Басты мәзірді ашу

Өзгерістер

Түйіндемесі өңделмейді
{{Қорық аймақ | name =ДАЛА ШПАТТАРЫ | image =Feldspar 1659.jpg|200px | }}‎ '''Дала шпаттары ''' – қаңқалы [[силикаттар]] класының өте көп тараған, тау жынысын түзетін минералдар тобы. Бүкіл Жер қыртысының 50%-ын құрайды. Дала шпаттарының [[моноклиндік]] және [[триклиндік]] сингонияда кристалданады. Кристалдары тақта немесе бағана пішінді. Түсі ақ, қызғылт, сұр, т.б. Қаттылығы 6,0 – 6,5, меншікті салмағы 2,5 – 2,8 г/см3, балқу t 1110 – 1550°С. Дала шпаттары кальций-натрийлі (плагиоклаздар), калий-натрийлі ([[ортоклаз]], [[микроклин]], [[санидин]], т.б.) және калий-барийлі болып бөлінеді. Дала шпаттары көптеген тау жыныстарының құрамына кіреді, [[граниттерде]], [[сиениттерде]] ([[плагиоклаздар]], сілтілі Д. ш.), [[диориттерде]], [[габброда]] (плагиоклаздар), т.б. магмалық жыныстарда жиі кездеседі. Олар [[метаморфтық]] жыныстардың (гнейс), [[кристалл]] тақтатастардың, [[амфиболиттер|амфиболиттердің]] құрамында түзіледі. Үгілу нәтижесінде дала шпаттары [[серицитке]], [[каолинге]], [[монтмориллонитке]], сазды минералдарға айналады, ал гидротермальдық өзгерістерге және метаморфтануға шалынғанда [[цеолит]], [[скаполит]], [[мусковит]], т.б. түзіледі. Дала шпаттары [[керамика]], [[фарфор]], шыны өнеркәсібінде, [[эмаль]], [[кірпіш]], бояу, [[бетон]] мен [[цемент]] әзірлеу үшін пайдаланылады. Кейбір дала шпаттары ([[амозонит]], т.б.) әшекейлегіш тас, ал [[лабродорит]] қаптама материал ретінде қолданылады.
 
<ref>Қазақ энциклопедиясы</ref>
7596

өңдеме