Бұқтырма (бөген) — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Түйіндемесі өңделмейді
ш (Санатты жылдам үстеу: «Бөген» (HotCat қолданып))
{{Қорық аймақ | name =БҰҚТЫРМА БӨГЕНІ| image =Сурак.jpg|200px | caption =| location = [[Қазақстан]]| area = | established =| governing_body = | world_heritage_site =| website =}}‎ '''Бұқтырма бөгені''' , [[Ертіс]] өз-нде, Шығыс [[Қазақстан]] обл. аумағында, [[Қалба]], [[Нарын]], [[Күршім]] жоталары аралығында орналасқан. [[Қазақстан]]дағы ең ірі [[бөген]]. Су айдыны 5940 км2, ұз. 600 км, ені 40 км, ең терең жері 80 м. Суының көл. 49,6 км3. Бөгеннің құрамына Қара Ертіс өз-нің атырауы, Зайсан көлі, Ақ Ертіс өз-нің бір бөлігі (бастауынан [[Серебрянск]] қ-на дейін), [[Бұқтырма]], [[Нарын]] өзендерінің төм. ағысы кіреді. Бұқтырма бөгенін толтыру 1960 жылдың сәуір айында басталып, 1962 ж. [[Ертіс]] өз-нің суы [[Зайсан]] көлімен қосылған соң біртұтас су айдынына айналды. Бұқтырма бөгенін су түбінің морфометриялық ерекшеліктеріне байланысты шартты түрде үшке бөлуге болады: жоғ. (көлдік), орта (таулы-аңғарлық) және төм. (таулық) бөліктер. Су деңгейі мамыр айының бас кезінде көтеріле бастайды да, тамызда ең жоғ. биіктігіне жетеді. Қыркүйек айынан сәуірге дейінгі мерзімде су деңгейінің көп жылдық ауытқуы 5,0 м-ге жетсе, маусымдық тербелісі – 1,3 – 3,8 м аралығында болады. Суы тұщы. Минералд. 0,05 – 0,14 г/л, жұмсақ, хим. құрамы – гидрокарбонатты кальцийлі. Бөгенде фитопланктонның 280, зоопланктонның 260 түрі кездеседі. Сазан, табан, көксерке, омуль, шармай, ақ амур, [[бахтах]], т.б. [[балықтар]] өседі. Жылына орта есеппен 8 – 9 мың т балық ауланады. Бұқтырма бөгеніндегі [[Өскемен]], Бұқтырма [[СЭС]]-тері Шығыс Қазақстан обл-ның аудандарын электр энергиясымен қамтамасыз етеді. Көктемде бөгеннен жіберілген су [[Павлодар]], [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан облыс]]тарының жүздеген мың га егісі мен шабындықтарын суландырады. [[Санат:Б]] [[Санат:Қазақстан табиғаты]]
==Пайдаланылған әдебиет==
“Қазақ Энциклопедиясы”, ||-том
993

өңдеме