Экзогамия — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Түйіндемесі өңделмейді
'''Экзогамия''' (грек. ехо – сыртқы, тыс және gamos – неке) – [[туыс|туыстас]]тас ([[ағайын|ағайындас]]) [[отбасы|отбасылар]] арасында немесе жақын жерлестер арасында (сирек те болса) некелесуге тыйым салу. Бұл алғашқы қауымдық құрылыс кезінде болып, барлық [[халық|халықтар]] арасында кең тараған. Ғалымдар бұл дәстүрді үш топқа бөліп қарайды: 1) қандас (аталас) адамдардың қосылуы салдарынан болған зиянды жою (Л.Г. Морган, Д.Ф. Аберле, Д.М. Шнейдер, т.б.); 2) басқа қауымдармен қатынасты дамытып, әлеум. байланысты нығайту (Э.Тайлор, К.Леви-Строс, т.б.); 3) ұжымда әлеум. бірлікті сақтау әдісі арқылы сырт елдермен байланыс жасау мақсаты (С.П. Толстов, Ю.И. Семенов, т.б.) көзделген деп түсіндіреді. Көпшілік ғалымдар Э-ны эндогамияға қарағанда анағұрлым жетілген құбылыс деп есептейді. Э. ерекшеліктері руластар мен бауырластар (фратрия) арасында әлі күнге дейін сақталып келеді. Мыс., грузиндер мен армяндар туыстық араға 9 ата салып үйленсе, қырғыздар 4 атаға дейін қыз алыспайды. Дәстүрлі қазақ қоғамында 7 атаға дейін қыз алыспау салты сақталған; қ. Жеті ата.
*1) [[қандас]] ([[аталас]]) адамдардың қосылуы салдарынан болған зиянды жою (Л.Г. Морган, Д.Ф. Аберле, Д.М. Шнейдер, т.б.);
*2) басқа қауымдармен қатынасты дамытып, әлеуметтік байланысты нығайту (Э.Тайлор, К.Леви-Строс, т.б.);
*3) ұжымда әлеуметтік бірлікті сақтау әдісі арқылы сырт елдермен байланыс жасау [[мақсат|мақсаты]] (С.П. Толстов, Ю.И. Семенов, т.б.) көзделген деп түсіндіреді.
 
Көпшілік ғалымдар Экзогамияны [[эндогамия|эндогамияға]] қарағанда анағұрлым жетілген құбылыс деп есептейді. [[Экзогамия]] ерекшеліктері [[ру|руластар]] мен [[бауыр|бауырластар]] (фратрия) арасында әлі күнге дейін сақталып келеді. Мысалы, грузиндер мен армяндар туыстық араға 9 [[ата]] салып үйленсе, қырғыздар 4 атаға дейін [[қыз]] алыспайды. Дәстүрлі [[қазақ]] қоғамында 7 [[ата|атаға]] дейін [[қыз]] алыспау [[салт|салты]] сақталған; қ. [[Жеті ата]]. <ref> Қазақ энциклопедиясы, 10 том; </ref>
 
==Пайдаланылған әдебиет==
<references/>
 
{{stub}}
{{wikify}}
[[Санат: Мәдениет]]
695

өңдеме