Бетон — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Түйіндемесі өңделмейді
No edit summary
No edit summary
'''Бетон'''<ref>Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Химия. Н.Нұрахметов, А.Ниязбаева, Р.Рысқалиева, Н.Далабаева. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. — 336 бет. ISBN 9965-36-416-8</ref>, ([[француз тілі|французша]]: bton, лат. bіtumen — тау шайыры), [[құйматас]] — жасанды тас материал; байластырғыш заттар ([[цемент]], [[гипс]], [[алебастр]], [[әктас]], т.б.), су (кейде сусыз) және толтырғыш материалдар ''(құм, малтатас, қиыршықтас'', т.б.), кейде арнайы үстеме заттар қоспасының қатаюы нәтижесінде алынады; маңызды құрылыс материалы. Қоспа қалыпқа құйылғанға дейін бетон қоспасы деп аталады.
 
[[Бетон]] құрамындағы байластырғыш түріне қарай: ''органикалық емес байластырғыштармен алынған бетон'' ([[цементті бетон]], гипсбетон, силикатты бетон, т.б. арнайы бетондар) және ''органикалық байластырғыш заттармен алынған бетон'' (асфальтбетон, [[полимербетон]]) болып жіктеледі. Орташа тығыздығына (көлемі бойынша) байланысты аса ауыр (2500 кг/м<sup>3</sup>-ден жоғары), ауыр (1800 — 2500 кг/м<sup>3</sup>), жеңіл (1800 — 500 кг/м<sup>3</sup>), өте жеңіл (500 кг/м<sup>3</sup>-ден төмен) болып бөлінеді.
 
Қолдану түріне қарай құралымдық, құралымдық-жылу оқшаулағыш, жылу оқшаулағыш және арнайы жасалған бетондар (отқа төзімді, [[қышқыл|қышқылға]] төзімді, жолға төсеуге арналған, т.б.) болып ажыратылады.
 
Бетонның ең басты қасиеті оның беріктілігінде. Беріктілігі негізінен байластырғыш материалдардың түрі мен сапасына, бетонның орташа тығыздығына байланысты. Сондай-ақ, ол бетон бұйымдарының маркасымен (сығымға [[беріктілік шегі|беріктілік шегімен]], осьтік созылуымен немесе иілу кезіндегі созылуымен) сипатталады.
[[File:CementMixingWithSand.jpg|left|thumb| alt=A.| ''[[Цемент және құм]]''.]]
Бетонды алғаш рет ертедегі римдіктер күмбез, арка сияқты әсемдік-сәндік құрылыстарда пайдаланған. Рим империясының күйреуімен бетонды пайдалану тоқтап, тек 18 ғасырда [[Батыс Еуропа]] елдерінде қайта қолданылды. 20 ғасырдың 40-жылдарынан бастап [[құрылыс|құрылыстың]] қарқынды дамуына байланысты Қазақстанда бетон кеңінен пайдаланыла бастады. Қазіргі уақытта [[Теміртау]] мен [[Павлодар|Павлодарда]] ''кеуек бетон'', [[Астана]], [[Алматы]], [[Семей]], [[Шымкент]], [[Атбасар]] қалаларында ''керамзит бетон'', ал [[Теміртау]] қаласында ''отқа төзімді бетон'' өндіріледі.
 
Бетон технологиясы бойынша зерттеулер 20 ғасырдың 50-жылдары Қазақстанның Архитектура, құрылыс және құрылыс материалдары институтында (1965 жылдан Алматы құрылыс материалдары ғылыми-зерттеулер және жобалау институты) басталды.
3272

өңдеме