Антропогенез — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Түйіндемесі өңделмейді
(Жаңа бетте: '''Антропогенез''' (грек. ''anthropos – адам, genesіs – шығу тегі'') – антропология ғылымының адамның шығу...)
 
{| align="right" cellpadding="4" width="180px" style="margin:0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;"
|-
|1850
|[[Файл:Hominins 1850.png|250px|Described Hominin species, 1850]]
|-
|1900
|[[Файл:Hominins 1900.png|250px|Described Hominin species, 1900]]
|-
|1950
|[[Файл:Hominins 1950.png|250px|Described Hominin species, 1950]]
|-
|2002
|[[Файл:Hominins 2002.png|250px|Selection of described Hominin species, 2002]]
|-
|colspan="2"|<small>Прогресс в изучении эволюции человека. Увеличение числа известных науке видов [[Гоминины|гоминин]] по времени. Каждый вид изображен в виде прямоугольника, показывающего границы, в которых варьировал объём [[череп]]а, и место вида в палеонтологической летописи. Видно постепенное заполнение промежутков между видами.</small>
|}
 
 
'''Антропогенез''' (грек. ''anthropos – адам, genesіs – шығу тегі'') – [[антропология]] ғылымының адамның шығу тегін, даму тарихын, оның жеке биол. түр болып қалыптасуын және адамзат қоғамының даму кезеңдерін әрі жаратылыстану, әрі қоғамдық ғылымдарға сүйене отырып зерттейтін негізгі саласы. Бұларды шешуде антропогенез [[приматология]], [[эмбриология]], физиология, психология, геология, археология, этнография, тіл білімі сияқты ғылымдардың нақты деректеріне сүйенеді. Ч. [[Дарвин]]нің эволюциялық білім жүйесі бойынша [[адам]] тегі адам тәріздес маймылдан пайда болған, яғни адам баласы биол. жағынан бір түрге жатады деп дәлелденді. Бұл ілім адам [[эволюция]]сын үлкен үш дәуірге бөледі: <br /><br />
 
<br />
Австралопитектер бұдан 4,5–1 млн. жыл бұрын өмір сүрген. Оларды антропологтар Л.Лики, Р.Лики (Англия), Д.Джохансон, Т.Уайт (АҚШ), т.б. зерттеді. [[Көне адам]] тегінің бірі – шамамен бұдан 2 млн. жыл бұрын өмір сүрген презинджантроптар. Ғылымда оларды «[[Homо habіlіs]]» яғни іскер адам деп атайды. Өйткені олар аз болса да тас, ағаш сынықтарына біршама өңдеулер жасап, құрал ретінде пайдаланған. Адам тегінің келесі даму сатысына архантроптар жатады. Олардың сүйектері Азияда (питекантроп, синантроп), Шығыс және Солтүстік Африкада ([[атлантроп]]), Батыс Еуропада (Гейдельберг және Вертешселлеш адамдары) табылған. Бұл дәуірдегі адамдар шель мен алғашқы ашель мәдениеттерін жасаған. Ежелгі адамдардан ертедегі адамдар ([[палеоантроптар]] – неандерталь адамы), олардан қазіргі адамдардың арғы тегі кроманьон адамы, есті адам (неоантроптар) пайда болған. Морфология ерекшеліктері бүгінгі адамдарға жақын. Антропогенездік зерттеулері есті адамдарда бұрынғы адам тектерінің кейбір белгілерінің қайталануын (рудимент, атавизм), эмбрионалдық, анатомиялық, биохимиялық, т.б. ұқсастықтарды, әлеуметтік ерекшеліктерді ([[еңбек құралдары]]н жасау, пайдалану, т.б.), әр түрлі тағамдар әзірлеу, отты пайдалану, ойлау, сөйлеу қабілетін, т.б. жағдайларды анықтады. Бұл кезде жасанды тұрақжай пайда болды, еңбек құралдары күрделене түсті. Әлеуметтік ұйымшылдыққа бейімделу байқалды. Тілдің пайда болуының арқасында әлеум. қарым-қатынас жоғары сатыға көтерілді. Мұның барлығы қосылып табиғи ортаға бейімделуінің арқасында үйлесімділік тапты. Барлық адам баласы биологиялық бір түрге ([[Homo Sapіens]]) жататын болып қалыптасты. Демек, Homo Sapіens-тың тарихи дамуы тоқтамай, жалғасып жатыр. Қазақстан жерінде ежелгі адамдар тұрақтары Оңт. Қазақстанда (Қаратау, Жетісу), Батыс Қазақстанда (Маңғыстау, Мұғалжар), Орт. Қазақстанда (Сарыарқа, Балқаш) көптеп табылған.
 
[[File:Craniums of Homo.svg|thumb|300px|Вид черепа сбоку <br /> 1. [[Горилла]] 2. [[Австралопитек]] 3. [[Homo erectus]] 4. [[Неандерталец]] (Ля-Шапелль-о-Сен) 5. [[Штейнгеймский человек]] 6. [[Человек|Современный человек]]]]
973

өңдеме