АИВ/ЖИТС — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Тег: 2017 source edit
Тег: 2017 source edit
 
=== Жыныстық қатынас ===
АИВтың ең жиі жұғу жолы — инфекция жұқтырған адаммен жыныстық қатынасқа түсу.<ref name="TransmissionM2007" /> Алайда, ұзақ уақыт емделудің нәтижесінде вирус титрі анықталмайтын деңгейге жеткен адам АИВты жыныстық жолмен өзгеге жұқтырмайды.<ref name="CDCUndetectable">{{cite web|url=https://www.cdc.gov/hiv/library/dcl/dcl/092717.html|title=Dear Colleague: September 27, 2017|last=McCray|first=Eugene|last2=Mermin|first2=Jonathan|date=September 27, 2017|website=Division of HIV/AIDS Prevention|publisher=Centers for Disease Control and Prevention|access-date=February 1, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180130231157/https://www.cdc.gov/hiv/library/dcl/dcl/092717.html|archive-date=January 30, 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{cite journal|last1=LeMessurier|last8=Guyatt|pmid=30455270|doi=10.1503/cmaj.180311|pages=E1350–E1360|issue=46|volume=190|journal=[[Canadian Medical Association Journal]]|title=Risk of sexual transmission of human immunodeficiency virus with antiretroviral therapy, suppressed viral load and condom use: a systematic review|date=November 19, 2018|first9=R|last9=Rodin|first8=G|first7=R|first1=J|last7=Gervais|first6=O|last6=Niragira|first5=MT|last5=Avey|first4=M|last4=Weekes|first3=O|last3=Varsaneux|first2=G|last2=Traversy|pmc=6239917}}</ref> Әлемде АИВ таралуының ең жиі жолы — [[Гетеросексуалдылық|әр жынысты адамдар арасындағы жыныстық қатынас]];<ref name="TransmissionM2007" /> дегенмен, негізгі берілу жолдары әр мемлекетте әр түрлі. Мысалы, Қазақстанда бірінші орынға инфекцияның парентеральдігетеросексуалдар жолменарасындағы жыныстық қатынас жолымен берілуі шығып отыр<ref name=":0" />. 2017 жылы АҚШтағы АИВ жұқтыру жағдайларының көбі – ерлермен жыныстық қатынасқа түсетін ерлер арасында болғаны анықталған (жаңадан АИВ жұқтырған 13 жастан асқан ер адамдардың 82% және жалпы жаңадан жұқтырғандардың 70%).<ref>{{cite web|title=HIV and Men|url=https://www.cdc.gov/hiv/group/gender/men/index.html|website=Centers for Disease Control and Prevention.|publisher=U.S. Department of Health & Human Services|accessdate=November 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191201111721/https://www.cdc.gov/hiv/group/gender/men/index.html|archive-date=December 1, 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=HIV and Gay and Bisexual Men|url=https://www.cdc.gov/hiv/group/msm/index.html|website=Centers for Disease Control and Prevention|publisher=U.S. Department of Health & Human Services|accessdate=November 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191102163544/https://www.cdc.gov/hiv/group/msm/index.html|archive-date=November 2, 2019|url-status=live}}</ref> АҚШ-та 13-24 жастағы гейлер мен бисексуалдар сол жас тобындағы жаңадан АИВ жұқпасын жұқтырған ер адамдардың 92%-ын, ал барлық [[Гомосексуалдылық|гей]] мен бисексуал ерлердің 27%-ын құрайды.<ref name="CDC2016Bi">{{cite web|title=HIV Among Gay and Bisexual Men|url=https://www.cdc.gov/hiv/pdf/group/msm/cdc-hiv-msm.pdf|access-date=January 1, 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161218225712/https://www.cdc.gov/hiv/pdf/group/msm/cdc-hiv-msm.pdf|archive-date=December 18, 2016|df=mdy-all}}</ref> АҚШта гейлер мен бисексуалдардың шамамен 15%, ал трансгендер әйелдердің 28% АИВ статусы – оң.<ref name="CDC2016Bi" /><ref>{{cite web |title=Today's HIV/AIDS Epidemic Factsheet |url=https://www.cdc.gov/nchhstp/newsroom/docs/factsheets/todaysepidemic-508.pdf |website=Centers for Disease Control and Prevention |access-date=December 31, 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161219232155/https://www.cdc.gov/nchhstp/newsroom/docs/factsheets/todaysepidemic-508.pdf |archive-date=December 19, 2016 |df=mdy-all}}</ref>
 
Қорғаусыз [[гетеросексуал]] қатынасқа келер болсақ, жыныстық акт кезінде АИВтың берілу қаупі табысы төмен елдерде 4-10 есе жоғары.<ref name="Boily2009" /> Аталған елдерде вирустың әйелден ер адамға берілу қаупі — әр актте 0,38%, ал ерден әйелге берілу қаупі — әр актте 0,30% құрайды; табысы жоғары елдер үшін әйелден ерге берілуі 0,04%, ал ерден әйелге берілуі 0,08% құрайды.<ref name="Boily2009" /> Әсіресе, анал сексі арқылы берілу қаупі жоғары: гетеросексуал болсын, гомосексуал болсын, анал сексі кезінде әр актте берілу қаупі 1,4-1,7% құрайды.<ref name="Boily2009" /><ref>{{cite journal|vauthors=Beyrer C, Baral SD, van Griensven F, Goodreau SM, Chariyalertsak S, Wirtz AL, Brookmeyer R|title=Global epidemiology of HIV infection in men who have sex with men|journal=The Lancet|volume=380|issue=9839|pages=367–77|date=July 2012|pmid=22819660|doi=10.1016/S0140-6736(12)60821-6|pmc=3805037}}</ref> [[Оралды секс|Орал секс]] жолымен берілу қаупі салыстырмалы түрде төмен болғанымен, жоғалып кетпейді.<ref>{{cite journal|vauthors=Yu M, Vajdy M|title=Mucosal HIV transmission and vaccination strategies through oral compared with vaginal and rectal routes|journal=[[Expert Opinion on Biological Therapy]]|volume=10|issue=8|pages=1181–95|date=August 2010|pmid=20624114|pmc=2904634|doi=10.1517/14712598.2010.496776}}</ref> Ауыз арқылы жыныстық қатынасқа түсуде инфекция жұқтыру қаупі «шамамен нөл» деп бағаланады;<ref>{{cite book|last=Stürchler|first=Dieter A.|title=Exposure a guide to sources of infections|year=2006|publisher=ASM Press|location=Washington, DC|isbn=978-1-55581-376-5|page=544|url=https://books.google.com/books?id=MWa5or3Xa9EC&pg=PA544|df=mdy-all|access-date=June 27, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151130024240/https://books.google.com/books?id=MWa5or3Xa9EC&pg=PA544|archive-date=November 30, 2015|url-status=live}}</ref> дегенмен, осы уақытқа дейін бұл секс түрімен жұғу жайлы бірнеше жағдай хабарланған.<ref>{{cite book|veditors=Pattman R, etal|title=Oxford handbook of genitourinary medicine, HIV, and sexual health|year=2010|publisher=[[Oxford University Press]]|location=Oxford|isbn=978-0-19-957166-6|page=95|edition=2nd}}</ref> Орал сексте қабылдаушы үшін қауіп 0–0,04% деңгейінде бағаланады.<ref name="Dosekun2010">{{cite journal|vauthors=Dosekun O, Fox J|title=An overview of the relative risks of different sexual behaviours on HIV transmission|journal=[[Current Opinion in HIV and AIDS]]|volume=5|issue=4|pages=291–97|date=July 2010|pmid=20543603|doi=10.1097/COH.0b013e32833a88a3}}</ref> Табысы аз елдердегі жезөкшелік деңгейіне қарай вирустың әйелден ерге берілу қаупі — әр актте 2,4%, ал ерден әйелге берілу қаупі — әр актте 0,05% деп бағаланады.<ref name="Boily2009">{{cite journal|vauthors=Boily MC, Baggaley RF, Wang L, Masse B, White RG, Hayes RJ, Alary M|title=Heterosexual risk of HIV-1 infection per sexual act: systematic review and meta-analysis of observational studies|journal=The Lancet. Infectious Diseases|volume=9|issue=2|pages=118–29|date=February 2009|pmid=19179227|pmc=4467783|doi=10.1016/S1473-3099(09)70021-0}}</ref>