Шахнама — нұсқалар арасындағы айырмашылық

ш
Һ әрпі бар қазақ тілінде, орыстарға еліктеп Х қоюдың қажеті шамалы
ш (→‎top: clean up, replaced: May → мамыр (2) using AWB)
ш (Һ әрпі бар қазақ тілінде, орыстарға еліктеп Х қоюдың қажеті шамалы)
[[File:Brooklyn Museum - Bahram Gur and Courtiers Entertained by Barbad the Musician Page from a manuscript of the Shahnama of Firdawsi (d. 1020).jpg|thumbnail|[[Bahram Gur]] and Courtiers Entertained by [[Barbad]] the Musician, Page from a Manuscript of the [[Shahnama]] of [[Ferdowsi]]. [[Brooklyn Museum]]]]
 
'''ШахнамаШаһнама''' ({{lang-fa|شاهنامه}} — «Патшалар кітабы», «Патша кітап»<ref>{{ВТ-ЭСБЕ|Шах-наме}}</ref>) — [[977]]977—1010 және [[1010]] жылдарыныӊ арасындажылдары парсы ақыны [[ФирдоусиӘбілқасым Фирдауси]] тарапынан жазылған эпикалық поэма, парсы әдебиетініӊ дүр мұрасы, иран халықтарыныӊ ұлттық [[эпос]]ы.
 
ШахнамадаШаһнамада ежелгі заманнан бастап VII ғ–ғағасырға дейінгі [[Иран]]ныӊ тарихы әӊгімеленген. Бір жазушыныӊ қаламынан шыққан әлемдегі еӊ ұзын поэма, тіпті «[[Илиада]]» мен «[[Одиссея]]ны» бірге қосып алса да шахнаманыӊШаһнаманыӊ көлемі екеуінен де екі есе үлкен<ref>''Iran''. British Institute of Persian Studies, 2006. Vol. 44. Page 321.</ref>. [[Фирдоуси]]діӊ өзініӊ айтуы бойынша, ШахнамадаШаһнамада 60 000 бейт<ref>Бейт — парсы әдебиетінде қолданылатын екі қатардан тұратын өлеӊдер</ref><ref name='"TIO20100513"'>{{cite web|last=Lalani|first=Farah|title=A thousand years of Firdawsi’s Shahnama is celebrated|url=http://www.theismaili.org/cms/998/A-thousand-years-of-Firdawsis-Shahnama-is-celebrated|work=The Ismaili|accessdate=24 мамыр 2010|date=13 мамыр 2010}}</ref> өлеӊ болған. Мәтінніӊ кейбір бөлімшелері жоғалған деп есептеледі. Кейбір бөлімшелерден басқа авторлардыӊ өз сөзімен қайта айтқан әӊгімелері сақталған.
 
35 жыл жазылған "Шахнама"Шаһнама басында түркі билеуші [[Махмуд ГазневиҒазнауи]]діӊдыӊ дәуірінде жазыла басталып, соған арналған. Бастапқы өлеӊдер жиінтығыжиынтығы «Құдайнама» («Хватай-намак») деп аталған, кешіреккейінірек «ШахнамаШаһнама» деген атау пайда болды.
 
Негізі бастапқы кезде ШахнаманыШаһнаманы жазғанда Фирдоуси өзініӊ ізашары ДакикидіӊДақиқидің<ref>Дакики — ШахнаманыӊШаһнаманыӊ алғашқы мыӊ бейтін жазып бастаған, бірақ аяқтай алмай қалып, ертеде қайтыс болған парсы ақыны</ref> бастаған мыӊ өлеӊін және халық ауыз творчествосыншығармашылығын көп пайдаланған. Былайынша айтқанда, ШахнамаШаһнамапарсы–тәжікпарсы фольклорыныӊ үлкен жиынтығы. Поэмада ежелгі иран мифологиясыныӊ оқиғалары, исламға дейінгі эпостар, мұсылман тарихыныӊ әӊгімелері және [[зароостризмзороастризм]]ніӊныӊ киелі Қасиеттіқасиетті кітабы — Авестаны[[Авеста]]ны қолданған.
 
«Шахнам»Шаһнама 50 патша биліктерініӊ дәуірлері туралы әр түрлі көлемдегі дастандарға бөлінген. Жалпы поэманы үш мағыналық бөлімшеге бөледі, олар
# мифологиялық аӊыздар
# батырлық жыр
# тарихи бөлімі.
 
Эпостыӊ төтенше маӊызды мәні болған, алайда араб тілініӊ әсеріне ұшыраған жағдайда парсы тілініӊ қалыптасуында, жалпы парсы мәдениетініӊ өркендеуінде бұл еӊбектін үлесі көп. Қазіргі таӊда ШахнаманыШаһнаманы тек қана Иран мен Ауғанстан<ref>{{cite web|last=Ashraf|first=Ahmad|title=Iranian Identity iii. Medieval Islamic Period|url=http://www.iranicaonline.org/articles/iranian-identity-iii-medieval-islamic-period|work=[[Encyclopædia Iranica]]|accessdate=April 2010|date=30 наурыз 2012}}</ref> емес, басқа да парсы мәдениетініӊ әсерінде болған халықтар (мысалы, Грузия, Армения, Түркия, Өзбекстан, Тәжікстан, ЭзірбайжанӘзірбайжан және Дағыстан) өздерініӊ ұлттық эпосы деп табады.
 
<gallery>
{{дереккөздер}}
 
{{commons|Category:Shahnameh|ШахнамаШаһнама}}
 
[[Санат:Иран әдебиеті]]
3433

өңдеме