[1920]]) мен “Алтынның әлегі” ([[1925]]) фильмінде ақша билеген ортадағы қорғансыз жандардың азапты ауыр өмір-тұрмысын бейнеледі. Ол көп қиындықтардан кейін [[1922]] жылы “Чарлз Чаплин фильм корпорейшен” деген атпен кинофирма ұйымдастырды. “Париж қызы” фильмін ([[1921]]) қоюмен өзінің кинода психологиялық драма жасаудың шебері екенін байқатты. Әсіресе, “Пилигрим” ([[1922]]) және “Цирк” ([[1928]]) фильмінде әділетсіздік жайлаған астамшыл, қатыгез қоғамға тән өтірік пен өсекті, кертартпалық пен мешеулікті, екіжүзділік пен сатқындықты өткір сынға алды.
 
[[1931]] жылы қойған “Үлкен қаланың оттары” фильмімен [[режиссер]] шығармашылығының жаңа кезеңі басталды. Осы жылдары Чарли “кішкене адамның” психологиялық мінез-күйін тереңдетіп, барынша әлеуметтік мәселелерге ден қойды.
 
“Жаңа кезең” ([[1935]]) фильмінде жұмысшылар еңбегін қанаушылықтың антигуманистік табиғатын ашып көрсетті. “Ұлы диктатор” ([[1941]]) фильмінде фашияттік диктатура сатиралық тұрғыда бейнеленді. Бұл фильм Чаплиннің идеялық жағынан өсу эволюциясын айқындай түсті. [[Ұлы Отан соғысы|2-дүниежүзілік соғыстан]] кейін пессимистік сарында “Месье Верду” ([[1947]]) фильмін жасады. [[1952 жыл]]ы [[АҚШ]]-та қойылған соңғы фильмі “Рампа оттары” кинокартинасында адамның асқақ сезімдерін паш етті. Реакциялық топтардың қудалауына ұшыраған Чаплин отбасымен Веве қаласынана ([[Швейцария]]) қоныс аударды.
 
Англияда “Король [[Нью-Йорк]]те” (1957) және “[[Гонконг]]тен келген граф әйелі” (1967) атты сатиралық-романтикалық кинокартиналарын қойып, суреткерлік дарын табиғатының жаңа бір қырын танытты. Оның шығарм. АҚШ-тың реалистік кино өнерінің қалыптасуына игі ықпал жасаумен қатар, дүниежүз. кинокомедияның дамуына да мол үлес қосты. 1954 жылы Халықар. Бейбітшілік сыйлығын алды.
|баспасы = «Альпина Нон-фикшн»
}}
* ''Чаплин Ч. С.'' Моя биография. ПерАғылш. с англ.аудару З. Гинзбург. — М.: «Вагриус», 2000. — 520 с. ISBN 5-264-00127-8.
* ''Кукаркин А. В.'' Чарли Чаплин. 2-е изд., дораб. и доп. — М.: «Искусство», 1988. — 287 с.
* ''Садуль Ж.'' Чарли Чаплин. Пер. с франц. — М.: «Искусство», 1981. — 209 с.
* [http://www.kinomag.ru/author-auz1686.html Өмірбаяны мен түскен фильмдері]{{ref-ru}}
* {{imdb name|id=0000122|name=Чарлз Чаплин}}
 
 
[[Санат:АҚШ актерлері]]