Көмір — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Түйіндемесі өңделмейді
(Automated import of articles)
 
[[File:Coal.jpg|thumb| alt=A.| ''[[Көмір]]''.]]
'''Көмір'''– өсімдік қалдықтарынан түзілген жанғыш, қатты шөгінді кен жынысы. Қоңыр көмір, таскөмір, антрацит болып ажыратылады. [[Санат:К]]
'''Көмір''' – өсімдік қалдықтарынан түзілген жанғыш, қатты шөгінді кен жынысы. Көмір құрамында әр түрлі мөлшерде минералдық қоспалар (50%-дан аспайды) бар, ол басқа шөгінді кен жыныстарының арасында қабаттар түрінде кездеседі. Көмір үш генетикалық топқа бөлінеді: гумолиттер, сапропелиттер, сапрогумолиттер. Олардың біріншісі – тек жоғары сатыдағы өсімдік қалдықтарынан, екіншісі – негізінен, төменгі сатыдағы өсімдік қалдықтарынан, ал сапрогумолиттер аралас өсімдік қалдықтарынан тұрады. Химиялық құрамының, физикалық және технологиялық қасиеттерінің өзгешеліктеріне қарай көмір мынадай негізгі табиғи түрлерге ажыратылады: қоңыр көмір, таскөмір, антрацит. Көмірдің қасиеттері оның петрографиялық құрамына, көмірлену дәрежесіне және минералдық микроқұрауыштардың мөлшеріне байланысты болады. Көмірдің тығыздығы 0,92 – 1,7 г/см3 аралығында, бұл көрсеткіштің мәні күлділік азайған сайын төмендейді; қаттылығы Моос шкаласы бойынша 1 – 3 аралығында. Органикалық массасының элементтік құрамы көміртектің басымдылығымен (қоңыр көмірде 65%, антрацитте 98%), оттек (тиісінше 30-дан 1%-ға дейін) және сутек (6-дан 1%-ға дейін) мөлшерімен сипатталады. Көмірдің басты технологиялық көрсеткіштері – ұшпа заттардың шығымы, біріккіштігі, күлділігі. Көмір – бағалы металлургиялық және химиялық өнеркәсіп шикізаты, отын ретінде кеңінен пайдаланылады; бітімі қабатты, түйіршікті, құрылымы біртекті және жолақты; түсі қоңырдан сұр қараға дейін, күңгірттен металл түске дейін жылтырайды. Көмір көп таралған пайдалы қазба. Қазақстанда аса ірі көмір кендері Қарағанды, Екібастұз көмір алаптарында орналасқан. <ref name=”source1”> “Балалар Энциклопедиясы”, V-том </ref>
 
 
==Пайдаланылған әдебиет</span>==
<references/>
 
{{stub}}
 
{{wikify}}
 
[[санат:география]]
 
[[af:Steenkool]]
[[an:Carbón]]
[[ar:فحم حجري]]
[[ay:K'illima]]
[[az:Daş kömür]]
[[be:Вугаль]]
[[be-x-old:Вугаль]]
[[bg:Каменни въглища]]
[[bjn:Batu arang]]
[[bn:কয়লা]]
[[ca:Carbó]]
[[cs:Uhlí]]
[[cy:Glo]]
[[da:Kul (bjergart)]]
[[de:Kohle]]
[[el:Γαιάνθρακας (καύσιμο)]]
[[en:Coal]]
[[eo:Terkarbo]]
[[es:Carbón]]
[[et:Kivisüsi]]
[[eu:Ikatz]]
[[fa:ذغال‌سنگ]]
[[fi:Kivihiili]]
[[fr:Charbon]]
[[fur:Cjarbon]]
[[gd:Gual]]
[[gl:Carbón]]
[[he:פחם]]
[[hi:कोयला]]
[[hr:Ugljen]]
[[ht:Chabon]]
[[hy:Ածուխ]]
[[id:Batu bara]]
[[io:Karbono]]
[[is:Kol]]
[[it:Carbone]]
[[ja:石炭]]
[[ko:석탄]]
[[la:Carbo]]
[[lbe:ХъуручI]]
[[lmo:Carbun]]
[[lt:Akmens anglis]]
[[lv:Akmeņogles]]
[[mk:Јаглен]]
[[ml:കൽക്കരി]]
[[mn:Нүүрс]]
[[mr:कोळसा]]
[[ms:Arang batu]]
[[my:ကျောက်မီးသွေး]]
[[nah:Teconalli]]
[[ne:कोइला]]
[[new:ह्यंग्वा]]
[[nl:Steenkool]]
[[nn:Kol]]
[[no:Kull]]
[[nov:Karbone]]
[[nv:Tsékǫʼ]]
[[oc:Carbon]]
[[pcd:Carbon]]
[[pdc:Kohl]]
[[pl:Węgle kopalne]]
[[ps:ډبرين سکاره]]
[[pt:Carvão mineral]]
[[qu:K'illimsa]]
[[ro:Cărbune]]
[[ru:Ископаемый уголь]]
[[scn:Cravuni]]
[[sh:Ugljen]]
[[simple:Coal]]
[[sk:Uhlie]]
[[sl:Premog]]
[[sq:Qymyri]]
[[sr:Угаљ]]
[[sv:Kol (bränsle)]]
[[ta:நிலக்கரி]]
[[te:బొగ్గు]]
[[tg:Ангишт]]
[[th:ถ่านหิน]]
[[tl:Karbon (bato)]]
[[tr:Kömür]]
[[uk:Кам'яне вугілля]]
[[ur:کوئلہ]]
[[vi:Than đá]]
[[wa:Hoye]]
[[war:Uring]]
[[zh:煤]]
[[zh-min-nan:Thô͘-thoàⁿ]]
[[zh-yue:煤]]
Тіркелгісіз қатысушы