Рационализм — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Түйіндемесі өңделмейді
ш (→‎Дереккөздер: clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер using AWB)
'''Рационализм''' <ref>Қазақша энциклопедия 7 том</ref>(лат. ''ratіo'' — ақыл), [[архитектура]]да — 20 ғ-дыңғасырдың 1-жартысындағы архитектуралық бағыттар жиынтығы. Қазіргі ғылым мен техника жетістіктерін жүйелі түрде меңгере отырып, бейнелеу өнеріндегі жаңа ағымдар әкелген пошым тудыру принциптерін архитектурада қолдану — Рационализмнің негізгі ерекшелігі. Ол кең мағынада “''заманауи архитектурасы''” ұғымымен қатар қолданылады. Рационализм негізі 19 ғ-дың аяғында қалыптаса бастады. 20 ғ-дағы 20-жылдардың бас кезінде Рационализмнің қалыптасуына Нидерландыда [[Т. ван Дусбюрг]], Францияда [[ЛеКорбюзье]], Ресейде [[К.С. Малевич]], Германияда [[В.Гропиус]] насихаттаған теориялар негіз болды. Рационализмнің дәуірлеген кезеңі — 20 ғ-дыңғасырдың 20 — 50-жылдары. Бұл бағытты насихаттаушылар заманауи архитектурасының халықар. конгресін құрды. Олардың жалпы архит.архитектуралық пайымдаулары негізінде халықар.халықаралық стиль (''Л.Мис ван дер Роэ, т.б. шығарм.'') дүниеге келді. Рационализм өкілдері ден қойған архит. пайымдаудағы өріссіздік пен әлеум.әлеуметтік-[[реформис]]тік [[утопизм]] оны 20 ғ-дыңғасырдың 50-жылдарының соңына таман тоқырауға әкеліп соқтырды.
==Философияда ==
''Философияда''— болмыстың, танымның, моральдың негізі ақыл деп санайтын философиялық ілім. Рационализм [[иррационализм]] мен [[сенсуализм]]ге қарсы филос. ағым ретінде 17 — 19 ғ-лардағасырларда қалыптасты, негізін салушылар [[Рене Декарт | Р.Декарт]] пен [[Бенедикт Спиноза | Б.Спиноза]]. Рационализм орта ғасырдағы діни, теол. көзқарастарға қарсы болып, әлемді жаратушы құдай жоқ, болмыс, табиғат ақыл-оймен танылады деп атеистік идеяны насихаттады. Филос.Философиялық Рационализмнің туындауы [[Жаңа дәуір]]дегі классик.классикалық жаратылыстану ғылымының дамуымен сәйкес келеді. Философия ғыл.ғылыми білімнің, әсіресе, матем.математикалық білімнің жалпыға ортақ және қажетті сипаттарын ашуға тырысты. Спиноза сияқты кейбір Рационализм өкілдері философия мәселелерін “''геометриялық методты''” қолдана отырып баяндады. Рационализмнің гносеол. оптимизміне орай табиғаттың ашылмайтын құпиясы жоқ. Бұл тұрғыдан Рационализм еур.еуропадағы ағартушылықтың маңызды филос.философиялық алғышарты болды. 20 ғ-дағасырда Рационализмнің жекелеген қағидалары [[феноменология]]да (''Э.Гуссерль''), француз [[неорационализм]]інде (''Г.Башляр''), сыншыл Рационализмде (''К.Поппер'') қайта жаңғырды.
<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref>
 
16

өңдеме