Бэннокбёрн түбіндегі шайқас — нұсқалар арасындағы айырмашылық

ш
clean up, replaced: Стерлинг сарайы → Стерлинг қамалы using AWB
ш (clean up, replaced: Стерлинг сарайы → Стерлинг қамалы using AWB)
 
|түсініктемелер =
}}
'''Бэннокбёрн түбіндегі шайқас''' ({{lang-en|Battle of Bannockburn}}) — [[1314 жыл|1314 жылы]]ы 23-24 маусымда Бэннокбёрн өзенінің маңында өткен XIII-XVI ғасырлардағы [[Ағылшын-шотланд соғыстары|ағылшын-шотланд соғысындағы]] ең маңызды шайқастардың бірі. Ағылшын әскерінің Бэннокбёрн түбіндегі жеңілісі [[Шотландия|Шотландияның]]ның тәуелсіздігін қалпына келтіруін қамтамасыз етті.
 
== Шайқас алдындағы әскери іс-әрекеттер ==
[[Сурет:Battle_from_Holkham_Bible.jpg|thumb|right|200px|Бэннокбёрн түбіндегі шайқас. <br /> Холкхэмның Киелі кітабынан алынған миниатюралар, 1327—1335]]
1309-1312 жылдары Шотландия королі [[Роберт I (Шотландия королі)|Роберт I Брюстің]] елдің солтүстік және батыс бөліктерін ағылшындық оккупациядан босатутағы табысты әрекеттері [[Лоуленд|төменгі Шотландияның]] ірі қалаларын қоршаудан босатуға ауысуға мүмкіндік берді. 1313 жылы шотланд жасақтарының қолбасшылары [[Джеймс Дуглас, 5-ші Дуглас лорды|Джеймс Дуглас]] пен Томас Рэндолф Роксборо мен [[Эдинбург|Эдинбургтегі]]тегі ағылшын гарнизондарын қуып шығарды. 1314 жылдың көктемінде Роберт I-нің әскері батыс Шотландиядағы ең маңызды стратегиялық нүктені - [[Стерлинг сарайы|Стерлинг қамалынқамалы]]н қоршауға алды. Стерлингтің ағылшын губернаторы Филипп Мобрей, 1314 жылғы 24 маусымға дейін қоршау алынбаған жағдайда, шотландықтарға қамалды беруге келісті. Англия королі [[Эдуард II]] бірден Шотландияға жаңа шабуылдарына дайындала бастады. Алайда, Англияның магнаты болған жанжал тұрғысынан алғанда, ол лорд-ордайнерлердің маңызды әскери бөлімдерін жорыққа тарта алмады. Дегенмен, Эдуард II бастаған 25 мыңдық ағылшын әскері Шотландияға кедергісіз кіріп, Стерлингке бет бұрды.
 
== Екі жақтың ұстанымдары. Әскердің құрамы ==
[[Сурет:Bruce brought his axe crashing down upon the head of Bohun.jpg|thumb|left|200px|Г. Э. Маршаллдың ''Scotland’s story : a history of Scotland for boys and girls'' (1906 г.) кітабындағы суреттер]]
 
Шабуыл [[Роберт I (Шотландия королі)|Роберт Брюстің]] Херефорд графының жиені, Генри де Бохунның ағылшын жасағымен күтпеген қақтығысынан басталды. Өз жасағын бастап келе жатқан Генри де Бохун, кенеттен өз әскерін бастаған шотланд патшасын көрді. Бохун найзасын алдыға шығарып, дереу атақты қарсыласына шабуылдады. Патша кішігірім жүйрік атына мінген, сауыт-сайманы жоқ, тек қана балтамен қаруланған болатын. Шапшаң шапқан барон патшадан бірнеше [[Фут|фут]] қашықтықта болғанда, соңғысы атын бұрып, үзеңгіні басып, көтеріліп тұрып, дулығасын тесіп, рыцарьдың басын бөлшектеген балтамен ойсырататын соққы жасады. Бухон өлім құшты. Патшаның ағылшын баронын жекпе-жекте жеңу шотланд әскеріне жалпы шабуылдауға белгі болды. Бұл жекпе-жек шотланд тарихының ең керемет беттерінің бірі болды.
 
=== Шайқастың бірінші күні ===
[[Сурет:Mapbannockburn1.svg|thumb|right|250px|Шайқастың бірінші күні]]
 
Бірінші күні шайқас шотландықтардың айқын артықшылығымен жалғасты. Төбешік жер және қолбасшылықтың қателіктері ағылшындарға атты әскер мен садақшылардың белсенді пайдаланылуына жол бермеді. Ағылшын авангардының рыцарлары шотланд әскерінің қысымымен шегінуге тура келді. Сонымен қатар, [[Роберт Клиффорд, 1-ші де Клиффорд бароны|Роберт де Клиффорд]] пен Генри де Бомон бастаған тағы бір ағылшын атты жасағы шотландықтардың позицияларын айналып өтетіп, Стерлингке беттеді. Ағылшындардың маневрін ұққан Роберт Брюс аттанып бара жатқан жасақтың алдын кесе-көлденең жүгіріп өту үшін Томас Рэндольфтың [[Шилтрон|шилтроныншилтрон]]ын жіберді. Садақшылардың қолдауынан айырылған ағылшын рыцарлары мықты және жылжымалы құрылыстарға біріккен шотландық найзалы сарбаздарына қарсы тұра алмады. Ағылшын жасағы тас-талқан болды.
 
=== Шайқастың екінші күні ===
9727

өңдеме