Метан — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Түйіндемесі өңделмейді
[[File:Methane-2D-dimensions.svg|thumb|alt=A.250px| ''[[]]''.Метан]]
=Метан=
''Метан'', батпақ газы, [[СН4]] – қаныққан көмірсутектер гомологтық қатарының бірінші мүшесі; түссіз, иіссіз газ,<br />
*ауаға қатысты тығыздығы 0,554 (20ӘС-та);
*балқу t –182,5ӘС,
*қайнау t – 161,5ӘС,
*жану жылуы 50,08 МДж/кг (11954 ккал/кг). <br />
Спиртте, [[эфир]]де және суда ериді, ауамен қауіпті қосылыстар түзеді және түссіз жалынмен жанады. Метан табиғи (97 – 99%), мұнайға серіктес (31 – 90%) және кен (34 – 40%) газдарының негізгі құраушысы. Ол шектелген ауа жағдайында (''батпақ газы, [[суарылатын алқаптағы газ]]'') метан түзетін бактериялар әсерінен органикалық заттар шірігенде пайда болады. [[Сатурн]] және [[Юпитер]] атмосферасы Метаннан тұрады. Метан [[мұнай]] және мұнай өнімдерін термоиялық өңдегенде, тас көмірлерді кокстегенде және гидрлегенде түзіледі. Лабароторияда [[натрий ацетат]]ын сілтімен балқыту, [[алюминий карбиді]]не сумен әсер ету арқылы алады. Метан ''синтез-газ, ацетилен, көгерткіш қышқыл, [[метил]] және [[метиленхлорид]], [[хлороформ]], [[техникалық көміртектер]] алуда қолданылады''. Табиғи газ құрамындағы метанды отын ретінде пайдаланады. Метанның әлсіз есірткілік әсері бар. <ref name="Source 1">[[Қазақ Энциклопедиясы]]</ref>
 
'''Метан'''({{lang-la|Methanum}}) - [[Газ]] түріндегі [[көмірсутек]] ''СН<sub>4</sub>'', метанды немесе [[парафинді көмірсутектер]]і тізбегінің алғашқы мүшесі. <ref name=s1>Мұнай және газ геологиясы терминдерінің, орысша-қазақша түсіндірме сөздігі. Жалпы редакциясын басқарған Қазақстанға еңбегі сіңген мұнайшы — геологтар Т.Н. Жұмағалиев, Б.М. Куандықов. 2000. — 328 бет.</ref>
 
==Жалпы мәліметтер==
==Пайдаланылған cілтемелер==
 
Қайнау температурасы — ''161,6 °С'', 1 литр метанның қалыпты жағдайындағы (''Т = 0 °С, Р = 760 мм'') массасы ''0,7168'' г. Метан биологиялық процестер нәтижесінде (''батпақ газы''), шірінділі көмірдің және органикалық заттарға тән өзге де шірінді түрлерінің метаморфтың өзгерістері жағдайында қалыптасқан [[көмірсутек]]ті газдардың ең басты құрамбөлшегі.<ref name=s1>Мұнай және газ геологиясы терминдерінің, орысша-қазақша түсіндірме сөздігі. Жалпы редакциясын басқарған Қазақстанға еңбегі сіңген мұнайшы — геологтар Т.Н. Жұмағалиев, Б.М. Куандықов. 2000. — 328 бет.</ref>
 
Спиртте, [[эфир]]де және суда ериді, ауамен қауіпті қосылыстар түзеді және түссіз жалынмен жанады. Метан табиғи (97 – 99%), мұнайға серіктес (31 – 90%) және кен (34 – 40%) газдарының негізгі құраушысы. Ол шектелген ауа жағдайында (''батпақ газы, [[суарылатын алқаптағы газ]]'') метан түзетін бактериялар әсерінен органикалық заттар шірігенде пайда болады. [[Сатурн]] және [[Юпитер]] атмосферасы Метаннан тұрады. Метан [[мұнай]] және мұнай өнімдерін термоиялық өңдегенде, тас көмірлерді кокстегенде және гидрлегенде түзіледі. Лабароторияда [[натрий ацетат]]ын сілтімен балқыту, [[алюминий карбиді]]не сумен әсер ету арқылы алады. Метан ''синтез-газ, ацетилен, көгерткіш қышқыл, [[метил]] және [[метиленхлорид]], [[хлороформ]], [[техникалық көміртектер]] алуда қолданылады''. Табиғи газ құрамындағы метанды отын ретінде пайдаланады. Метанның әлсіз есірткілік әсері бар. <ref name="Source 1">[[Қазақ Энциклопедиясы]]</ref>
 
==Пайдаланған әдебиет==
<references/>
 
{{stub}}
{{wikify}}
 
[[Санат:category]]Нурсултан Айткулов
[[Санат:Сөздік]]
[[Санат:Мұнай және газ геологиясы]]
[[Санат:Терминология]]
 
[[af:Metaan]]
[[ar:ميثان]]
[[az:Metan]]
=[[be:Метан=]]
[[bg:Метан]]
[[br:Metan]]
[[bs:Metan]]
[[ca:Metà]]
[[cs:Methan]]
[[cy:Llosgnwy]]
[[da:Metan]]
[[de:Methan]]
[[el:Μεθάνιο]]
[[en:Methane]]
[[eo:Metano]]
[[es:Metano]]
[[et:Metaan]]
[[eu:Metano]]
[[fa:متان]]
[[fi:Metaani]]
[[fr:Méthane]]
[[ga:Meatán]]
[[gl:Metano]]
[[gv:Meetane]]
[[he:מתאן]]
[[hi:मिथेन]]
[[hr:Metan]]
[[hu:Metán]]
[[id:Metana]]
[[io:Metano]]
[[is:Metan]]
[[it:Metano]]
[[ja:メタン]]
[[ka:მეთანი]]
[[ko:메테인]]
[[ku:Mêtan]]
[[la:Methanum]]
[[lb:Methan]]
[[lij:Metano]]
[[lmo:Metà (chímega)]]
[[lt:Metanas]]
[[lv:Metāns]]
[[mk:Метан]]
[[ml:മീഥെയ്ൻ]]
[[mr:मिथेन]]
[[myv:Ведь тол]]
[[nds:Methan]]
[[nl:Methaan]]
[[nn:Metan]]
[[no:Metan]]
[[oc:Metan]]
[[pa:ਮਿਥੇਨ]]
[[pl:Metan]]
[[pnb:میتھین]]
[[pt:Metano]]
[[ro:Metan]]
[[scn:Mitanu]]
[[sh:Metan]]
[[simple:Methane]]
[[sk:Metán]]
[[sl:Metan]]
[[sq:Metani]]
[[sr:Метан]]
[[stq:Methan]]
[[sv:Metan]]
[[szl:Metůn]]
[[ta:மெத்தேன்]]
[[th:มีเทน]]
[[tr:Metan]]
[[uk:Метан]]
[[vi:Mêtan]]
[[yo:Methane]]
[[zh:甲烷]]
[[zh-yue:甲烷]]
21 868

өңдеме