Тіл (анатомия) — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Түйіндемесі өңделмейді
[[Сурет:Tongue.agr.jpg|thumb|]]
==Тіл (язык)==
([[Латын тілі|лат.]] lingua, грек, glossa) — ауыз қуысының түбінде орналасқан бүлшықеттібұлшықетті қимылы жақсы жетілген мүше. Тіл - тіл түбірінен, тіл денесінен, тіл арқасынан түрадытұрады. Тілде екі бүйір беті және үшы бо¬ладыболады. Кілегейлі қабығы көпқабатты жалпақ [[эпителий|эпителиймен]] қапталған. Онда механикалық және дәм сезу емізік- шелеріемізікшелері орналасады. Механикалық емізікшелерге жіпше және конусша, ал дәм сезімі емізікшелеріне саңырауқүлақшасаңырауқұлақша, қорғанша және жапырақша емізікшелер жата¬дыжатады. Тіл ауыздағы асты шайнау, жүту жүмыстарынжұмыстарын іске асыруға көмектеседі. Сондай-ақ, ол астың дәмін сезеді.
 
==Тіл үзбесі==
(уздечка языка); (frenulum lingua, [[Латын тілі|лат.]] frenulum — үзбе, lingua — тіл) — тілдің денесі мен үшы- нан тіл түбіне қарай бағытталған кілегейлі қабақ қатпары.
 
==Тіл-жүтқыншақжұтқыншақ жүйкесі ==
(языкоглоточный нерв) (nervus glossopharyngeus, лат. nervus — жүйке, грек, glossa — тіл, pharynx — жүтқыншақжұтқыншақ) — мидың аралас IX жүп жүйкесі. Ол сопақша мидан басталып, ми сауытынан жырымдалған тесік арқылы шығады. ҚүрамындаҚұрамында сезімтал, қозғалтқыш және парасимпатикалық талшықтар болады. Оның сезімтал талшықтары тіл түбіріндегі дәм сезу емізікшелерін, жүмсақжұмсақ тандайды және жүтқыншақтыжұтқыншақты жүйкелендіреді. Қозғалтқыш жүйке талшықта¬рыталшықтары жүтқыншақтыңжұтқыншақтың бүлшықеттерінбұлшықеттерін жүйкелеңдіреді. [[Парасимпатика|Парасимпатикалық]] жүйке талшықтары шықшыт және үртұрт сілекей бездерін жүйкелендіреді. 
 
==Тіласты без==
(подъязычная железа)
(glandula sublin-ауыз қуысына сілекей бөлетін ас корыту безі. Ол ауыз түбіндегі тіласты қатпардын кілекейлі қабығында, тіл¬дің екі бүйірінде орналасады. Тіласты безі алдыңғы көп- өзекті және артқы бірөзектібір өзекті тіласты сілекей бездеріне бөлінеді. Без өзектері тілдің астындағы тіласты сүйел- шесінесүйелшесіне ашылады. Тіласты безі паренхималы мүше ретін¬де: стромадан және паренхимадан түрадытұрады. Без строма- сын дәнекер үлпасыұлпасы, ал паренхимасын күрделі көпір- шікше-түтікше аралас без қүрайды. Бездің секрет бөле¬тін бөлімінде сірлі, кілегейлі және аралас альвеолалар болады.<ref> Биоморфология терминдерінің түсіндірме сөздігі/ - Алматы: "Сөздік-Словарь", 2009. ISBN 9965-822-54-9</ref>
==Пайдаланған әдебиет==
<references/>
1666

өңдеме