Алакөл ауданы — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Түйіндемесі өңделмейді
[[Сурет:Alakol District Kazakhstan.png|thumb|Alt=A|300px|Алакөл ауданының орналасқан жері]]
 
'''Алакөл ауданы''' – [[Алматы облысы|Алматы облысының]] солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан әкімшілік бөлініс. Жер аумағы 23,7 мың км<sup>2</sup>. Тұрғыны 76,4 мың адам, орташа тығыздығы 1 км<sup>2</sup>-ге 3,2 адамнан келеді (2006). Аудан орталығы – Үшарал қаласы. Аудандағы 56 елді мекен 1 қалалық, 1 кенттік және 22 ауылдық әкімшілік округтерге бөлінген. [[Алакөл]] ауданы [[Балқаш]] – [[Алакөл]] ойысы мен [[Жетісу Алатауы]] аралығында жатыр. Ол шығысында [[Жетісу]] қақпасы арқылы [[Қытай|Қытаймен]], оңтүстігі мен батысында [[Алматы облысы|Алматы облысының]] [[Сарқант]], [[Ақсу]] аудандарымен, солтүстігі мен солтүстік-шығысында Шығыс [[Қазақстан]] облысының [[Үржар]], [[Аягөз]] аудандарымен шектеседі. Жерінің оңтүстік-шығысын [[Жетісу Алатауы|Жетісу Алатауының]] [[Шыбынды, Қайқаң, Жабық]], [[Күнгей Тастау]], т.б. жоталары алып жатыр. Ауданның қалған бөлігі салыстырмалы түрде жазық келеді. Бұл жерлерде аласа таулар ([[Арғанаты]], [[Арқарлы]], т.б.) мен құмды алқаптар (Қарақұс, Сарықұм, Тасқарақұм) алып жатыр. Солтұстігінде [[Алакөл]] топ көлдері ([[Алакөл]], Ұялы, [[Сасықкөл]], [[Жалаңашкөл]]) орналасқан. [[Жетісу]] Алатауынан бастау алатын [[Лепсі]], [[Тентек]], [[Шынжылы]], [[Көксуат өзені|Көксуат өзен]]дері аудан аумағын кесіп өтіп, солтүстіктегі Алакөл, Сасықкөл көлдеріне құяды. Алакөл ауданының климаты тым континенттік, қысы суық. Қаңтардың орташа темп-расы –12 – 16°С, шілдеде 18 – 23°С. Жылдық жауын-шашын мөлшері жазық аймақтарда 150 – 260 мм, тау бөктерлері мен аңғарларында 350 – 550 мм. Жерінің басым көпшілігін [[шөлейт]] белдемнің сұр топырағы, ал [[тау]] бөктері мен аңғарларында қара қоңыр, бозғылт қоңыр топырақ құрайды. Құмды алқаптарда сор, сортаң топырақ түрлері кездеседі. Даласында [[жусан]], [[ебелек]], [[баялыш]], [[күйреуік, изен, қияқ]], т.б. шөптесін өсімдіктер өседі. Биік тау беткейлері мен аңғарларын [[шырша|шыршалы]]-[[қарағай|қарағайлы]] [[орман]] қамтыған. Жануарлардан [[қасқыр]], [[түлкі]], [[қоңыр аю]], [[қабан]], [[борсық]], [[таутеке]], [[арқар]], [[марал]]; құстардан [[үйрек]], [[қаз]], [[аққу]], реликті [[шағала]], [[қырғауыл]] мекендейді; суларында [[сазан]], [[алабұға]], [[маринка]], ақ амур, [[көксерке]] кездеседі. Алакөл ауданына аумағы 12,5 мың га жерді алып жатқан Алакөл мемлекеттік сулы-сазды қорығы, жалпы аумағы 27 мың га болатын Тоқты және алма ағаштарынан тұратын ауданы 32 мың га Лепсі қорықшалары кіреді. Кен байлықтарынан Андреев және Ілдерсай бентонитті кендері бар. Алакөл ауданында суғармалы және тәлімі егін шаруашылығы дамыған. Онда негізінен астық тұқымдастар, техникалық дақылдар (қызылша) және картоп өсіріледі. Алакөл ауданына пайдаланылатын жерінің аум. 165,5 мың га, оның ішінде жыртылған жері 76,7 мың га, шабындығы 87,3 мың га, жайылымы 1,46 мың га. Аудан жерінен [[Ақтоғай – Достық]] темір жолы және Алматы – [[Өскемен]] автомобиль жолдары өтеді. Үшаралдан облыс орталығы — [[Алматы]] қаласына дейінгі қашықтық 570 км.
'''Алакөл ауданы''' - [[Алматы облысы|Алматы облысының]] солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан әкімшілік бөлік. [[1928]] ж. құрылған. Жерінің аумағы 36,8 мың км<sup>2</sup>. Тұрғыны 79,6 мың адам ([[2002]]). Аудан орталығы — [[Үшарал қаласы]] Аудан қалалық, 1 кенттік және 22 ауылдық әкімшілік округке бөлінген. [[Алакөл ауданы]] [[Балқаш]]-[[Алакөл ойысы]] мен [[Жетісу]] (Жоңғар) Алатауы аралығында жатыр. Ол шығысында [[Қытай]]мен, оңтүстігі мен бақан. [[Жетісу]] (Жоңғар) Алатауынан бастау алатын [[Лепсі]], [[Тентек]], [[Шынжылы]], [[Көксуат]] өзенідері аудан аумағын кесіп өтіп, солтүстіктегі [[Алакөл]], [[Сасықкөл]] көліне құяды.<ref>Жетісу. Энциклопедия. - [[Алматы]]: «Арыс» баспасы, [[2004]]. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3</ref>
<ref>Қазақстан Республикасының табиғаты туралы энциклопедия, V- том</ref>
'''Алакөл ауданы''' – [[Алматы облысы|Алматы облысының]] солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан әкімшілік бөлініс. Жер аумағы 23,7 мың км<sup>2</sup>. Тұрғыны 76,4 мың адам, орташа тығыздығы 1 км<sup>2</sup>-ге 3,2 адамнан келеді (2006). Аудан орталығы – Үшарал қаласы. Аудандағы 56 елді мекен 1 қалалық, 1 кенттік және 22 ауылдық әкімшілік округтерге бөлінген. [[Алакөл]] ауданы [[Балқаш]] – [[Алакөл]] ойысы мен [[Жетісу Алатауы]] аралығында жатыр. Ол шығысында [[Жетісу]] қақпасы арқылы [[Қытай|Қытаймен]], оңтүстігі мен батысында [[Алматы облысы|Алматы облысының]] [[Сарқант]], [[Ақсу]] аудандарымен, солтүстігі мен солтүстік-шығысында Шығыс [[Қазақстан]] облысының [[Үржар]], [[Аягөз]] аудандарымен шектеседі. Жерінің оңтүстік-шығысын [[Жетісу Алатауы|Жетісу Алатауының]] [[Шыбынды, Қайқаң, Жабық]], [[Күнгей Тастау]], т.б. жоталары алып жатыр. Ауданның қалған бөлігі салыстырмалы түрде жазық келеді. Бұл жерлерде аласа таулар ([[Арғанаты]], [[Арқарлы]], т.б.) мен құмды алқаптар (Қарақұс, Сарықұм, Тасқарақұм) алып жатыр. Солтұстігінде [[Алакөл]] топ көлдері ([[Алакөл]], Ұялы, [[Сасықкөл]], [[Жалаңашкөл]]) орналасқан. [[Жетісу]] Алатауынан бастау алатын [[Лепсі]], [[Тентек]], [[Шынжылы]], [[Көксуат өзені|Көксуат өзен]]дері аудан аумағын кесіп өтіп, солтүстіктегі Алакөл, Сасықкөл көлдеріне құяды. Алакөл ауданының климаты тым континенттік, қысы суық. Қаңтардың орташа темп-расы –12 – 16°С, шілдеде 18 – 23°С. Жылдық жауын-шашын мөлшері жазық аймақтарда 150 – 260 мм, тау бөктерлері мен аңғарларында 350 – 550 мм. Жерінің басым көпшілігін [[шөлейт]] белдемнің сұр топырағы, ал [[тау]] бөктері мен аңғарларында қара қоңыр, бозғылт қоңыр топырақ құрайды. Құмды алқаптарда сор, сортаң топырақ түрлері кездеседі. Даласында [[жусан]], [[ебелек]], [[баялыш]], [[күйреуік, изен, қияқ]], т.б. шөптесін өсімдіктер өседі. Биік тау беткейлері мен аңғарларын [[шырша|шыршалы]]-[[қарағай|қарағайлы]] [[орман]] қамтыған. Жануарлардан [[қасқыр]], [[түлкі]], [[қоңыр аю]], [[қабан]], [[борсық]], [[таутеке]], [[арқар]], [[марал]]; құстардан [[үйрек]], [[қаз]], [[аққу]], реликті [[шағала]], [[қырғауыл]] мекендейді; суларында [[сазан]], [[алабұға]], [[маринка]], ақ амур, [[көксерке]] кездеседі. Алакөл ауданына аумағы 12,5 мың га жерді алып жатқан Алакөл мемлекеттік сулы-сазды қорығы, жалпы аумағы 27 мың га болатын Тоқты және алма ағаштарынан тұратын ауданы 32 мың га Лепсі қорықшалары кіреді. Кен байлықтарынан Андреев және Ілдерсай бентонитті кендері бар. Алакөл ауданында суғармалы және тәлімі егін шаруашылығы дамыған. Онда негізінен астық тұқымдастар, техникалық дақылдар (қызылша) және картоп өсіріледі. Алакөл ауданына пайдаланылатын жерінің аум. 165,5 мың га, оның ішінде жыртылған жері 76,7 мың га, шабындығы 87,3 мың га, жайылымы 1,46 мың га. Аудан жерінен [[Ақтоғай – Достық]] темір жолы және Алматы – [[Өскемен]] автомобиль жолдары өтеді. Үшаралдан облыс орталығы — [[Алматы]] қаласына дейінгі қашықтық 570 км. <ref>Қазақстан Республикасының табиғаты туралы энциклопедия, V- том</ref>
== Пайдаланған әдебиет==
 
==Пайдаланылған әдебиеттер==
<references/>
{{stub}}
21 868

өңдеме