Қазаншұңқыр — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Түйіндемесі өңделмейді
(Жаңа бетте: '''Қазаншұңқыр''' құрлық бетіндегі, мұхит-теңіз түбіндегі пішіні дөңгелек не аздап созылыңқ...)
 
[[Сурет:PotholeLakes.Siberia.L7.20010910.jpg|thumb|right]]
'''Қазаншұңқыр''' [[құрлық]] бетіндегі, [[мұхит]]-[[теңіз]] түбіндегі пішіні дөңгелек не аздап созылыңқы келген [[ойыс]]. Қазаншұңқыр тұйық немесе бір жағынан, өзен арнасында орналасса екі жағынан ашық болып келеді. [[Жер]] бетіндегі Қазаншұңқырдың мөлшері бірнеше км-ден жүздеген км-ге жетеді (мысалы, ''тауаралық Қазаншұңқыр''). Қазаншұңқырлар пайда болу және геологиялық құрылысы жағынан тектоникалық, жанартаулық мысалы, [[кальдера|кальдералар]] (испанша caldera – ''үлкен қазан''), [[эрозия|эрозиялық]], [[мұз|мұздық]], [[карс|карстық]]; құрылымы жағынан тегіс табанды, ыдыс тәрізді, т.б. бөлінеді; сумен толығуына қарай ағып өтетін, ағынды, ағынсыз (құрғақшылық аймақтарда) болып ажыратылады. [[Су]] асты Қазаншұңқырлары жүздеген, мыңдаған км-ге созылады. Олар теңіз, мұхит табаны бедерінің ірі бұрыс пішінін құрайды (мысалы, [[Тынық мұхиты|Тынық мұхиттағы]] ''Оңтүстік Қазаншұңқыр'', т.б.). Қазаншұңқырлар кейде ойыстар мен депрессияларға сәйкес келеді. 20 ғасырдыңдың ортасынан бастап [[техносфера|техносфераның]] дамуына байланысты жер бетінде Қазаншұңқырлардың [[антропоген|антропогендік]] (қ. Антропогендік жер бедері) түрлері көбейіп келеді. Қазақстанда [[Зайсан қазан шұңқыры]], [[Алакөл Қазаншұңқыр]], т.б. бар. <ref>[[Қазақ Энциклопедиясы]]</ref>
 
==Мұхиттық қазаншұңқырлар==
'''Мұхиттық қазаншұңқырлар''' - [[мұхит]] табаны шегіндегі су асты жоталармен, белестермен және қыраттармен шектелген ауқымды ойпандар. Олар өзара терең өткелдермен жалғасып жатады. Орташа терендігі 5 мың м. шамасында. Қазаншұңқырлар табаны 100-500 м биіктікте ауытқитын төбелі-жазықты бедерімен сипатталады.<ref> Қазақ тілі термиңдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: География және геодезия. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. — 264 бет. ISBN 9965-36-367-6</ref>
 
== Пайдаланылған әдебиеттер ==
{{wikify}}
 
[[Санат:ҚазақстанГеография Республикасыныңжәне Табиғатыгеодезия]]
[[Санат:География]]
[[Санат:Қазақстан Республикасының Табиғаты]]
[[Санат:Сөздік]]
[[Санат:Қ]]
 
[[be:Катлавіна]]
[[be-x-old:Катлавіна]]
[[bg:Котловина]]
[[cs:Kotlina]]
[[de:Becken (Geologie)]]
[[en:Structural basin]]
[[eo:Baseno (geografio)]]
[[he:אגן מבני]]
[[it:Bacino strutturale]]
[[ja:構造盆地]]
[[ka:ქვაბული]]
[[nl:Bekken (geologie)]]
[[pl:Kotlina]]
[[ru:Котловина]]
[[sk:Kotlina]]
[[uk:Котловина]]
[[vi:Bồn địa cấu trúc]]
2208

өңдеме