Гвинея — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Түйіндемесі өңделмейді
ш (→‎Тағы қараңыз: clean up, replaced: {{Countries of Africa}} → {{Африка елдері}} using AWB)
 
{{уики}}
{{Мәліметті жаңалау керек}}
{{Мемлекет
|Қазақша атауы = Гвинея Республикасы
|Әнұранның аты = Liberté
|Аудио = National Anthem of Guinea by US Navy Band.ogg
|Картада = LocationGuineaLocation Guinea AU Africa.svg
|карта тақырыбы =Гвинея Республикасы
|Картада2 =
|region = GN
|CoordScale = 10000000
|Тілдері = [[Француз тілі]] — [[мемлекеттік тіл]]<br />
|Мемлекеттік діні =
|Үкімет түрі = [[Президенттік республика]]
|Құрылды =
|Тәуелсіздік күні = [[2 қазан]] [[1958]] [[1958 жыл]]ы
|Тәуелсіздігін алды = [[Франция]]-дан
|Астанасы = [[Конарки]]
|Ірі қалалары = Конакри, [[КонаркиНзерекоре (қала)|Нзерекоре]], [[Киндиа]],
|Басшы қызметі = [[Гвинея президенттерінің тізімі|Президенті]] <br />[[ПремьерГвинея премьер-Министріминистрлер тізімі|Премьер-министрі]]
|Басшылары = [[Альфа Конде]] <br />[[МамадиИбрагима Кассори ЮлаФофана]]
|Жер аумағы бойынша орны = 77-шыші
|Жер аумағы = 245 857836
|Судың үлесі =
|Этнохороним = [[Гвинелықтар]]
|Халық саны бойынша орны = 7581-ші
|Жұрты = {{өсім}} 12 395 924
|Жұрты = {{profit}}11 176 026<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/population/international/data/countryrank/rank.php|title=Country Rank. Countries and Areas Ranked by Population: 2013|author=Census.gov|date=2013|publisher=U.S. Department of Commerce|accessdate=2013-05-09|archiveurl=https://www.webcitation.org/6GUHbJYCI?url=http://www.census.gov/population/international/data/countryrank/rank.php|archivedate=2013-05-09}}</ref>
|Сарап жылы = 20132016
|Санақ бойынша халық саны = 39,411 628 972
|Санақ жылы = 2014
|Халық тығыздығы = 40,9
|Тығыздық бойынша орны = 164-ші
|ЖІӨ (АҚТ) = 26,451&nbsp;млрд.<ref name=imf2>{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=20&pr.y=6&sy=2015&ey=2022&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=656&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a=|title=Guinea |publisher=International Monetary Fund |accessdate=18 April 2012}}</ref>
|ЖІӨ (АҚТ) = 10 422 млн<ref>
|ЖІӨ (АҚТ) орны =
|Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) =сараптаған жылы 1 014<ref name=imf/> 2017
|Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) = 2,039<ref name=imf2/>
|Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) орны =
|ЖІӨ (номинал) = 9,183&nbsp;млрд.<ref name=imf2/>
|ЖІӨ (номинал) = {{profit}} 0,414<ref name="HDI">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/2016_human_development_report.pdf|title=Human Development Index and its components|publisher=[[Программа развития ООН]]|accessdate=2015-12-16|lang=en|description
|ЖІӨ (номинал) сараптаған жылы = 2017
|ЖІӨ (номинал) бойынша орны =
|Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) = $12,950<ref name=IMF/>707
|Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) орны =
|АДИ = {{Өсімөсім}} 0,788459<ref name="HDI">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/ensites/countriesdefault/profilesfiles/KAZ|lang=en2018_human_development_statistical_update.pdf|title=2018 Human Development Report 2015|year=20152018|publisher=United Nations Development Programme|archiveurlaccess-date=21 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20170322153238/http://wwwhdr.webcitationundp.org/6IqDzz4jesites/default/files/2016_human_development_report.pdf|archivedatearchive-date=201322 March 2017|dead-08url=no|df=dmy-13all}}</ref>
|АДИ жылдық есебі = 20162017
|АДИ бойынша орны =183175-ші
|АДИ деңгейі = <span style="color:#e0584e">орташатөмен</span>
|Әуе компаниясы =
|Валютасы = [[гвинейлық франк]]
|Интернет үйшігі = [[.gn]],
|ISO = GN
|Телефон коды = +224
|Уақыт белдеулері = UTC−6:00+0
|Түсініктемелер =
}}
'''Гвинея''', '''Гвинея Республикасы''' ({{lang-fr|République de Guinée}}) — Батыс Африкада орналасқан мемлекет. Жер аумағы 246 мың км². Халқы 7,4 млн. (1995). Негізгі халқы: [[фульбе]], [[малинке]], сусу, [[кисси]], кпелле, т.б. Астанасы — Конакри қ. [[Ресми тілі]] — [[француз тілі]]. Халқының 70%-і [[мұсылмандар]], 25%-і пұтқа табынушылар, қалғандары христиандар. Гаусс — республика. Елді президент басқарады.Заң шығарушы органы — бір палаталы парламент. Гаусс жері түгелімен субэкваторлық белдеуде орналасқан. Аласа және орт. таулы үстірттер көп. Жері боксит, алмас, алтын, т.б. кендерге бай. Климаты экваторлық, муссондық. Жылдық орташа температура 20 — 25°С аралығында. Жауын-шашынның орташа мөлш. 1200 — 2000 мм. Жері құнарлы. Мәңгі жасыл ормандар мен саванна өсімдіктері өседі. Археол. қазбалар бұл өңірде адамдардың өте ерте заманнан бері өмір сүріп келе жатқанын дәлелдейді. Бірақ 19 ғ-дың ортасына дейінгі тарихы аз зерттелген. Орта ғасырларда кейбір аудандары [[Гана]] және [[Мали]] мемлекеттерінің құрамында болған. 16 ғ-дан бастап ислам дінін қабылдаған көшпелі фульба тайпалары әскери-діни Фута-Джаллон мемлекетін құрып, көршілес пұтқа табынушыларды өздеріне бағындырды. 15 ғ-дың орта тұсынан бастап Гаусс жағалауына португалдықтар келіп, алтын, піл сүйектерін, қымбат ағаштары мен құлдарды Еуропаға, кейіннен Америкаға таси бастады. Олар 16 — 18 ғ-ларда жергілікті тайпалар арасындағы алауыздықтарды пайдаланып, өз биліктерін орнатуға тырысты. 1865 — 76 ж. бұл өңірде [[француздар]] бірнеше қамалдар тұрғызып, [[Англия]] мен [[Германия]]ны елден ығыстырып шығарды. Олар елдің ең құнарлы жерлерінде кофе, банан, ананас, мақта өсіруді жолға қойды. Алғашқы өндіріс орындары (тау-кен саласында) 1930 ж. ғана пайда бола бастады. 1958 ж. 28 қыркүйекте өткізілген референдумда Гаусс халқы [[Франция]] конституциясын қабылдамай, ел тәуелсіздігіне дауыс берді. Сол жылы 2 қазанда Гаусс тәуелсіз мемлекет болып жарияланды. Гвинея демократиялық партиясы және оның жетекшісі А.Секу Туренің басшылығымен жер, өндіріс орындары, шетелдік компаниялар мен банк жүйелері мемлекет меншігіне алынды. 1984 ж. қантөгіссіз мемл. төңкерісі болып, алдыңғы конституция күшін жойды. Мемл. монополия шектеліп, елге шет ел капиталының енуіне жағдай жасалды. 1991 ж. өткізілген жалпы ұлттық референдумда жаңа конституция қабылданып, елде президенттік басқару, бір палаталы парламент қызметі енгізілді. Қоғамды демократияландыру шаралары жүзеге асырылуда. Экономикасының негізі — тау-кен өнеркәсібі (боксит, алтын, алмас), қымбат ағаштар, т.б. экспорттың 96%-ін құрайды (1995). Дүние жүзіндегі боксит қорының 2/3-і осында шоғырланған. Халықтың 70%-і а.ш-нда (мақта, темекі, кофе, банан, күріш,мал ш.) жұмыс істейді. Дегенмен, азық-түлік өнімдері тапшы болғандықтан, сырттан әкелінеді. Негізгі сауда серіктестері: [[Франция]], [[Италия]], [[Жапония]]. Гаусс [[БҰҰ]]-ның, [[Африка одағы]]ның, Ислам конфедерациясы ұйымының, т.б. халықар. және аймақтық ұйымдардың мүшесі.
[[Сурет:Regions of Guinea ru.svg|thumb|right]]
'''Гвинея''', Гвинея Республикасы {{lang-fr|République de Guinée}} — Батыс Африкада орналасқан мемлекет. Жер аумағы 246 мың км². Халқы 7,4 млн. (1995). Негізгі халқы: [[фульбе]], [[малинке]], сусу, [[кисси]], кпелле, т.б. Астанасы — Конакри қ. [[Ресми тілі]] — [[француз тілі]]. Халқының 70%-і [[мұсылмандар]], 25%-і пұтқа табынушылар, қалғандары христиандар. Гаусс — республика. Елді президент басқарады.Заң шығарушы органы — бір палаталы парламент. Гаусс жері түгелімен субэкваторлық белдеуде орналасқан. Аласа және орт. таулы үстірттер көп. Жері боксит, алмас, алтын, т.б. кендерге бай. Климаты экваторлық, муссондық. Жылдық орташа температура 20 — 25°С аралығында. Жауын-шашынның орташа мөлш. 1200 — 2000 мм. Жері құнарлы. Мәңгі жасыл ормандар мен саванна өсімдіктері өседі. Археол. қазбалар бұл өңірде адамдардың өте ерте заманнан бері өмір сүріп келе жатқанын дәлелдейді. Бірақ 19 ғ-дың ортасына дейінгі тарихы аз зерттелген. Орта ғасырларда кейбір аудандары [[Гана]] және [[Мали]] мемлекеттерінің құрамында болған. 16 ғ-дан бастап ислам дінін қабылдаған көшпелі фульба тайпалары әскери-діни Фута-Джаллон мемлекетін құрып, көршілес пұтқа табынушыларды өздеріне бағындырды. 15 ғ-дың орта тұсынан бастап Гаусс жағалауына португалдықтар келіп, алтын, піл сүйектерін, қымбат ағаштары мен құлдарды Еуропаға, кейіннен Америкаға таси бастады. Олар 16 — 18 ғ-ларда жергілікті тайпалар арасындағы алауыздықтарды пайдаланып, өз биліктерін орнатуға тырысты. 1865 — 76 ж. бұл өңірде [[француздар]] бірнеше қамалдар тұрғызып, [[Англия]] мен [[Германия]]ны елден ығыстырып шығарды. Олар елдің ең құнарлы жерлерінде кофе, банан, ананас, мақта өсіруді жолға қойды. Алғашқы өндіріс орындары (тау-кен саласында) 1930 ж. ғана пайда бола бастады. 1958 ж. 28 қыркүйекте өткізілген референдумда Гаусс халқы [[Франция]] конституциясын қабылдамай, ел тәуелсіздігіне дауыс берді. Сол жылы 2 қазанда Гаусс тәуелсіз мемлекет болып жарияланды. Гвинея демократиялық партиясы және оның жетекшісі А.Секу Туренің басшылығымен жер, өндіріс орындары, шетелдік компаниялар мен банк жүйелері мемлекет меншігіне алынды. 1984 ж. қантөгіссіз мемл. төңкерісі болып, алдыңғы конституция күшін жойды. Мемл. монополия шектеліп, елге шет ел капиталының енуіне жағдай жасалды. 1991 ж. өткізілген жалпы ұлттық референдумда жаңа конституция қабылданып, елде президенттік басқару, бір палаталы парламент қызметі енгізілді. Қоғамды демократияландыру шаралары жүзеге асырылуда. Экономикасының негізі — тау-кен өнеркәсібі (боксит, алтын, алмас), қымбат ағаштар, т.б. экспорттың 96%-ін құрайды (1995). Дүние жүзіндегі боксит қорының 2/3-і осында шоғырланған. Халықтың 70%-і а.ш-нда (мақта, темекі, кофе, банан, күріш,мал ш.) жұмыс істейді. Дегенмен, азық-түлік өнімдері тапшы болғандықтан, сырттан әкелінеді. Негізгі сауда серіктестері: [[Франция]], [[Италия]], [[Жапония]]. Гаусс [[БҰҰ]]-ның, [[Африка одағы]]ның, Ислам конфедерациясы ұйымының, т.б. халықар. және аймақтық ұйымдардың мүшесі.
 
== Тағы қараңызДереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{Африка елдері}}
 
{{Африка одағы}}
{{Навигациялық блок
{{Оңтүстік Атлантика Бейбітшілік және Ынтымақтастық Зонасы}}
|тақырып = Гвинея
{{Франкофония}}
|тақырып_стиль = background:{{түс|{{PAGENAME}}}};
{{Ислам Әріптестік Ұйымы}}
|state = collapsed
{{ДСҰ мүшелері}}
{{ |Африка елдері}}
{{ |Африка одағы}}
{{ |Ислам Әріптестік Ұйымы}}
{{ |Франкофония}}
}}
 
[[Санат:Гвинея|*]]
[[Санат:Унитарлы елдер]]
[[Санат:Батыс Африка]]