Антропология — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Түйіндемесі өңделмейді
Орыс ғалымы [[Николай Харузин]]нің «[[Бөкей ордасының қырғыздары]]» ([[1889]]) деген антропологиялық очеркінде 400-ден астам қазақтың (ерлер ғана) [[морфология]]лық бейнесіне (фенокейпіне) алғаш рет ғылыми сипаттамалар берді. Қазақ халқының жалпы антропология типі [[еуропеоид]] және [[монғолоид]] тектес расалардың қосындысынан пайда болған деп тұжырымдалған. 20 ғасырдағы [[Қазақстан]] жерінен табылған[[ палеоантропология]]лық материалдар қазақтардың ежелден автохтон халық екендігін толық дәлелдеді. Ғылымда қазақтың антропология типі метистік топқа жатқызылып, оған тұрандық түр (тұраноид) деген нәсілдік атау берілді.
==Қазақ антропологиясы==
[[Қазақ]]тар арасында арнайы антропологиялық зерттеу жұмыстарын жүргізген [[Ресей]] ғалымы [[Аркадий Ярхо]]. Оның қолжазба түрінде сақталған «[[Алтай – саян түріктері]]» деген очеркін антрополог [[Георг Дебец]] өңдеп, [[1947]] ж. [[Абаканнан]] бастырып шығарды. Бұл зерттеуде ]]Алтай – Саян]] өңіріндегі түркі халықтары антропологиялық тұрғыдан үш топқа (кіндіказиялық, алтайлық және оралдық) бөлініп жүйеленген. Бірінші топтың антропологиялық өкілдері ретінде моңғолдар мен буряттар, екінші топқа қазақтар мен қырғыздар, үшінші топқа – шорлар алынған да, барлығы монғолоид расасына жатқызылған. Тек, [[1950]] жылы ғана соңғы 2 топтың антропологиялық типі аралас екені, яғни өздерінше бөлек метистік топтарға жататындығы анықталды. [[1947 –1948]] ж. [[КСРО]]ғалымдары [[Дебец]], ]]Михаил Левин]], т. б. арнаулы антропологиялық экспедициялар ұйымдастырып, қазақтар арасында кең зерттеулер жүргізді. Осының нәтижесінде «[[Қазақстанның антропологиялық очерк]]і» жарыққа шықты. Онда қазақтың антропологиялық типінің қалыптасуы қола дәуірде осы жерді мекендеген тайпалардан басталатындығы көрсетілді. [[Гинзбург]] қазақ жеріндегі ертедегі тайпалардың антропологиялық ерекшеліктеріне сүйене отырып, осы күнгі қазақтарға тән морфологиялық ерекшеліктер біздің заманымыздан бұрынғы [[10 – 8 ғасырлар]]да Қазақстанның солтүстік аймақтарында қалыптасқанын анықтады. Қазақтың тұңғыш антропологі[[ Оразақ Смағұлұлы]] [[1960]]-жылдары республиканың әр өңірінен қазақтардың бас сүйегі мен қаңқа сүйектерін жинап, Санкт-Петербургтегі антропологиялық және этнографиялық мұражайына тапсырды. Ол ұзақ жылдар ([[1977 – 1996]]) зерттеулер жүргізіп, қазақ халқы жайлы (қола дәуірінен қазіргі кезең аралығын қамтитын) көлемді антропологиялық деректер жинап, құнды еңбектер жариялап келеді. Ғалым антропометрия, одонтология, краниология, т.б. әдістерді пайдаланып, қазіргі қазақ халқының арғы тегі қола дәуірінде [[Андрон мәдениеті ]]қалыптасқан әрі еуропеидтік әрі монголоидтық сипаты бар тайпалар болғандығын дәлелдеді.<ref>[[Қазақ энциклопедиясы]]</ref>
 
 
==Қосымша мәліметтер==
* [http://www.iie.kz/pages/139.jsp] — Қазақ халқының этникалық антропологиясы және оның шығу тегі мен қалыптасуы
 
==Пайдаланылған әдебиеттер:==
<references/>
Қазақстан балалар энциклопедиясы
 
== Сілтемелер==
* [http://rusanthropology.ru/ Сайт «Российская антропология» (физическая антропология)]
* [http://anthropology.ru/ru/index.html Веб-кафедра философской антропологии: тексты, материалы семинаров, дискуссии]
* [http://www.iea.ras.ru/ Институт этнологии и антропологии РАН]
* [http://www.etnograf.ru/ Сайт посвящён социальной антропологии]
* [http://anthropology.rchgi.spb.ru/ Электронная библиотека по антропологии]
* [http://www.antropolog.ru/ Antropolog.ru Гуманитарный альманах о человеке]
* [http://www.ant.md/ Высшая Антропологическая Школа]
* [http://homepage.uibk.ac.at/~c720126/humanethologie/ws/medicus/block1/MappingISBN1-59454-212-0.pdf Mapping Transdisciplinarity in Human Sciences] pdf
* [http://homepage.uibk.ac.at/~c720126/humanethologie/ws/medicus/block1/TheoryHumanSci.ppt Fundamental Theory of Anthropology] ppt
* [http://www.scholar.ru/catalog.php?topic_id=193 Статьи по антропологии из научных библиотек]
* [http://sovietschool.org.ru/Main Антропология советской школы]
* [http://univertv.ru/video/sociologiya/socialnaya_antropologiya/chto_takoe_socialnaya_antropologiya/?mark=all Что такое социальная антропология?]
* [http://scipeople.com/interest/988/ Антропологи на SciPeople.ru]
* Центр визуальной антропологии. [http://visant.etnos.ru/ visant.etnos.ru]
* [http://www.arxeoloq.az/ Научный электронный журнал Археолог (Археологический и историко - этнографический электронный журнал) arxeoloq.az]
 
 
{{stub}}
[[Санат:Антропология]]
[[Санат:Қазақстан тарихы]]
[[Санат:А]]
973

өңдеме