Көмірсутек — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Түйіндемесі өңделмейді
(молекулалары көміртек пен сутек атомдарынан тұратын органикалық қосылыстар)
 
'''КӨМІРСУТЕКТЕР''' - молекулалары көміртек пен сутек атомдарынан тұратын органикалық қосылыстар. Құрамына байланысты К. ациклды, алициклды және ароматты қосылыстарға бөлінеді. Хим. қасиеттері мен құрылысы ұқсас, ал молекулалар құрамы бойынша айырмашылығы бір не бірнеше CH2 тобы болатын қосылыстарды гомологтар деп атайды, олар гомологтық қатар түзеді. Мыс., қаныққан көмірсутектердің гомологтық қатары. Бұл қатардың бірінші мүшесі – [[метан]], одан соңғылары – бір-бірінен айырмашылығы CH2 тобы болатын гомологтық қатар мүшелері. Қалыпты жағдайда 1-ден 4-ке дейін көміртек атомдары бар қаныққан К. – газдар, 5-тен 17-ге дейін сұйықтар, ал көміртек атомдарының саны 17-ден көптері – қатты заттар. К-дің көбі түссіз. Оның негізгі табиғи қоры – [[мұнай]]. Мұнай құрамында 23 – 63%-ға дейін парафиндер, 29,72% шамасында нафтендер, 2 – 16%-ға дейін ароматты К. болады. Төменгі алкандар (негізінен, метан) – метан, [[этан]], [[пропан]] – табиғи газдар құрамында болады. К., негізінен, мұнай айдау процесі кезінде алынады, сондай-ақ көміртек оксиді мен сутекті катализатор қатысында қыздырғанда қалыпты парафиндер мен тармақталған парафиндер қоспасы түзіледі. Қаныққан К. жанар май, жағар май алу үшін шикізат ретінде қолданылады. Кокстік химия өндірісінде алынатын ароматты К. дәрі-дәрмек, хош иісті заттар алуда, ал қанықпаған көмірсутектер спирт, ацетон, жасанды каучук алуда пайдаланылады.
 
[[am:ሀይድሮካርቦን]]
[[ar:هيدروكربون]]
[[az:Karbohidrogenlər]]
[[bg:Въглеводород]]
[[ca:Hidrocarbur]]
[[cs:Uhlovodíky]]
[[cy:Hydrocarbon]]
[[da:Kulbrinte]]
[[de:Kohlenwasserstoffe]]
[[el:Υδρογονάνθρακες]]
[[en:Hydrocarbon]]
[[eo:Hidrokarbono]]
[[es:Hidrocarburo]]
[[et:Süsivesinikud]]
[[fa:هیدروکربن]]
[[fi:Hiilivety]]
[[fr:Hydrocarbure]]
[[ga:Hidreacarbón]]
[[gl:Hidrocarburo]]
[[he:פחמימן]]
[[hi:हाइड्रोकार्बन]]
[[hr:Ugljikovodici]]
[[ht:Idwokabi]]
[[hu:Szénhidrogének]]
[[id:Hidrokarbon]]
[[io:Hidrokarbido]]
[[is:Kolvetni]]
[[it:Idrocarburi]]
[[ja:炭化水素]]
[[jv:Hidrokarbon]]
[[ko:탄화수소]]
[[la:Carbonium hydrogenatum]]
[[lb:Kuelewaasserstoffer]]
[[lt:Angliavandenilis]]
[[lv:Ogļūdeņraži]]
[[mk:Јаглеводород]]
[[mn:Нүүрсустөрөгч]]
[[mr:कर्बोदक]]
[[ms:Hidrokarbon]]
[[nl:Koolwaterstof]]
[[nn:Hydrokarbon]]
[[no:Hydrokarbon]]
[[oc:Idrocarbur]]
[[pl:Węglowodory]]
[[pt:Hidrocarboneto]]
[[ro:Hidrocarbură]]
[[scn:Idrucarburu]]
[[si:හයිඩ්‍රොකාබන]]
[[simple:Hydrocarbon]]
[[sk:Uhľovodík]]
[[sl:Ogljikovodik]]
[[sq:Hidrokarburet]]
[[sr:Угљоводоник]]
[[su:Hidrokarbon]]
[[sv:Kolväte]]
[[ta:ஹைடிரோகார்பன்]]
[[th:ไฮโดรคาร์บอน]]
[[tr:Hidrokarbon]]
[[uk:Вуглеводні]]
[[ur:آبکاربن]]
[[vi:Hiđrôcacbon]]
[[zh:烃]]
[[zh-yue:烴]]
546

өңдеме