Күш — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Түйіндемесі өңделмейді
(Fixed typo, Fixed grammar)
Тег: Mobile edit Mobile app edit
Тег: Mobile edit Mobile web edit
{{cleanup}} '''Күш''' (лат. fortis) - материалдық нүктеге немесе денеге басқа денелер немесе өрістер тарапынан болатын механикалық әсердің өлшемі.<ref name="name"/>
Күнделікті өмірде біз «''күш» ұғымы арқылы бір дененің екінші бір денеге әрекетін сипаттаймыз. Мысалы, қолдың допқа, желдің қайық желкеніне, магниттің темірге, судың жүзгішке әрекеті туралы айтуға болады. Сонымен қатар бұл ұғым ауыспалы мағынада да қолданылады.
 
Тең әрекетті күш деп денеге бір мезгілде әрекет ететін бірнеше күштің әрекетіндей әрекет жасайтын күшті айтады.
 
«Білегі күшті бірді жығады, білімі күшті мыңды жығады»,«Көптің күші - бірлікте» деген аталы сөздердің терең мағынасын жеткізу үшін де '''күш''' ұғымы қолданылған. Күш ұғымы ғылымда да кеңінен қолданылады және ол [[физика]]ның негізгі ұғымдарының біріне жатады.<br />Инерция құбылысын карастырақарастыра отырып, басқа денелермен әрекеттеспейтін [[дене]] санаксанақ. денесіне қатысты түзу сызықты және бірқалыпты қозғалатынына көзімізді жеткіздік. Басқа денелермен әрекеттесу дененің жылдамдығының өзгеруіне әкеледі. Мысалы, қалақшамен ұшып бара жатканжатқан теннис добының қозғалыс бағытын өзгертуге болады . Әткеншекті тербеткенімізде, онда отырған бала онымен бірге козғалақозғала бастайды (69,ә-сурет). Осы келтірілген мысалдар дененің басқа денелермен әрекеттесуі оның жылдамдығының өзгеруіне өкелетінінəкелетінін кәрсетедікөрсетеді. <br/>
Бұл жағдайда денелердің жылдамдығы күш әрекетінен өзгереді деп айту кабылданғанқабылданған. Сонымен, '''күш''' –[[дене]]лердің өзара әрекеттесуін сипаттайтын шама.<br />
Әр түрліӘртүрлі дененің козғалысқозғалыс жылдамдығын бірдей шамаға өзгерту үшін оған әр түрліәртүрлі күш түсіруіміз керек. Мысалы, автомобильді орнынан қозғалту үшін көп күш жұмсаймыз. Бос және жүгі бар арбаларды орнынан қозғалту үшін және олардын қозғалыс жылдамдығын бірдей шамаға өзгерту үшін оларға шамасы әр түрліәртүрлі күш түсіреміз. Демек, күштің сан мөнімəні көп те, аз да болуы мүмкін.
Күш әрекеті сан мөнінемəніне (модуліне) ғана емес, оның бағытына да байланысты болады. Өздерің де ойын үстінде денелерге ( допқа, [[шайба]]ға, т.б.) әсер ете отырып, өз ойларыңды жүзеге асыру үшін, Бұл әрекетке белгілі бір бағыт бересіңдер.Сонымен '''күш''' сандық мәнімен ([[модул]]імен) және бағытымен сипатталатын физикалық шама болып табылады. Күшті ҒF әрпімен белгілейді.<br />
[[Сызба]]да '''күш''' ұшында бағыты кәрсетілгенкөрсетілген түзу кесінді түрінде беріледі. Кесіндінің ұзындығы шартты түрде қандай да бір таңдап алынған масштабтағы күштің шамасын көрсетеді. Оның бағыты күш әрекетінің бағытымен сәйкес келеді. Кесіндінің басы күштің түсірілу нүктесі болып табылады.<br />
Күштің дененің қандай нүктесіне түсетінінің де мөнімəні зор. Расында да, мұны есікті тұткасынатұтқасына және топсасына таяу нүктеге күш түсіріп ашкандаашқанда байқауға болады.<br />
[[SI жүйесі]]нде күш бірлігіне [[ньютон]] (Н) алынған. Бұл күш бірлігі ағылшынның ұлы физигі [[Исаак Ньютон]]ның құрметіне [[ньютон]] деп аталған. 1Н- массасы 1 кг дененің жыл-дамдығын 1 м/с-ка өзгертетін күш. Бұдан үлкен күш бірлігі- килоньютон (кН) да қолданылады.<br />
[[Физика]] сияктысияқты аукымдыауқымды [[ғылым]] үшін жоғарыда келтірілген күштің анықтамасы оның күрделі мағынасын жеткілікті аша алмайды. Сондықтан Бұл ұғымға жоғары сыныптарда кайтаданқайтадан оралатын боламыз.<ref>Физика және астрономия. - Алматы: Атамұра,2007.ISBN 9965-34-634-8</ref>
 
[[Сурет:СХОДЯЩАЯСЯ СИСТЕМА СИЛ.GIF|thumb|left]]
330

өңдеме