Девианттық мінез-құлық — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Түйіндемесі өңделмейді
(Жаңа бетте: ДЕВИАНТТЫҚ МІНЕЗ-ҚҰЛЫҚ Әлеуметтенудегі девиантты мінез-құлық тұжырымдамасын қалыптастырған фр...)
 
'''Девиантты мінез-құлық''' - [ {{lang-la|deviatio}} - ауытқу] - жалпыға ор¬тақ ережелерден ауытқитын әлеу¬меттік іс-әрекет, осы ережелерді бүзатын адамдар мен әлеуметтік топ- тар дың қылықтары.
Кең мағынасында Девиантты мінез-құлық кез келген әлеуметтік ережелерден (мыс., оның ішінде жағымды: батырлық, аса еңбек- қорлық, альтруизм, өзін қүрбан ету, аса үлкен рөл ойнау, жетістіктермен қатар, жағымсыз: қылмыс, қоғамдық тәртіпті бүзу, адамгершілік ережелерін, дәс¬түрді, әдет-ғүрыптарды аттап өту, өзіне-өзі қол жүмсау және т.б.) ауыт- қушылықты білдіреді. Ал, тар мағына¬сында қалыптасқан қүқықтық және өнегелік ережелерді тек белінен басып, аттап өту деп түсініледі. Мүндай Девиантты мінез-құлық әлеуметтік өмірді ыдыратып, әлеу¬меттік аномияға әкеп соқтырады. Ол конформизмге қарама-қарсы. Девиантты мінез-құлық әлеуметтік себептері қоғамның мәде¬ни қүндылықтары мен оларға қол жет- кізудің әлеуметтік қолдау тапқан қүралдарының арасындағы алшақтық- та (Р.Мертон), әлеуметтік қүндылық- тардың, ережелердің, қатынастардың әлсіздігі мен қарама-қайшылықтығын- да (Э.Дюркгейм). Девиантты мінез-құлыққа жауап ре¬тінде қоғам немесе әлеуметтік топ ар- найы әлеуметтік санкциялар қолданып, өз мүшелерін ондай қылықтары үшін жазалайды.
 
 
 
 
ДЕВИАНТТЫҚ МІНЕЗ-ҚҰЛЫҚ
Әлеуметтенудегі девиантты мінез-құлық тұжырымдамасын қалыптастырған француз әлеументтанушысы Эмиль Дюркгейм. Ол әлеуметтік девиацияны түсіндіру үшін аномия тұжырымдамасын ұсынды. «Аномия» термині француз тілінен аударғанда ұжымның, заңның болмауы.
Ал, Роберт Мертон мінез-құлық ауытқушылығының себебін қоғамның мәдени мақсаттары мен оған жетудің әлеуметтік мақұлданған жолдарының арасындағы үйлеспеушілік деп түсіндіреді.
Девиантты мінез-құлықтың сыртқы физикалық жағдайларына климаттық, геофизикалық, экологиялық факторларды енгіземіз. Мысалы, шу, геомагниттік, өзгеріс, таршылық, т.б жағдайлар үрей туғызып агрессивті және басқа да қажетсіз мінез-құлықтың көрінуінің бір себебі болады. Сонымен бірге әлеуметтік орта әсерлері де өз ықпалын тигізеді:
• қоғамдық үрдістер (әлеуметтік-экономикалық жағдай, мемлекеттік саясат, салт дәстүр, бұқаралық ақпарат құралдары, т.б.);
• тұлға бар әлеуметтік топ мінездемесі (этикалық құрылым, әлеуметтік мәртебе, референтті топ,);
• микроәлеуметтік орта (отбасының өмір стилі және деңгейлері, отбасындағы өзарақарым-қатынас типі, отбасындағы тәрбие стилі, достар, басқа да маңызды адамдар).
Девиация бірнеше типтен тұрады: девиантты, делинквентті және криминалды мінез-құлық. Девиантты мінез-құлық - әлеуметтік нормалар мен ережелерге сәйкес келмейтін мінез-құлықты айтады. Ол ауытқыған мінез-құлықтың бір түрі. Кейбір әдебиеттерде бұл типті «антидисциплиналық» деп те атайды.
Девиантты мінез-құлықтың көрсеткіштеріне: агрессия, демонстрация, оқудан, еңбектен бет бұру, үйден кету, алкоголизм, наркомания, қоғамға жат қылықтар, жыныстық жат мінез-құлық, суицид т.б. жатады.
Девиацияның екінші түрі - делинквентті мінез-құлық. Ол заң бұзушылықпен ерекшелінеді. Оның мынадай типтері бар:
3227

өңдеме