Нуклеин қышқылы тізбегі: нұсқалар арасындағы айырмашылық

ш
уикилендіру
ш (уикилендіру)
[[Сурет:Kooditabel.png|thumb|right|300px|Генетикалық кодтың кескіні, мұнда нуклеин қышқылы қамтыған ақпарат ақуыздағы амино қышқылы тізбегіне аударылады.]]
''Нуклеин қышқылы тізбегі''' — (Nucleic acid sequence,sequence<ref>http://www.chem.qmul.ac.uk/iubmb/misc/naseq.html</ref>,"Нуклеин қышқылының әуелгі құырылымы" деп те аталады) бірқатар әріптермен таңбаланатын, [[генетикалық ақпар]]ды өз бойына сақтаған [[ДНҚ]], немесе [[РНҚ]] [[молекула]]сының әуелгі (1-дәрежелі) құрылымы.
 
Нуклеин қышқылы тізбегі әдетте негізгі төрт әріппен өрнектеледі. Олар A, C, G және T. Әрбір әріп мәлім [[база]]ны (Base), ал екі база [[база жұбын]] (Base pair) құрайды. Ал, база жұбының орналасу тәртібі тұрақты болып келеді. Олар A, T,C, G. Үш өзара көрші база жұбы бір [[кодон]]ды (құпия цифрды) құрайды. Әрбір кодонға бір амин қышқылы тура келеді және ұқсамаған амин қышқылының қосылуы ұқсамаған ақуызды (протеин) құрайды. ДНҚ-ның қайта түзілуі мен ақуыздың қалыптасуы барысында негіздердің өзара қатарласу тәртібі (заңы) шешуші рөл ойнайды.
 
Нуклеин қышқылы тізбегін таңбалайтын төрт әріп A, C, G және T болып, олар ДНҚ -дің төрт нуклеин қышқылы есептеледі:<ref>https://web.archive.org/web/20090204181251/http://eurogentest.org:80/patient/public_health/info/public/unit3/DefinitionsGeneticTesting-3rdDraf18Jan07.xhtml</ref>
[[Сурет:RNA-codons.png|thumb|right|200px|mRNA молекуласының кодон бөіктері. Әр кодон үш нуклеин қышқылы мен бір амин қышқылын қамтиды.]]
[[Сурет:RNA_chemical_structure.GIF|thumb|right|200px|Рибонуклеин қышқылының (РНҚ, RNA) химиялық құрылымы]]
* N = A G C T (any) кез келгені
 
Олар қалыпты жағдайда еш саңлаусыз өзара біріккен күйде тізбек құрайды. Мысалы: AAAGTCTGAC дегендей. Төртеуден жоғары нуклеин қышқылы тізбегін бір тізбек деп атаймыз. Олардың [[биология]]лық [[функция]]сы оның тізбегіне байланысты. Әрине, тізбек оң жағынан да, теріс жағынан да келуі мүмкін, кодты болуы, кодсыз болуы мүмкін. DNA тізбегі "ДНҚ қоқысын" ("junk DNA") да қамтуы мүмкін..<ref>http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC48797/</ref>
 
== Тағы қараңыз ==
* [[ДНҚ]]
* [[РНҚ]]
 
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
 
[[Санат:Биология]]