Фракия — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Түйіндемесі өңделмейді
[[Сурет:Thrace and present-day state borderlines rev-ru.png|thumb|280px|Фракия аймағы]]
== Тарихи аймақ ==
'''ФРАКИЯ''' — [[Балкан түбегі]]нің шығыс бөлігінде орналасқан тарихи аймақ. Ежелгі заманда бұл өңірде антикалық Фракия мемлекеті құрылды. 46 жылы Фракия [[Рома|Рим]] провинциясына айналып, 395 жылдан [[Византия|Византия империясының]] құрамына кірді. 6 ғасырда Фракияны славяндар мекендеді. Бірінші Болгар патшалығы (680 — 1018) кезінде Фракия аумағы ішінара оның құрамына қосылды. 1204 жылдан бастап біраз уақыт [[Латын империясы]]на кірді. 15 ғ-дан [[Осман Сұлтандығы]] қол астында болды. [[Берлин конгресі]] шешімімен (1878) Фракияның бір бөлігі [[Шығыс Румелия]]ға қосылды. Бірінші Балкан соғысынан (1912 — 13) кейін, [[Лондон]] бітім шарты (1913) бойынша Фракия аумағы түгел дерлік [[Болгария]]ға қосылды. Бірақ Екінші Балкан соғысынан кейін [[Бухарест]] бітім шарты (1913) бойынша Батыс Фракияның бір бөлігі [[Грекия]]ға берілді. [[Константинополь]] бітім шарты (1913) бойынша Шығыс Фракия [[Түркия]]ға ауысты. 1-дүниежүз. соғыстан кейін Батыс Фракияның бір бөлігі Грекияға ауысып, Севр бітім шарты (1920) бойынша Грекияға Шығыс Фракия [[Адрианополь]] қ-мен қоса берілді. [[Лозанна]] бітім шартына (1923) сәйкес Шығыс Фракия Андрианопольмен қоса Түркияның қол астына көшті, Батыс Фракия Грекияның қарамағында қалды. Ішкі Фракияның бір бөлігі Болгарияға бекітіліп берілді. Бұл шекара 2-дүниежүз. соғыстан кейін де сақталды.
 
'''Фракия''' — [[Балқан түбегі]]нің шығыс бөлігінде орналасқан тарихи аймақ. Ежелгі Фракия Стримон өзінінен солтүстікке қарай [[Дунай]]ға дейін созылып жатты. Фракияның оңтүстігі — [[Жерорта теңізі]]нің жағалауына тиіп тұрған қыратты жазық дала. Кіші Балқан таулары елдің осы аймағын оның солтүстігінен (қазіргі Добруджа) бөліп тұр. Фракияның тарихы салыстырмалы түрде аз зерттелген.
== Антикалық мемлекет ==
Ежелгі Фракия Стримон өзінінен солтүстікке қарай [[Дунай]]ға дейін созылып жатты. Фракияның оңтүстік [[Жерорта теңізі]] жағалауына тиіп тұрған қыратты жазық дала. Кіші Балкан таулары елдің осы аймағын оның солтүстігінен (қазіргі Добруджа) бөліп тұр. Фракия тарихы салыстырмалы түрде аз зерттелген. Фракияның ежелгі түрғындары бірнеше жауынгер тайпалардан тұрды ([[ФРАКИЯЛЫҚТАР|қ. Фракиялықтар]]). Фракия туралы алғаш рет [[Гомер]]дің поэмаларында айтылады. Б.з.б. 8 — 7 ғасырларда Фракия аумағын гректер қоныстанып, жергілікті тайпалармен соғыс жүргізді. Біздің заманымыздың 5 ғасырдың басында одристер тайпасы Фракия мемлекетін құрды. Олар Фракияның басқа тайпаларын бағындырып, мемлекет аумағын кеңейтті. Алғашқы патшасы [[Терес]] болды. Ол [[Қара теңіз]]дің батысындағы грек отарларын бағындырып, оларға алым-салық салды. Терестің мұрагері Ситалк тұсында Фракия одан әрі күшейді. [[Афина]] Ситалкті өзіне одақтас ету үшін оның ұлдарына Афина азаматтығын береді. Мемлекет өзінің шарықтау шегіне б.з.б. 5 ғасырдың аяғында Севт I билігі кезінде жетті. Бұл уақытта Фракия өзінің күміс ақшасын шығарды. Фукидидтің мәліметі бойынша оған бағынышты грек қалалары төлейтін алымның көл. 400 талантқа (1 антик. талант — 26,2 кг күміс) жеткен. Б.з.б. 4 ғасырдың басында Севт I қайтыс болды да Фракияда билік үшін күрес басталды. Одристер мемлекеті екіге бөлініп, оның оңт. Севт I билігінде, ішкі аймағы Медок билігінде қалды. Афина Фракия жағалауында өз ықпалын күшейту мақсатымен б.з.б. 390 ж. Севт I және Медокпен одақтастық шарт жасасты. Фркаия өз ықпалын Афина да Котис (б.з.б. 383 — 59) патшалық құрған кезде де сақтап қалды. Котис Фракия тайпаларының басым көпшілігін біріктірді. Афина Екінші теңіз одағын құрып, Фракия жағалауында ықпалын күшейтуге тырысқанда [[Котис]] оған қарсылық көрсетті. Афиналықтардың Афиполь қаланын басып алуға бағытталған саясаты Котиспен арада соғыс тудырады. Котис б.з.б. 360 ж. Сестті басып алды да, Афина отары Фракиялық Херсонесті қоршады. Соғыс б.з.б. 359 ж. Котистің кенеттен қайтыс болуымен аяқталды. Оның ұлдары билікке таласып, нәтижесінде Фракия үшке бөлінді. Котистің үлкен ұлы Керсоблепт Фракияны біріктіруге ұмтылды. Алайда мұны қаламаған Афина оған қарсы әскер жіберді. Афина қолбасшылары Кефисодот, Хабрии және Харидем Керсоблепт армиясынан бірнеше шайқаста жеңілді. Б.з.б. 357 ж. Афина Фракияға Харес бастаған жалдамалылар армиясын жіберуге мәжбүр болды. Харес Фракияның үш патшасын Афинамен келісімшарт жасауға мәжбүр етті. Келісім бойынша Афинаға Фракиялық Херсонес берілді. Афинаның осы уақыттарда одақтастарымен жүргізген соғысын пайдаланып, Керсоблепт Фракияны біріктіруге бағытталған іс-әрекет жүргізді. Б.з.б. 4 ғасырдың 60-жылдары Фракия қайтадан Афинамен одақтастық қатынастарды жандандырды. Фракия тәуелсіздігіне Филипп II патшаның билігі кезінде күшейген [[Македония]] қауіп төндірді. Б.з.б. 356 ж. Филипп II Фракия жағалауын жаулап алуды бастады. Одақтастық соғыс жүргізіп жатқан афиналықтар Филипп II-ге қарсылық көрсете алмады. Сестті басып алған Афина стратегі Харестің Фракиялық Херсонестегі әскери қимылдары уақытша Филипп II-нің жорығын тоқтатты. Бірақ б.з.б. 352 ж. Македония патшасы Фракия патшаларына қарсы екінші жорық жасап, оларды өзіне бағындырды.
 
==Тарихы==
== Сілтемелер ==
===Ежелгі тарихы===
Фракияның ежелгі түрғындары бірнеше жауынгер тайпалардан тұрды (фракиялықтар). Фракия туралы алғаш рет [[Гомер]]дің поэмаларында айтылады. Б.з.б. VIII-VII ғасырларда Фракия аймағында [[гректер]] қоныстанып, жергілікті тайпалармен соғыс жүргізді. [[5 ғасыр|V ғасырдың]] басында одристер тайпасы Фракия мемлекетін құрды. Олар Фракияның басқа тайпаларын бағындырып, мемлекет аймағын кеңейтті. Алғашқы патшасы Терес болды. Ол [[Қара теңіз]]дің батысындағы грек отарларын бағындырып, оларға алым-салық салды. Терестің мұрагері Ситалк тұсында Фракия одан әрі күшейді. [[Афина]] Ситалкті өзіне одақтас ету үшін оның ұлдарына Афина азаматтығын береді.
 
Мемлекет өзінің шарықтау шегіне б.з.б. V ғасырдың аяғында I Севт билігі кезінде жетті. Бұл уақытта Фракия өзінің күміс ақшасын шығарды. Фукидидтің мәліметі бойынша оған бағынышты грек қалалары төлейтін алымның көлемі 400 талантқа (1 талант — 26,2 кг күміс) жеткен. Б.з.б. IV ғасырдың басында I Севт қайтыс болды да, Фракияда билік үшін күрес басталды. Одристер мемлекеті екіге бөлініп, оның оңтүстігі I Севт билігінде, ал ішкі аймағы Медок билігінде қалды. Афина Фракия жағалауында өз ықпалын күшейту мақсатымен б.з.б. 390 жылы I Севт және Медокпен одақтастық шарт жасасты. Фракия өз ықпалын Афинада Котис (б.з.б. 383-359) патшалық құрған кезде де сақтап қалды. Котис Фракия тайпаларының басым көпшілігін біріктірді. Афина Екінші теңіз одағын құрып, Фракия жағалауында ықпалын күшейтуге тырысқанда Котис оған қарсылық көрсетті. Афиналықтардың Афиполь қаланын басып алуға бағытталған саясаты Котиспен арада соғыс тудырады. Котис б.з.б. 360 жылы Сестті басып алды да, Афина отары Фракиялық Херсонесті қоршады. Соғыс б.з.б. 359 жылы Котистің кенеттен қайтыс болуымен аяқталды. Оның ұлдары билікке таласып, нәтижесінде Фракия үшке бөлінді. Котистің үлкен ұлы Керсоблепт Фракияны біріктіруге ұмтылды. Алайда мұны қаламаған Афина оған қарсы әскер жіберді. Афина қолбасшылары Кефисодот, Хабрии және Харидем Керсоблепт армиясынан бірнеше шайқаста жеңілді.
 
Б.з.б. 357 жылы Афина Фракияға Харес бастаған жалдамалылар әскерін жіберуге мәжбүр болды. Харес Фракияның үш патшасын Афинамен келісім шарт жасауға мәжбүр етті. Келісім бойынша Афинаға Фракиялық Херсонес берілді. Афинаның осы уақыттарда одақтастарымен жүргізген соғысын пайдаланып, Керсоблепт Фракияны біріктіруге бағытталған іс-әрекет жүргізді. Б.з.б. 4 ғасырдың 60-жылдары Фракия қайтадан Афинамен одақтастық қатынастарды жандандырды.
 
Фракия тәуелсіздігіне II Филипп патшаның билігі кезінде күшейген Македон патшалығы қауіп төндірді. Б.з.б. 356 ж. II Филипп Фракия жағалауын жаулап алуды бастады. Одақтастық соғыс жүргізіп жатқан афиналықтар II Филиппке қарсылық көрсете алмады. Сестті басып алған Афина стратегі Харестің Фракиялық Херсонестегі әскери қимылдары уақытша II Филипптің жорығын тоқтатты. Бірақ б.з.б. 352 ж. Македония патшасы Фракия патшаларына қарсы екінші жорық жасап, оларды өзіне бағындырды.
 
===Ортағасырлық тарихы===
'''ФРАКИЯ''' — [[Балкан46 түбегіжыл]]нің шығыс бөлігінде орналасқан тарихи аймақ. Ежелгі заманда бұл өңірде антикалық Фракия мемлекеті құрылды. 46 жылыы Фракия [[Рома|Рим империясы]]ның провинциясына айналып, [[395 жылданжыл]]ы [[Византия|ВизантияШығыс империясыныңРим империясы]]ның құрамына кірді. [[6 ғасыр|VI ғасырда]] Фракияны славяндар мекендеді. Бірінші Болгар патшалығы ([[680 жыл|680]]-[[1018 жыл|1018]]) кезінде Фракия аумағыаймағы ішінара оның құрамына қосылды. [[1204 жылданжыл]]дан бастап біраз уақыт [[Латын империясы]]наимпериясына кірді. [[15 ғ-данғасыр|XV ғасырда]] [[ОсманҰлы Османлы СұлтандығыМемлекеті]]нің қол астында болды. [[Берлин конгресі]] шешімімен ([[1878 жыл|1878]]) Фракияның бір бөлігі [[Шығыс Румелия]]ғаРумелияға қосылды. Бірінші БалканБалқан соғысынан ([[1912 жыл|1912]]-[[1913 13жыл|1913]]) кейін, [[Лондон]] бітім шарты ([[1913 жыл|1913]]) бойынша Фракия аумағыаймағы түгел дерлік [[Болгария]]ға қосылды. Бірақ Екінші БалканБалқан соғысынан кейін [[Бухарест]] бітім шарты ([[1913 жыл|1913]]) бойынша Батыс Фракияның бір бөлігі [[Грекия]]ға берілді. [[Константинополь]] бітім шарты ([[1913 жыл|1913]]) бойынша Шығыс Фракия [[Түркия]]ғаҰлы Османлы Мемлекетіне ауысты. 1-дүниежүз.[[Бірінші соғыстандүниежүзілік соғыс]]тан кейін Батыс Фракияның бір бөлігі Грекияға ауысып, Севр бітім шарты ([[1920 жыл|1920]]) бойынша Грекияға Шығыс Фракия [[Эдирне|Адрианополь]] қ-менқаласымен қоса берілді. [[Лозанна]] бітім шартына ([[1923 жыл|1923]]) сәйкес Шығыс Фракия Андрианопольмен қоса Түркияның[[Түркия]]ның қол астына көштіөтті, ал Батыс Фракия Грекияның қарамағында қалды. Ішкі Фракияның бір бөлігі Болгарияға бекітіліп берілді. Бұл шекара 2-дүниежүз.[[Екінші соғыстандүниежүзілік соғыс]]тан кейін де сақталды.
 
==Дереккөздер==
[[Қазақ Энциклопедиясы|"Қазақ Энциклопедиясы"]], 9 том
{{wikify}}
 
[[Санат:Тарих]]
987

өңдеме