Септік — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Түйіндемесі өңделмейді
'''Септік''' {{lang-ru|падеж}} — [[сөйлем|сөйлемдегі]] [[сөз|сөздерді]] бір-бірімен байланыстырып, олардың арасындағы [[синтаксис|синтаксистік]] қатынастарды көрсетіп, өзі жалғанған [[сөз/сөзге]] заттық ұғымға қатысты [[грамматикалық мағына]] үстейтін [[қосымша]]. '''Септік''' тікелей өзі немесе басқа [[Форма|Формалармен]] бірлесіп келіп, зат пен қимыл я зат пен зат арасындағы субъектілік (субъектілік-предикаттық), тұра және жанама объектілік, меншіктік-қатыстык, мекендік, мезгілдік құралдық, көлемдік сияқты қатынастарды білдіреді. Септіктер [[зат есім|зат есімге]] тән түрлену формасы болып табылады. Септіктің мағынасы да қызметі де, формалық ерекшеліктері де заттық ұғыммен байланысты. [[Сын есім]], [[сан есім]], [[етістіктің]] кейбір [[форма|формалары]] ([[есімше]], [[тұйық етістік]]) септелгенде, заттанып зат есім орнына жұмсалады. [[Қазак тілі|Қазак тілінде]] Септіктің жеті түрі бір:
* ''Септіктің жеті түрі бір:''
*#атау
# Атау
*#ілік
# Ілік
*#барыс
# Барыс
*#табыс
# Табыс
*#жатыc
# Жатыc
*#шығыс
# Шығыс
*#көмектес
# Көмектес
Олардың әркайсысынаәрқайсысына тән тұлғалық, мағыналық ерекшеліктері бар. [[Септік жалғаулары]], негізінде, [[зат]] [[есім|есімдерді]] және [[зат есім]] қызметін аткаратынатқаратын өзге сөздерді сөйлемдегі [[етістік]] мүшелермен байланыстырады. С. -тінСептіктің ішінде [[етістік]] мүшемен тікелей байланыспай, [[тәуелдік жалғаулы]] [[есім]] сөзбен байланысатыны — тек ілік септігі. Сөздердің Септікті қабылдап өзгеруі [[сөз|сөздердің]] септелуі не септелу деп аталады.
[[Зат есім|Зат есімдер]] және олардынолардың қызметін атқаратын баска [[есім сөз|есім сөздер]] тәуелденбей де, тәуелденіп те қолданылады. Осыған байланысты '''Септік''' — '''жай септеу''', '''тәуелдік септеу''' болып екіге бөлінеді.
* '''Жай септеу''' — септік қосымшаларының тікелей зат есімдердің және зат есім қызметін атқаратын басқа сөздердің тұра түрлеріне жалғануы (баланың, балаға, баладан).
* '''ТәуелдіЖай септеу''' — '''септік''' жалғауларыныңқосымшаларының тікелей зат есімесімдердің немесежәне оныңзат есім қызметін атқаратын баскабасқа сөздердің тәуелдітұра түрлеріне жалғануы (баламныңбаланың, баламабалаға, баламнанбаладан).
* '''Тәуелді септеу''' — '''септік''' жалғауларының зат есім немесе оның қызметін атқаратын басқа сөздердің тәуелді түрлеріне жалғануы ([[бала|баламның]], [[бала|балама]], [[бала|баламнан]]).<ref> Тіл білімі терминдерінін түсіндірме сөздігі — Алматы.
"Сөздік-Словарь", 2005. ISBN 9965-409-88-9</ref>
 
==Тағы қараныз:==
* [[Септеулік шылаулар]]
* [[Септік]]
* [[Септік жалғаулары]]
* [[Септік жалғауларының тізілісі]]
* [[Грамматика]]
* [[Морфология]]
* [[Қазақ тілі]]
 
==Пайдаланған әдебиет==
<references/>
 
 
[[Санат: Тіл білімі]]
[[Санат: Тілтану]]
[[Санат: Қазақ тілі]]
[[Санат: Грамматика]]
 
{{Stub}}
{{wikify}}
3227

өңдеме