Вакуум — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Түйіндемесі өңделмейді
[[Газдық қысым|Газдық қысымы]] нөлге тең таза вакуум [[Метафизика|философиялық түсінік]] деуге болады, себебі табиғатта ондай кездеспейді, тіпті кездескеннің өзінде [[куантум физика]]ның айтуынша еш кеңістік бос бола алмайды. Куантум [[өріс теориясы|өріс теориясындағы]] [[анықсыздық принцип|анықсыздық принципіне]] сәйкес физикалық вакуумда [[нөлдік толқындар]] болып, әрқашан [[виртуалды бөлшектер]] пайда болып және жоғалып тұрады.
<ref name = "source1">“Қазақ Энциклопедиясы”, II-том</ref>
 
Вакуум<ref>Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі. Су шарушылығы. – Алматы, Мектеп, 2002.</ref> —
# абсолюттік гидромеханикалық қысымы атмосфералық қысымнан кем РЛ<Р, сұйыктықтың (немесе газ торізді ортаның) күйі;
# абсолют қысымның (гидромеханикалық) қысымға дейін жетіспеушілігі (кез келген нүктеде немесе сүйықтықтың аймағында): Р<sub>аж</sub> = Р<sub>а</sub> — Р<sub>А</sub>; вакуумның шамасын өрнектеудің төрт тәсілі бар:
# күштің ауданға қатынасы;
# күш/аудан өлшем бірлігімен;
# ұзындық өлшем бірлігімен (меншікті салмағы белгілі сұйық бағанасының биіктігінің өлшем бірлігімен);
# атмосфералық үлеспен.
 
[[Актуальді вакуум|Актуальді]] немесе [[лездік вакуум]] түрлері актуальді кысым жағдайында туындайтын вакуум (уакыттың осы сәтінде) сұйықтыкпен толтырылған кеңістіктің тыныштықтағы кез келген бір нүктесінің сүйықтықтың шамасыньгң атмосфералық қысымынан кем болады.
 
Орташаланған вакуум — орташаланған абсолюттік қысым жағдайындағы вакуум. Рауалы вакуум қүрылғы немесе құрал үшін мүмкін болатын вакуумның ең үлкен шамасы.
 
Шекті вакуум кез келген сүйықтықтың белгілі бір [[температура|температурасында]] болуы мүмкін ең үлкен вакуум. Бұл вакуум "каныққан бу қысымы" кеңістікті қанықтыратын сүйықтыктың қысымына тең абсолюттік [[гидромеханикалық қысым]] жағдайында пайда болады.
 
“Вакуум” ұғымы, әдетте тұйық не газы сорылған ыдыстағы газға байланысты айтылады, кейде бұл ұғым бос кеңістіктегі (мысалы, ғарыштағы) газға да қолданылады. Вакуумның дәрежесі қалдық газдардың шамасын өлшей отырып анықталады. Вакуумның физикалық сипаттамасы [[газ]] [[молекула|молекулаларының]] еркін жол ұзындығы () мен нақты процеске не құралға тән өлшемнің (d) ара қатынасы (/d) болып есептеледі. Мысалы, өлшемнің (d-ның) қатарына вакуумдық камера қабырғаларының ара қашықтығы, вакуумдық түтіктің диаметрі, электр вакуумдық құралдар электродтарының ара қашықтығы, т.б. жатады. /d қатынасының шамасына қарай вакуумды төмен вакуум (/d 1), орташа В. (/d ~ 1) және жоғары В. (/d 1) деп бөледі. Әдеттегі вакуумдық қондырғылар мен құралдарда (d  10 см) төмен вакуумға қысымы 1 мм сын. бағ-нан жоғары қысым, орташа вакуумға 1 — 10-3 мм сын. бағ. аралығындағы қысым, ал жоғары вакуумға 10-3 мм сын. бағ-нан төмен қысым сәйкес келеді. Осы кездегі белгілі әдістермен жеткен вакуумның дәрежесі 10-15 — 10-16 мм сын. бағ. Бұл жағдайда 1 см3 көлемде небары бірнеше ондаған ғана молекула қалады.
 
Орташа вакуумдағы газ қасиеті төмен және жоғары вакуумдағы газ қасиеттерінің аралығында болады. Аса жоғары вакуумның ерекшелігі газ молекулаларының соқтығысуымен емес, вакуумдағы қатты дене бетіндегі процестерге байланысты болып келеді. Кез келген дене беті жұқа газ қабатымен қапталған. Дене бетіндегі осы газ қабатын қыздыру арқылы жоюға болады. Газдан арылған дене бетінің қасиеті күрт өзгереді: үйкеліс коэффициенті күшті артады, кейбір жағдайларда бөлме темп-расының өзінде-ақ материалдарды диффузиялық тәсілмен балқытып біріктіру мүмкіндігі туады. Вакуумды алу және оны пайдалану жөнінде [[вакуумдық техника]] мақаласын қараңыз. <ref name = "source1">“Қазақ Энциклопедиясы”, II-том</ref>
 
 
==Пайдаланылған әдебиет==
<references/>
{{wikify}}
[[санат:Физика]]
[[Санат: Ғылым]]
[[Санат: Су шаруашылығы]]
[[Санат: В]]
 
 
 
7842

өңдеме