Импульс моменті — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Түйіндемесі өңделмейді
[[File:Torque animation.gif|thumb| alt=A.| ''[[Импульс пен момент арасындағы байланыс]]''.]]
'''Қозғалыс мөлшері моменті''', импульс моменті – материалдық нүктенің немесе жүйенің механикалық қозғалысының динамикалық сипаттамаларының бірі; айналмалы қозғалысты зерттеуде ерекше рөл атқарады. <br />
'''Қозғалыс мөлшері моменті''', импульс моменті – материалдық нүктенің немесе жүйенің механикалық қозғалысының динамикалық сипаттамаларының бірі. [[Күш моменті]] тәрізді қозғалыс мөлшерінің моменті центрге (нүктеге) және оське де қатысты анықталады. Материалдық нүктенің центрге (O) қатысты қозғалыс мөлшерінің моменті центрден жүргізілген қозғалыстағы нүктенің радиус-векторының (r) оның қозғалыс мөлшерінің (mυ) векторлық көбейтіндісіне тең: яғни K<sub>0</sub>=[r.mυ]. Оны есептеу үшін күш моментін есептеуге арналған барлық формулаларды пайдалануға болады, тек онда F векторын (немесе оның проекцияларын) mυ векторымен (немесе оның проекцияларымен) алмастыру қажет. Қозғалыс мөлшерінің моментінің өзгерісі түсірілген күштің m0(F) моментінің әсерінен болады. Бұл өзгерістің сипаты динамиканың негізгі заңы болып табылатын =m<sub>0</sub>F теңдеуімен анықталады. m<sub>0</sub>F=0 болған кезде, мысалы, центрлік күштер үшін орындалады, нүктенің O центрге қатысты қозғалыс мөлшерінің моменті өзгеріссіз қалады; нүкте осы кезде жазық қисық бойымен қозғалады және оның радиус-векторы кез келген бірдей уақыт аралықтарында бірдей аудандар сызып өтеді. Бұл нәтиже [[аспан механикасы]] үшін, сонымен қатар ғарыш ракеталарының, жердің жасанды серіктері, т.б. қозғалысы үшін маңызды. <ref name=”source1”> “Балалар Энциклопедиясы”, V-том </ref>
[[Күш]] моменті сияқты қозғалыс мөлшері моменті центрге (нүктеге) және оське де қатысты анықталады. Материалдық нүктенің центрге (O) қатысты Қозғалыс мөлшері моменті центрден жүргізілген қозғалыстағы нүктенің радиус-[[Вектор|векторының]] (r) оның қозғалыс мөлшерінің (m) векторлық көбейтіндісіне тең: яғни K0=[rm]. <br />
 
Материалдық нүктенің O центрі арқылы өтетін z осіне қатысты Kz Қозғалыс мөлшері моменті K0 векторының осы оське проекциясына тең болады. Қозғалыс мөлшері моментін есептеу үшін күш моментін есептеуге арналған барлық формулаларды пайдалануға болады, тек онда F векторын (немесе оның проекцияларын) m векторымен (немесе оның проекцияларымен) алмастыру қажет. Қозғалыс мөлшері моменті өзгерісі түсірілген [[күш|күштің]] m0(F) моментінің әсерінен болады. Бұл өзгерістің сипаты динамиканың негізгі заңы болып табылатын теңдеуімен анықталады. <br />
 
m0F=0 болған кезде, мысалы, центрлік [[күш|күштер]] үшін орындалады, нүктенің O центрге қатысты Қозғалыс мөлшері моменті өзгеріссіз қалады; нүкте осы кезде жазық қисық бойымен қозғалады және оның радиус-[[вектор|векторы]] кез-келген бірдей уақыт аралықтарында бірдей аудандар сызып өтеді. Бұл нәтиже [[аспан]] механикасы үшін, сонымен қатар [[ғарыш]] ракеталарының, ЖЖС-тердің, тағыда басқа қозғалысы үшін маңызды. Механикалық жүйе үшін жүйенің O центрге қатысты бас Қозғалыс мөлшері моменті түсінігі енгізіледі, ол жүйенің барлық нүктелерінің сол центрге қатысты Қозғалыс мөлшері моментітерінің геометрикалық қосындысына тең K0 векторын оның координат осьтеріне проекциялары: KX, KУ, KZ бойынша анықтауға болады. <br />
 
Бас Қозғалыс мөлшері моменті түсінігі қатты дене динамикасында, әсіресе, [[гироскоп]] [[теория|теориясында]] кең қолданыс тапты. Материяның барлық түрлеріне тән, оның ішінде электро-магниттік, гравитациялық, тағыда басқа физикалық өрістердің де Қозғалыс мөлшері моменті болады.
 
==Пайдаланылған Әдебиеттерәдебиет</span>==
Қазақ Энциклопедиясы
<references/>
 
{{stub}}
{{wikify}}
 
[[Санат: Физика]]
[[ar:زخم زاوي]]
[[id:Momentum sudut]]
[[ms:Momentum sudut]]
[[su:Moméntum sudut]]
[[bs:Ugaona količina kretanja]]
[[bg:Момент на импулса]]
[[ca:Moment angular]]
[[cs:Moment hybnosti]]
[[da:Impulsmoment]]
[[de:Drehimpuls]]
[[et:Impulsimoment]]
[[el:Στροφορμή]]
[[en:Angular momentum]]
[[es:Momento angular]]
[[eo:Angula movokvanto]]
[[eu:Momentu angeluar]]
[[fa:تکانه زاویه‌ای]]
[[fr:Moment angulaire]]
[[ga:Móiminteam uilleach]]
[[gl:Momento angular]]
[[ko:각운동량]]
[[hr:Kutna količina gibanja]]
[[is:Hverfiþungi]]
[[it:Momento angolare]]
[[he:תנע זוויתי]]
[[ka:იმპულსის მომენტი]]
[[lt:Judesio kiekio momentas]]
[[hu:Perdület]]
[[ro:Moment cinetic]]
[[nl:Impulsmoment]]
[[ja:角運動量]]
[[no:Drivmoment]]
[[nn:Vinkelmoment]]
[[pl:Moment pędu]]
[[pt:Momento angular]]
[[ru:Момент импульса]]
[[sq:Impulsi këndor]]
[[simple:Angular momentum]]
[[sk:Moment hybnosti]]
[[sl:Vrtilna količina]]
[[sr:Момент импулса]]
[[sv:Rörelsemängdsmoment]]
[[ta:வளைவுந்தம்]]
[[th:โมเมนตัมเชิงมุม]]
[[vi:Mô men động lượng]]
[[tr:Açısal momentum]]
[[uk:Момент імпульсу]]
[[zh:角动量]]
599

өңдеме