Үшінші мемлекеттік дума — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Түйіндемесі өңделмейді
ш ({{Суретсіз мақала}} үлгісін үстедім)
Тег: Mobile edit Mobile web edit Advanced mobile edit
 
'''Үшінші мемлекеттік дума'''— [[Ресей]] империясында үшінші рет сайланған [[конституция|конституциялық]]-[[монархия|монархиялық]] бағыттағы заң шығарушы өкілетті орган. Үшінші мемлекеттік дума1907 жылдың 1 қарашасынан 1912 жылдың маусымына дейін жұмыс істеп, барлығы 5 сессия өткізді. 1907 ж. 3 маусымдағы патша жарлығына сәйкес Үшінші мемлекеттік думадағы ұлттық шет аймақтардың өкілдігі шұғыл қысқартылып, [[ОрталығыОрталық Азия]], [[Якутия]] мен бірқатар басқа да ұлттық аймақтардың халықтары сайлаудан толықтай шеттетілді. Үшінші мемлекеттік думаның жұмысына бар-жоғы 442 депутат қана қатысты. [[Мұсылман]] тобын 10 депутат құрады ([[Еділ-Жайық]], [[Кавказ]] және [[ҚырымнанҚырым]]нан сайланған түркі, мұсылман халықтарының өкілдері). Олар [[Қ.Тевкелев]] төрағалық еткен [[Мұсылман фракция|Мұсылман фракциясына]] бірікті. Үшінші мемлекеттік думаның мәжілістерінде [[С.Мақсұдов]] қазақ халқының мүддесін қорғап, патша өкіметінің қоныс аудару саясатын айыптады. Сондай-ақ ол патша өкіметінің [[панисламизм|панисламизмді]] сылтау етіп, түркі мұсылман халықтарының зиялы қауым өкілдерін қуғын-сүргінге ұшыратып жатқанын сынға алды. [[Қазақ|Қазақтарға]], бүкіл [[Түркістан]] халықтарына [[Мемлекеттік Думаға өкілдер сайлауға құқылы болуын талап етті. Б.Қаратаев, С.Лапин және Е.Оразаев бастаған бір топ қазақ зиялылары патша өкіметінің қоныс аудару саясатына тосқауыл қою мақсатында қазақтарды жерге орналастыру жөніндегі заң жобасын әзірлеп, оны Үшінші мемлекеттік думадағы [[Мұсылман фракция|Мұсылман фракциясы]] мен кадеттер фракциясы өкілдерінен құрылған топқа табыс етті. Алайда бұл жоба патша өкіметінің отаршылдық саясатын жақтайтын депутаттардың қарсылығына ұшырап, талқылануға тиіс мәселелердің қатарына енгізілмей қалды. Үшінші мемлекеттік дума [[Мұсылман фракция|Мұсылман фракциясы]] мүшелерінің қарсылығына қарамастан 1910 ж. 7 сәуірде “[[Түркістан]] өлкесін басқару жөніндегі ережеге” толықтыру енгізіліп, өлкедегі жергілікті халықтардың иелігінен өкіметке жер телімдерін кесіп алу құқығын бекітті. Үшінші мемлекеттік дума 1912 ж. 9 маусымда мерзімінің аяқталуына орай өз қызметін тоқтатты. Бұдан кейін [[Төртінші Мемлекеттік Дума|Төртінші Мемлекеттік Думаға]] депутаттар сайлау науқаны жүргізілді.
 
==Сілтемелер==