Әбу Юсуф: Нұсқалар арасындағы айырмашылық

ш
→‎top: clean up, replaced: Бағдад → Бағдат (2) using AWB
ш (clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер using AWB)
ш (→‎top: clean up, replaced: Бағдад → Бағдат (2) using AWB)
 
'''Әбу Жүсіп''' ''Әбу Жүсіп Жақып бин Ибрагим әл-Күфи әл-Ансари'' (731, Куфа қаласы — 804 [[БағдадБағдат]]) — [[мұсылмандық]] құқықтың ([[фикһ]]тің) білгірі, діндар [[ғалым]]. 13 жасынан [[шариғат]] заңдарын оқып үйренген. 751 — 66 ж. аралығында мұсылмандық-құқықтық мектептің негізін салушылардың бірі, көрнекті [[факих]] Әбу Ханифаның (786 — 809) шәкірті әрі көмекшісі болған. 767 ж. Әбу Жүсіп БағдадБағдат қазиы қызметіне тағайындалған. Кейін оны [[халиф]] [[Харун әр-Рашид]] (786 — 809) жоғарғы мәртебелі қази қызметіне көтерді.
 
Әбу Жүсіп өмір бойы үш міндетті: мұжтахид (шариғат білгірі), факих (құқықтанушы) және қази (сот төрешісі) қызметін қатар атқарған. Ұстазы Әбу Ханифа негізін қалаған [[мазһаб]] (мұсылманның мінез-құлқын бағалаудың жосықты тәсілдерін ұсынған құқықтық мектеп) өкілі ретінде соттар төрелік құрып, [[үкім]] кесер кезде ұстануға тиіс адамгершілік-имандық қағидаларды уағыздады. [[ҚҰҚЫҚТАНУ|Құқықтанушы]] ғалым “[[Китаб әл-харадж]]” (“Алым-салық туралы кітап”) атты еңбегінде сот төрелігінің әділ болуын бақылау мемл-тің міндеті екенін жазды: “Істі дұрыс қарамағандықтан, түрмеге қамалғандар саны соншалықты көбейіп кетті — адамды абақтыға тығуды біледі, ал оның ісін қарап, ақ-қарасын тексерумен шаруасы жоқ. Сен өзіңнің уәзірлеріңе қамаудағылардың ісін күн сайын талқылап отыруды тапсыр: (соттың ұйғарымы бойынша) кімде-кім дене жазасына кесілсе, жазасын алсын да босатылсын, ал ешқандай теріс қылық істемегендер текке қамалып, жазықсыз жапа шекпесін” деді. Әсіресе, ол қазилардың әділеттілікке сүйенуге — мұсылмандар арасындағы дау-дамайды шешу кезінде [[парасат]]қа жүгінуге, бұра тартпауға тиістігін [[уағыз]]дады. Әбу Жүсіптің кейбір ой-пікірлері осы заманғы сот этикасының нормаларына пара-пар келеді. Мысалы, ол қазидың ақыл-есі кемісе, сезім мүшелері нашарласа,әдепсіз, ынсапсыз мінез байқатса, тура жолдан тайып, пара алса, істі әділ шешпесе, кәсіби білігін жетілдірмей, шалағайлыққа ұрынса, қызметінен кетуге, орнынан алынуға тиіс деген шарт қойған.<ref>Ислам. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2010 ISBN 9965-26-322-1</ref>
11 981

өңдеме