Гомеостаз: Нұсқалар арасындағы айырмашылық

ш
DeanKZ (т) өңдемелерінен Kasymov соңғы нұсқасына қайтарды
Өңдеу түйіні жоқ
Тег: Mobile edit Mobile web edit
ш (DeanKZ (т) өңдемелерінен Kasymov соңғы нұсқасына қайтарды)
Тег: Rollback Undo
'''Гомеостаз''' ({{lang-el|''homoios''}} - ұқсас, ''stasis'' - тепе-теңдік) - [[жүйе]]нің қызмет ететін сыртқы ортасының өзгеруіне қатысты тұрақты қалыпта ұстау немесе реттеу үрдісі. Бұл термин [[әлеумет]]тік жүйелерге қатысты қолданылады. Әлеуметтік жүйелер өзін-өзі қолдайтындығы немесе өзін тепе-теңдікте ұстайтындығы туралы қағида даулы болып табылады. Тепе-теңдігін бұзуға тырысатын ішкі және сыртқы [[фактор]]ларға қарсы күрес жолымен сақталатын, қандай да бір жүйенің қимылды тепе-теңдікті қалпы.<ref name=a1>Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Әлеуметтану және саясаттану бойынша / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын – [[Павлодар]]: «ЭКО» ҒӨФ. [[2006]]. – 569 б. ISBN 9965-808-89-9</ref>
Мура Жумагали - великий и могучий фен из ЗКГМУ.
 
Гомеостаз ұғымы алғашында [[физиология]]да ішкі ағзаның, өзін-өзі реттеу [[механизм]]і арқылы қол жететін оның негізгі физиологиялық қызметтерінің түрақтылығын түсіндіру мақсатында қолданылды. Бұл ұғымды 1929 жылы америкалық [[физиолог]] У. [[Уолтер Кеннон|Кеннон]] енгізді. Ол [[биология]]лық ағзалардағы бірқатар [[гомеостатика]]лық процестерді, ең алдымен өз түрақтылығын үздіксіз сақтайтын "тән даналығы жөніндегі" ілімдерінде ашық жүйе ретінде қарастырды. Жүйеге қатер төндіретін өзгерістер жайлы дабыл алған ағза бұрынғы қалыпты жағдайға қайтып оралғанша тынбай жүмыс істейтін құрылымды қосады. Әлеуметтік және [[саяси ғылымдар]]да гомеостазис принципі қоғамның әлеуметтік және саяси жүйелерінің, сондай-ақ бірқатар жүйелік үйымдардың ([[мемлекет]], [[партиялар]], [[кәсіподақтар]]) қызметі мен дамуын талдауға қолданылады. Саяси және әлеуметтік гомеостазис - саяси және әлеуметтік жүйелердің, оның қүрылымдарының, әлеуметтік топтарының, институттарының тепе-теңдігін бүзуға тырысатын ішкі және сыртқы факторларға қарсы күресетін жолымен сақталатын тепе-тең қозғалмалы қалпы. [[Макроэкономика]]да гомеостатикалық тәсіл қолданылатын жалпы [[экономика]]лық тепе-теңдік теориялары кеңінен тараған (кейнсиандық және неоклассикалық үлгілер). Гомеостазис принципі әртүрлі құрамдас бөліктері үйлесімді даму тепе-теңдігін сақтайтын, негізінде табиғи ортаны дифференцияланған жүйе ретінде талдау жасайтын әлеуметтік [[экология]]да да қолданылады.<ref>Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007. ISBN 9965-32-491-3</ref><ref>Биоморфология терминдерінің түсіндірме сөздігі/ - Алматы: "Сөздік-Словарь", 2009. ISBN 9965-822-54-9</ref>